ಲೇಖಕ: instakas

ಅಫ್ಘಾನಿಸ್ತಾನದ ವಿದೇಶಾಂಗ ಸಚಿವರು ಭಾರತಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು

ಸಾಮಾನ್ಯ ಅಧ್ಯಾಯನ 2/ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಬಂಧಗಳು

ಸಂದರ್ಭ:

• ಅಫ್ಘಾನಿಸ್ತಾನದ ತಾಲಿಬಾನಿನ ವಿದೇಶಾಂಗ ಸಚಿವರು ನವದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿ ವಿದೇಶಾಂಗ ಸಚಿವ ಎಸ್. ಜೈಶಂಕರ್ ಅವರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದರು.

ಭಾರತ-ತಾಲಿಬಾನ ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ಒಪ್ಪಂದಗಳ ಬಗ್ಗೆ:

• ಭಯೋತ್ಪಾದನೆ ಸಂಬಂಧಿತ ಆತಂಕಗಳಿಗೆ ಭರವಸೆ:- ಯಾವುದೇ ಗುಂಪು ತನ್ನ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಮತ್ತೊಂದು ದೇಶದ ವಿರುದ್ಧ ಬಳಸಲು ಅನುಮತಿಸುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಅಫ್ಘಾನಿಸ್ತಾನ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಭರವಸೆ ನೀಡಿತು.
• ಭಾರತದ ರಾಯಭಾರ ಕಛೇರಿ ಪುನರಾರಂಭ:– ಕಾಬೂಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಭಾರತ ತನ್ನ ಪೂರ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದ ರಾಯಭಾರ ಕಛೇರಿಯನ್ನು ಮತ್ತೆ ತೆರೆಯಲಿದೆ ಎಂದು ವಿದೇಶಾಂಗ ಸಚಿವ ಎಸ್. ಜೈಶಂಕರ್ ಘೋಷಿಸಿದರು.
• ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ವಿಷಯ:- ಚೀನಾ, ರಷ್ಯಾ, ಇರಾನ್, ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ಮತ್ತು ಟರ್ಕಿ ಸೇರಿದಂತೆ ಸುಮಾರು ಒಂದು ಡಜನ್ ದೇಶಗಳು ಈಗಾಗಲೇ ಕಾಬೂಲ್‌ನಲ್ಲಿ ರಾಯಭಾರ ಕಚೇರಿಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿವೆ.
• ಕಾರ್ಯತಂತ್ರದ ಸಮತೋಲನ:- ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ಮತ್ತು ಚೀನಾದ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ ಉಪಸ್ಥಿತಿಯ ನಡುವೆಯೂ ಅಫ್ಘಾನಿಸ್ತಾನದಲ್ಲಿ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಕಾಯ್ದುಕೊಳ್ಳಲು ಭಾರತದ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ವಿಧಾನವನ್ನು ಈ ಕ್ರಮವು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತದೆ.
• ಭಯೋತ್ಪಾದನಾ ನಿಗ್ರಹದತ್ತ ಗಮನ:- ಅಫಘಾನ್ ನೆಲವನ್ನು ಭಯೋತ್ಪಾದನೆಗೆ ಬಳಸಬಾರದು ಎಂಬ ಭಾರತದ ಮಹತ್ವವು ಲಷ್ಕರ-ಏ-ತೋಯಿಬಾ ಮತ್ತು ಜೈಷ್-ಏ-ಮೊಹಮ್ಮದ್ ನಂತಹ ಗುಂಪುಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಇರುವ ಕಳವಳಗಳನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ಪರಿಹರಿಸುತ್ತದೆ.

ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕೆಂಪು ಪಟ್ಟಿ ಮಾರ್ಗಸೂಚಿ ಮತ್ತು ದೃಷ್ಟಿ 2025–2030

ಸಾಮಾನ್ಯ ಅಧ್ಯಾಯನ 3/ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆ

ಇದೀಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿದೆ:

• ಭಾರತವು ತನ್ನ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕೆಂಪು ಪಟ್ಟಿ ಮಾರ್ಗಸೂಚಿ ಮತ್ತು ದೃಷ್ಟಿ 2025–2030 ಅನ್ನು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಕೃತಿ ಸಂರಕ್ಷಣೆ ಒಕ್ಕೂಟ (IUCN) ದ ವಿಶ್ವ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ 2025 ರಲ್ಲಿ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದೆ.
• ಇದು ಪ್ರಭೇದಗಳ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ ಮತ್ತು ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಯೋಜನೆಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಪರಿವರ್ತನಾಶೀಲ ಹೆಜ್ಜೆಯನ್ನು ಗುರುತಿಸುತ್ತದೆ.

ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕೆಂಪು ಪಟ್ಟಿ ಮಾರ್ಗಸೂಚಿ ಮತ್ತು ದೃಷ್ಟಿ 2025–2030 ರರ ಬಗ್ಗೆ:

• ಉದ್ದೇಶ: – ಇದು ಅಳಿವಿನಂಚಿನಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರಭೇದಗಳ ಅಧಿಕೃತ ದಾಖಲಾತಿಯನ್ನು ಒದಗಿಸುವ ಮೂಲಕ ಸಸ್ಯ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಣಿಗಳಿಗೆ ಕೆಂಪು ದತ್ತಾಂಶ ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸುವ ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.
• ಇದನ್ನು ಭಾರತೀಯ ಪ್ರಾಣಿಶಾಸ್ತ್ರ ಸಮೀಕ್ಷೆ (ZSI), ಭಾರತೀಯ ಸಸ್ಯಶಾಸ್ತ್ರ ಸಮೀಕ್ಷೆ (BSI), ಭಾರತದಲ್ಲಿನ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಕೃತಿ ಸಂರಕ್ಷಣೆ ಒಕ್ಕೂಟ (IUCN) ಮತ್ತು ಪ್ರಭೇದಗಳ ಉಳಿವಿನ ಕೇಂದ್ರ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿವೆ.
• ಭಾರತವು 2030 ರ ವೇಳೆಗೆ ಸಸ್ಯ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಣಿಗಳಿಗೆ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕೆಂಪು ದತ್ತಾಂಶ ಪುಸ್ತಕವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸುವ ಗುರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.

ಪ್ರಮುಖ ಲಕ್ಷಣಗಳು:

• ಭೂಮಿಯ ಮೇಲಿರುವ ಮತ್ತು ಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ಜೀವವೈವಿಧ್ಯತೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಸುಮಾರು 11,000 ಪ್ರಭೇದದ ಸಸ್ಯ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ ಮಾಡುತ್ತದೆ.
• ಇದು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಕೃತಿ ಸಂರಕ್ಷಣೆ ಒಕ್ಕೂಟದ ಕೆಂಪು ಪಟ್ಟಿ ಶಿಷ್ಟಾಚಾರಗಳಿಗೆ ಬದ್ಧವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಜೈವಿಕ ವೈವಿಧ್ಯತೆಯ ಸಮಾವೇಶ ಮತ್ತು ಕುನ್ಮಿಂಗ್-ಮಾಂಟ್ರಿಯಲ್ ಜಾಗತಿಕ ಜೀವವೈವಿಧ್ಯ ಚೌಕಟ್ಟಿನ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಬದ್ಧತೆಗಳನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತದೆ.
• ಇದು ದತ್ತಾಂಶ ಸಂಗ್ರಹಣೆ, ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ ಮತ್ತು ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಪ್ರವೇಶಕ್ಕಾಗಿ ಕೇಂದ್ರೀಕೃತ ಡಿಜಿಟಲ್ ವೇದಿಕೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.

ಭಾರತಕ್ಕೆ ಪ್ರಸ್ತುತತೆ:

• ವಿಶ್ವದ 18 ಬೃಹತ್ ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾದ ಭಾರತವು , 36 ಜಾಗತಿಕ ಜೀವವೈವಿಧ್ಯ ತಾಣಗಳಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ಭಾರತದಲ್ಲಿವೆ ಅವು ಯಾವವೆಂದರೆ- ಹಿಮಾಲಯ, ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳು, ಇಂಡೋ-ಬರ್ಮಾ ಮತ್ತು ಸುಂಡಾಲ್ಯಾಂಡ್‌.
• ಭಾರತವು, ವಿಶ್ವದ ಭೂಪ್ರದೇಶದ ಕೇವಲ 2.4% ನಷ್ಟು ಭೂ ಭಾಗವನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ ಮತ್ತು ಜಾಗತಿಕ ಸಸ್ಯವರ್ಗದ ಸುಮಾರು 8% ಮತ್ತು ಜಾಗತಿಕ ಪ್ರಾಣಿಗಳಲ್ಲಿ 7.5% ಅನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ , ಇದರಲ್ಲಿ 28% ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಸಸ್ಯಗಳು ಮತ್ತು 30% ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿವೆ.

ಸಾವಲ್ ಕೋಟ್ ಜಲವಿದ್ಯುತ್ ಯೋಜನೆ

ಸಾಮಾನ್ಯ ಅಧ್ಯಾಯನ 1/ಭೂಗೋಳ ಶಾಸ್ತ್ರ

ಇದೀಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿದೆ:

• ಇತ್ತೀಚೆಗೆ, ಪರಿಸರ ಸಚಿವಾಲಯದ ಉನ್ನತ ಸಮಿತಿಯು ಸಾವಲ್ ಕೋಟ್ ಜಲವಿದ್ಯುತ್ ಯೋಜನೆಗೆ ಹೊಸ ಪರಿಸರ ಅನುಮತಿಯನ್ನು ನೀಡಿದೆ.

ಸಾವಲ್ ಕೋಟ್ ಜಲವಿದ್ಯುತ್ ಯೋಜನೆಯ ಬಗ್ಗೆ: 

• ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಿದ್ದು 1984 ರಲ್ಲಿ.
• ಇದು ಜಮ್ಮು ಮತ್ತು ಕಾಶ್ಮೀರದ ಚೆನಾಬ್ ನದಿಯ ಮೇಲೆ ನೆಲೆಗೊಂಡಿರುವ ನದಿಯ ಮೂಲಕ ಹರಿಯುವ ಜಲವಿದ್ಯುತ್ ಯೋಜನೆಯಾಗಿದೆ.
• ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದವರು: – ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಜಲವಿದ್ಯುತ್ ಶಕ್ತಿ ನಿಗಮ (NHPC).
• ಜಲವಿದ್ಯುತ್ ಶಕ್ತಿ ಉತ್ಪಾದಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ: – ಇದು ಸಿಂಧೂ ಜಲಾನಯನ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿರುವ ಭಾರತದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಜಲವಿದ್ಯುತ್ ಯೋಜನೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದ್ದು, 1,856 ಮೆಗಾವ್ಯಾಟ್ ಪ್ರಸ್ತಾವಿತ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.

ಚೆನಾಬ್ ನದಿಯ ಬಗ್ಗೆ:

• ಉಗಮ ಸ್ಥಾನ:- ಹಿಮಾಚಲ ಪ್ರದೇಶದ ತಂಡಿಯಲ್ಲಿ ಚಂದ್ರ ಮತ್ತು ಭಾಗಾ ನದಿಗಳ ಸಂಗಮದಿಂದ ಚೆನಾಬ್ ರೂಪುಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.
• ಮೂಲ: ಚಂದ್ರ ಮತ್ತು ಭಾಗಾ ನದಿಗಳು ಹಿಮಾಲಯದ ಬರೇಲಾಚಾ ಪಾಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ.
• ಹರಿಯುವಿಕೆ:- ಇದು ಪಾಕಿಸ್ತಾನವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸುವ ಮೊದಲು ಹಿಮಾಚಲ ಪ್ರದೇಶ ಮತ್ತು ಭಾರತದ ಜಮ್ಮು ಪ್ರದೇಶದ ಮೂಲಕ ಹರಿಯುತ್ತದೆ. 
• ಸಿಂಧೂ ನದಿಯನ್ನು ಸೇರುವುದು:– ಇದು ಪಾಕಿಸ್ತಾನದಲ್ಲಿ ಸಟ್ಲೆಜ್ ನದಿಯನ್ನು ಸೇರಿ ಪಂಜನಾಡ್ ಅನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತದೆ, ನಂತರ ಅದು ಸಿಂಧೂ ನದಿಯೊಂದಿಗೆ ವಿಲೀನಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.

ಚೆನಾಬ್ ನದಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಾಹಿತಿ:

• ಇನ್ನೊಂದು ಹೆಸರು: ಇದನ್ನು ಚಂದ್ರಭಾಗ ನದಿ ಎಂದೂ ಕೂಡ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. 
• ಐತಿಹಾಸಿಕ ಹೆಸರು: ಪ್ರಾಚೀನ ಗ್ರಂಥಗಳಲ್ಲಿ, ಇದನ್ನು ಅಸಿಕ್ನಿ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು.
• ಸಿಂಧೂ ನದಿ ನೀರು ಒಪ್ಪಂದ, 1960:- ಇದು ಗಡಿಯಾಚೆಗಿನ ನದಿಯಾಗಿ, 1960 ರ ಸಿಂಧೂ ನದಿ ನೀರು ಒಪ್ಪಂದದಿಂದ ನಿಯಂತ್ರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಪಾಕಿಸ್ತಾನಕ್ಕೆ ಚೆನಾಬ್‌ ನದಿಯ ನೀರನ್ನು ಹಂಚಿಕೆ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ, ಆದರೆ ಭಾರತವು ಜಲವಿದ್ಯುತ್ ಉತ್ಪಾದನೆಯಂತಹ ಬಳಕೆಯೇತರ ಉದ್ದೇಶಗಳಿಗಾಗಿ ನೀರನ್ನು ಬಳಸಲು ಅನುಮತಿಸಲಾಗಿದೆ.
• ಉಪನದಿಗಳು: ಮರುಸುದರ್ ಚೆನಾಬ್‌ನ ಪ್ರಮುಖ ಉಪನದಿಯಾಗಿದೆ.

ಭಾರತ ಟ್ಯಾಕ್ಸಿ

ಸಾಮಾನ್ಯ ಅಧ್ಯಾಯನ 2 / ಆಡಳಿತ

ಇದೀಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿದೆ:

• “ಭಾರತ ಟ್ಯಾಕ್ಸಿ” ಎಂಬ ಹೊಸ “ಸಹಕಾರಿ ಸವಾರಿ-ಸೇವೆ” ವೇದಿಕೆಯು ಡಿಸೆಂಬರ್ 2025 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಲಿದೆ.

ಭಾರತ ಟ್ಯಾಕ್ಸಿಯ ಬಗ್ಗೆ:

• ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದವರು: – ಈ ವೇದಿಕೆಯನ್ನು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಇ-ಆಡಳಿತ ವಿಭಾಗದ (NeGD) ಬೆಂಬಲದೊಂದಿಗೆ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗುತ್ತಿದ್ದು, ಇದು ಡಿಜಿಲಾಕರ್ ಮತ್ತು ಉಮಾಂಗ್‌ನಂತಹ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಡಿಜಿಟಲ್ ವೇದಿಕೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಯೋಜಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ.
• ಪ್ರಚಾರ ಮಾಡಿದವರು:- ಈ ಉಪಕ್ರಮವನ್ನು NCDC, IFFCO, ಅಮುಲ್, KRIBHCO, NAFED, NABARD, NDDB, ಮತ್ತು NCEL ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವಾರು ಪ್ರಮುಖ ಸಹಕಾರಿ ಮತ್ತು ಹಣಕಾಸು ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಜಂಟಿಯಾಗಿ ಉತ್ತೇಜಿಸುತ್ತಿವೆ .
• ಧ್ಯೇಯ:- ಚಾಲಕರಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಗಳಿಕೆ, ಸವಾರರಿಗೆ ಪಾರದರ್ಶಕ ದರಗಳು ಮತ್ತು ಅಂತರ್ಗತ ಚಲನಶೀಲ ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುವ ಚಾಲಕ-ಮಾಲೀಕತ್ವದ ವೇದಿಕೆಯನ್ನು ರಚಿಸುವ ಗುರಿಯನ್ನು ಇದು ಹೊಂದಿದೆ.
• ಮಹತ್ವ:- ಸಹಕಾರಿ ಬೆಲೆ ನಿಗದಿ ಮಾದರಿಯನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು, ಓಲಾ ಮತ್ತು ಉಬರ್‌ನಂತಹ ಖಾಸಗಿ ಸವಾರಿ ಮಾಡಿ ಸ್ವಾಗತಿಸಿ ಸೇವೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಸ್ಪರ್ಧಿಸಲು ಈ ಸೇವೆಯನ್ನು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಕೇಂದ್ರೀಯ ಆಯುರ್ವೇದ ವಿಜ್ಞಾನ ಸಂಶೋಧನಾ ಮಂಡಳಿ (CCRAS) ಯಿಂದ ಸ್ಪಾರ್ಕ್ (SPARK) 4.0 ಬಿಡುಗಡೆ

ಸಾಮಾನ್ಯ ಅಧ್ಯಾಯನ 2 / ಆಡಳಿತ

ಇದೀಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿದೆ:

• ಆಯುಷ್ ಸಚಿವಾಲಯದ ಅಧೀನದಲ್ಲಿರುವ ಕೇಂದ್ರೀಯ ಆಯುರ್ವೇದ ವಿಜ್ಞಾನ ಸಂಶೋಧನಾ ಮಂಡಳಿ (CCRAS) ಯು, 2025–26ನೇ ಸಾಲಿಗೆ ತನ್ನ ಪ್ರಮುಖ ಆಯುರ್ವೇದ ಸಂಶೋಧನೆಗಾಗಿ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ವೇತನ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ಕೆನ್ (SPARK) ನ ನಾಲ್ಕನೇ ಆವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದೆ.

ಆಯುರ್ವೇದ ಸಂಶೋಧನೆಗಾಗಿ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ವೇತನ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ಕೆನ್ (SPARK) ನ ಬಗ್ಗೆ:

• ಉದ್ದೇಶ:- ದೇಶಾದ್ಯಂತ ಆಯುರ್ವೇದ ಪದವಿಪೂರ್ವ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಲ್ಲಿ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಕುತೂಹಲ ಮತ್ತು ಸಂಶೋಧನಾ ಕೌಶಲ್ಯಗಳನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುವುದು ಇದರ ಗುರಿಯಾಗಿದೆ.

ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳು:-

• ಸ್ಪಾರ್ಕ್ –4.0 ಅಡಿಯಲ್ಲಿ, ಭಾರತೀಯ ವೈದ್ಯಕೀಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಆಯೋಗ (NCISM) ದಿಂದ ಮಾನ್ಯತೆ ಪಡೆದ ಕಾಲೇಜುಗಳ 300 ಆಯುರ್ವೇದ ಔಷಧ ಮತ್ತು ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆಯಲ್ಲಿ ಪದವಿ (BAMS) ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ₹50,000 ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ವೇತನವನ್ನು ಪಡೆಯಲಿದ್ದು, ಎರಡು ತಿಂಗಳವರೆಗೆ ತಿಂಗಳಿಗೆ ₹25,000 ರಂತೆ ವಿತರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
• ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯು ಅಲ್ಪಾವಧಿಯ ಸ್ವತಂತ್ರ ಸಂಶೋಧನಾ ಯೋಜನೆಗಳು ಮತ್ತು ಪೂರ್ಣಗೊಂಡ ನಂತರ ಪ್ರಮಾಣಪತ್ರವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.
• ಮಹತ್ವ:- ಆಯುರ್ವೇದದ ಸಂಶೋಧನಾ ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುವುದು.

ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹಸಿರು ಜಲಜನಕ ಗುರಿ (NGHM) ಯ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಮೂರು ಪ್ರಮುಖ ಬಂದರುಗಳು ಹಸಿರು ಜಲಜನಕ ಕೇಂದ್ರಗಳಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ

ಸಾಮಾನ್ಯ ಅಧ್ಯಾಯನ 3/ಪರಿಸರ ಅಧ್ಯಾಯನ

ಇದೀಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿದೆ:

• ಹೊಸ ಮತ್ತು ನವೀಕರಿಸಬಹುದಾದ ಇಂಧನ ಸಚಿವಾಲಯವು ದೀನದಯಾಳ (ಕಾಂಡ್ಲಾ), ವಿ.ಒ. ಚಿದಂಬರನಾರ್ ಮತ್ತು ಪಾರಾದೀಪ್ ಬಂದರುಗಳನ್ನು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹಸಿರು ಜಲಜನಕ ಗುರಿ (NGHM) ಯ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಹಸಿರು ಜಲಜನಕ ಕೇಂದ್ರಗಳಾಗಿ ಗೊತ್ತುಪಡಿಸಿದೆ.

ಹಸಿರು ಜಲಜನಕದ ಬಗ್ಗೆ:

• ಹಸಿರು ಜಲಜನಕವನ್ನು ನವೀಕರಿಸಬಹುದಾದ ಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾಗುವ ವಿದ್ಯುತ್‌ನೊಂದಿಗೆ ನೀರಿನ ವಿದ್ಯುದ್ವಿಭಜನೆಯನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಉತ್ಪಾದಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
• ಪ್ರಯೋಜನ: ಇದು ಶುದ್ಧವಾದ ಉರಿಯುವ ಅಂಶವಾಗಿದ್ದು, ಕಬ್ಬಿಣ ಮತ್ತು ಉಕ್ಕು, ರಾಸಾಯನಿಕಗಳು ಮತ್ತು ಸಾರಿಗೆ ಸೇರಿದಂತೆ ವಿವಿಧ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳನ್ನು ಇಂಗಾಲಮುಕ್ತಗೊಳಿಸ ಮಾಡಬಹುದು.
• ಹೈಡ್ರೋಜನ್ ಅನ್ನು ದೀರ್ಘಕಾಲದವರೆಗೆ ಸಂಗ್ರಹಿಸಬಹುದು, ಇದನ್ನು ಇಂಧನ ಕೋಶಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ವಿದ್ಯುತ್ ಉತ್ಪಾದಿಸಲು ಬಳಸಬಹುದು.

ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹಸಿರು ಜಲಜನಕ ಗುರಿ (NGHM) ಯ ಬಗ್ಗೆ:

• ಗುರಿ : ಭಾರತವನ್ನು ಹಸಿರು ಜಲಜನಕ ಉತ್ಪಾದನೆಯ ಜಾಗತಿಕ ಕೇಂದ್ರವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡುವುದು.
• ಸಚಿವಾಲಯ: ಹೊಸ ಮತ್ತು ನವೀಕರಿಸಬಹುದಾದ ಇಂಧನ ಸಚಿವಾಲಯ (MNRE) ಅನುಷ್ಠಾನಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ.

ಜಲಜನಕದ ಬಗ್ಗೆ:

• ಚಿಹ್ನೆ ಮತ್ತು ಪರಮಾಣು ಸಂಖ್ಯೆ: – ಜಲಜನಕವು H ಚಿಹ್ನೆ ಮತ್ತು ಪರಮಾಣು ಸಂಖ್ಯೆ 1 ಹೊಂದಿರುವ ರಾಸಾಯನಿಕ ಅಂಶವಾಗಿದೆ.
• ಜಲಜನಕವು ವಿಶ್ವದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಹಗುರವಾದ ಧಾತು ಮತ್ತು ಅತ್ಯಂತ ಹೇರಳವಾಗಿರುವ ರಾಸಾಯನಿಕ ವಸ್ತುವಾಗಿದ್ದು, ಎಲ್ಲಾ ಸಾಮಾನ್ಯ ವಸ್ತುವಿನ ಸರಿಸುಮಾರು 75% ರಷ್ಟಿದೆ.
• ಇದು ಬಣ್ಣವಿಲ್ಲದ, ವಾಸನೆಯಿಲ್ಲದ, ರುಚಿಯಿಲ್ಲದ, ವಿಷಕಾರಿಯಲ್ಲದ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚು ದಹನಕಾರಿ ಅನಿಲವಾಗಿದೆ.

ಕಾಮನ್‌ವೆಲ್ತ್ ಕ್ರೀಡಾಕೂಟ

ಪಠ್ಯಕ್ರಮ: ಇತರೆ

ಇದೀಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿ:

• ಕಾಮನ್‌ವೆಲ್ತ್ ಕ್ರೀಡಾ ಕಾರ್ಯಕಾರಿ ಮಂಡಳಿಯು ಗುಜರಾತ್‌ನ ಅತಿದೊಡ್ಡ ನಗರವಾದ ಅಹಮದಾಬಾದ್ ಅನ್ನು “ಪ್ರಸ್ತಾವಿತ ಆತಿಥೇಯ” ಎಂದು ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡಿದೆ.
• ಭಾರತವು ಕೊನೆಯದಾಗಿ 2010 ರಲ್ಲಿ ದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿ ಕಾಮನ್‌ವೆಲ್ತ್ ಕ್ರೀಡಾಕೂಟವನ್ನು ಆಯೋಜಿಸಿತ್ತು.

ಕಾಮನ್‌ವೆಲ್ತ್ ಕ್ರೀಡಾಕೂಟದ ಬಗ್ಗೆ:

• 1930 ರಲ್ಲಿ (ಕೆನಡಾದ ಹ್ಯಾಮಿಲ್ಟನ್ ನಲ್ಲಿ ಉದ್ಘಾಟನಾ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ) ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಕ್ರೀಡಾಕೂಟವಾಗಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು.
• ಇದು ಬಹು-ಕ್ರೀಡಾ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವಾಗಿದ್ದು, ಒಲಿಂಪಿಕ್ಸ್ ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿ ಕಾಮನ್‌ವೆಲ್ತ್ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಸಂಬಂಧಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಕ್ರೀಡಾಪಟುಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ.
• ಕಾಮನ್‌ವೆಲ್ತ್ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು, ಅಥವಾ ಕಾಮನ್‌ವೆಲ್ತ್, 54 ಸಾರ್ವಭೌಮ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಸ್ವಯಂಪ್ರೇರಿತ ಸಂಘವಾಗಿದ್ದು, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನವು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಹಿಂದಿನ ವಸಾಹತುಗಳಾಗಿದ್ದವು.
• ಕಾಮನ್‌ವೆಲ್ತ್ ಕ್ರೀಡಾಕೂಟವು 71 ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರದೇಶಗಳಿಂದ ವಿಶ್ವದ ಎರಡನೇ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಬಹು-ಕ್ರೀಡಾ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವಾಗಿದೆ.

ಶ್ರೀಲಂಕಾದ ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿ ಭಾರತಕ್ಕೇ ಭೇಟಿ

ಸಾಮಾನ್ಯ ಅಧ್ಯಾಯನ 2/ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಬಂಧಗಳು

ಇದೀಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿ:

• ಶ್ರೀಲಂಕಾದ ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿಯವರು ಭಾರತಕ್ಕೆ ಅಧಿಕೃತ ಪ್ರವಾಸ ಕೈಗೊಂಡಿದ್ದಾರೆ.

ಭಾರತದ ಮತ್ತು ಶ್ರೀಲಂಕಾದ ಸಂಬಂಧಗಳ ಬಗ್ಗೆ:

• ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ಸಂಬಂಧಗಳು: ಶ್ರೀಲಂಕಾದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ನಂತರ 1948 ರಲ್ಲಿ ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ಸಂಬಂಧಗಳು ಸ್ಥಾಪಿತವಾದವು. 
• ವ್ಯಾಪಾರ ಸಂಬಂಧಗಳು: 2000ನೇ ಇಸವಿಯಲ್ಲಿ ಭಾರತ-ಶ್ರೀಲಂಕಾ ಮುಕ್ತ ವ್ಯಾಪಾರ ಒಪ್ಪಂದ (FTA) ಉಭಯ ದೇಶಗಳ ನಡುವಿನ ವ್ಯಾಪಾರ ವಿಸ್ತರಣೆಗೆ ಪ್ರಮುಖ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಿತು.
• ಕಡಲ ಭದ್ರತೆ ಮತ್ತು ರಕ್ಷಣಾ ಸಹಕಾರ: 2011 ರಲ್ಲಿ, ಹಿಂದೂ ಮಹಾಸಾಗರ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಕಡಲ ಭದ್ರತೆಯನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಉತ್ತೇಜಿಸುವ ಗುರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಕೊಲಂಬೊ ಭದ್ರತಾ ಸಮಾವೇಶವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ನಿರ್ಧಾರ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು.
• ಭಾರತ ಮತ್ತು ಶ್ರೀಲಂಕಾ ಜಂಟಿ ಮಿಲಿಟರಿ ಸಮರಾಭ್ಯಾಸವನ್ನು “ಮಿತ್ರ ಶಕ್ತಿ”, ತ್ರಿಪಕ್ಷೀಯ ಕಡಲ ಸಮರಾಭ್ಯಾಸ “ದೋಸ್ತಿ” ಮತ್ತು “ಸ್ಲಿನೆಕ್ಸ್” ಎಂಬ ನೌಕಾ ಸಮರಾಭ್ಯಾಸವನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತವೆ. 
• ಬಹುಪಕ್ಷೀಯ ವೇದಿಕೆ ಸಹಯೋಗ: ಭಾರತ ಮತ್ತು ಶ್ರೀಲಂಕಾ ಹಲವಾರು ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಮತ್ತು ಬಹುಪಕ್ಷೀಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಾದ ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯಾ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಸಹಕಾರ ಸಂಘ (ಸಾರ್ಕ್) ಮತ್ತು ಬಿಮ್ಸ್ಟೆಕ್ (BIMSTEC) ಸದಸ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಾಗಿವೆ.

ಮಾವೋವಾದಿಗಳ ಸಾಮೂಹಿಕ ಶರಣಾಗತಿ

ಸಾಮಾನ್ಯ ಅಧ್ಯಾಯನ 3/ಆಂತರಿಕ ಭದ್ರತೆ

ಇದೀಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿ:

• ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಇದೇ ರೀತಿಯ ಘಟನೆಯ ನಂತರ ಛತ್ತೀಸ್‌ಗಢದ ದಂಡಕಾರಣ್ಯ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ 210 ಮಾವೋವಾದಿಗಳು ಶರಣಾದರು, ಹಿಂಸಾಚಾರವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ ಪುನರ್ವಸತಿಯನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಕೇಂದ್ರ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರಗಳು ಕೈಗೊಂಡ ಕಾರ್ಯತಂತ್ರದ ಭಾಗವಾಗಿ.

ಮಾವೋವಾದ, ಅಥವಾ ಎಡಪಂಥೀಯ ಉಗ್ರವಾದ (LWE) ದ ಬಗ್ಗೆ:

• ಇದು ಮೂಲಭೂತ ತೀವ್ರಗಾಮಿ ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್ ಸಿದ್ಧಾಂತದಲ್ಲಿ ಬೇರೂರಿದೆ, ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಉರುಳಿಸಲು ಮತ್ತು ವರ್ಗರಹಿತ ಸಮಾಜವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಸಶಸ್ತ್ರ ಹೋರಾಟವನ್ನು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುತ್ತದೆ. 
• ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಎಡಪಂಥೀಯ ಉಗ್ರವಾದವು ಮಾವೋ ಝೆಡಾಂಗ್ ಅವರ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ತಂತ್ರಗಳಿಂದ ಪ್ರೇರಿತವಾಗಿ 1967 ರ ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ನಕ್ಸಲ್ಬರಿ ದಂಗೆಯಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಬೇರುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.
• ಚುನಾವಣಾ ರಾಜಕೀಯವನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸಿ ಹಿಂಸಾತ್ಮಕ ಕ್ರಾಂತಿಯನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದ ಭಾರತೀಯ ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್ ಪಕ್ಷ (ಮಾರ್ಕ್ಸ್ ವಾದಿ-ಲೆನಿನಿಸ್ಟ್) ಮತ್ತು ನಂತರ ಸಿಪಿಐ (ಮಾವೋವಾದಿ) ನಂತಹ ಗುಂಪುಗಳ ರಚನೆಯ ಮೂಲಕ ಚಳುವಳಿ ವೇಗವನ್ನು ಪಡೆಯಿತು.

ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಮಾವೋವಾದ ಅಥವಾ ಎಡಪಂಥೀಯ ಉಗ್ರವಾದಕ್ಕೆ ಕಾರಣಗಳು:

• ಎಡಪಂಥೀಯ ಉಗ್ರವಾದ: ಬಡತನ, ಅನಕ್ಷರತೆ ಮತ್ತು ಮೂಲಭೂತ ಸೇವೆಗಳ ಕೊರತೆಯಿಂದ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಎಡಪಂಥೀಯ ಉಗ್ರವಾದ ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದುತ್ತಿದೆ.

ಹಲವು ಬುಡಕಟ್ಟು ಸಮುದಾಯಗಳು ಈ ಕೆಳಗಿನವುಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸಿವೆ:

1. ಗಣಿಗಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ಕೈಗಾರಿಕಾ ಯೋಜನೆಗಳಿಂದಾಗಿ ಭೂ ಪರಕೀಯತೆ.
2. ಸಮರ್ಪಕ ಪುನರ್ವಸತಿ ಇಲ್ಲದೆ ಸ್ಥಳಾಂತರ.
3. ಶಿಕ್ಷಣ, ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಉದ್ಯೋಗಕ್ಕೆ ಸೀಮಿತ ಪ್ರವೇಶ.
4. ಆಡಳಿತ ಕೊರತೆ: ದೂರದ ಜಿಲ್ಲೆಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ದುರ್ಬಲ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಉಪಸ್ಥಿತಿ ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸೇವೆಗಳ ಕಳಪೆ ವಿತರಣೆಯಿಂದ ಬಳಲುತ್ತವೆ.

ಇಂತಹ ಅಸಮರ್ಪಕ ವಾತಾವರಣವು ಮಾವೋವಾದಿ ಗುಂಪುಗಳಿಗೆ ಈ ಕೆಳಗಿನವುಗಳಿಗೆ ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿತು:

• ಸಮಾನಾಂತರ ಆಡಳಿತ ರಚನೆಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವುದು.
• ಸ್ಥಳೀಯ ಕುಂದುಕೊರತೆಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು.
• ವಾಸ್ತವ ವಂಚಿತ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ನ್ಯಾಯಸಮ್ಮತತೆಯನ್ನು ಪಡೆಯುವುದು.
• ಬುಡಕಟ್ಟು ಜನಾಂಗದ ಅಸಮಾಧಾನ: ಬುಡಕಟ್ಟು ಜನಾಂಗದವರು, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಅರಣ್ಯ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ, ಬಹಳ ಹಿಂದಿನಿಂದಲೂ ಮುಖ್ಯವಾಹಿನಿಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಿಂದ ಹೊರಗಿಡಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆಂದು ಭಾವಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಪ್ರಭಾವ ಕುಸಿತ:

• ಕೆಂಪು (ರೆಡ್) ಕಾರಿಡಾರ್:- ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ‘ರೆಡ್ ಕಾರಿಡಾರ್’ ನಾದ್ಯಂತ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿದ್ದ ಮಾವೋವಾದಿ ಪ್ರಭಾವವು ಸರ್ಕಾರದ ನಿರಂತರ ಕ್ರಮದಿಂದಾಗಿ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿದೆ.

ಎಡಪಂಥೀಯ ಉಗ್ರವಾದ ನಿಯಂತ್ರಿಸಲು ಸರ್ಕಾರದ ಕಾರ್ಯತಂತ್ರ:

• ಎಡಪಂಥೀಯ ಉಗ್ರವಾದದ ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ಪರಿಹರಿಸಲು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ನೀತಿ ಮತ್ತು ಕ್ರಿಯಾ ಯೋಜನೆ, 2015 ಒಂದು ಸಮಗ್ರ ವಿಧಾನವನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ:

1. ಭದ್ರತಾ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ ಮತ್ತು ಸಿಬ್ಬಂದಿಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವುದು.
2. ರಸ್ತೆ ಸಂಪರ್ಕ ಮತ್ತು ದೂರಸಂಪರ್ಕ ಪ್ರವೇಶವನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುವುದು.
3. ಬುಡಕಟ್ಟು ಸಮುದಾಯಗಳ ಹಕ್ಕುಗಳು ಮತ್ತು ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸುವುದು.

• ಮಾವೋವಾದಿಗಳು ಹಿಂಸಾಚಾರವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ ಮುಖ್ಯವಾಹಿನಿಗೆ ಸೇರುವಂತೆ ಒತ್ತಾಯಿಸುತ್ತಾ, ಮಾರ್ಚ್ 31, 2026 ರೊಳಗೆ ಎಡಪಂಥೀಯ ಉಗ್ರವಾದವನ್ನು ನಿರ್ಮೂಲನೆ ಮಾಡುವ ಸರ್ಕಾರದ ಸಂಕಲ್ಪವನ್ನು ಕೇಂದ್ರ ಗೃಹ ಖಾತೆ ಸಚಿವಲಯವು ಪುನರುಚ್ಚರಿಸಿದೆ.

ಸುರಕ್ಷತಾ ಕ್ರಮಗಳು:

• ಕೇಂದ್ರ ಸಶಸ್ತ್ರ ಪೊಲೀಸ್ ಪಡೆಗಳು (CRPF) ಮತ್ತು ವಿಶೇಷ ನಕ್ಸಲ್ ವಿರೋಧಿ ಘಟಕಗಳ ನಿಯೋಜನೆ.

ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಉಪಕ್ರಮಗಳು:

• ಸಂಪರ್ಕ ಮತ್ತು ಚಲನಶೀಲತೆಯನ್ನು ಸುಧಾರಿಸಲು ದೂರದ ಬುಡಕಟ್ಟು ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ರಸ್ತೆ ಸಂಪರ್ಕ ಯೋಜನೆಗಳು.
• ದೂರಸಂಪರ್ಕ ಜಾಲಗಳು, ವಿದ್ಯುತ್ ಮತ್ತು ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ಸೇವೆಗಳ ವಿಸ್ತರಣೆ.
• ಸಾಮಾಜಿಕ-ಆರ್ಥಿಕ ಕುಂದುಕೊರತೆಗಳನ್ನು ಪರಿಹರಿಸಲು ಶಿಕ್ಷಣ, ಆರೋಗ್ಯ ರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ಜೀವನೋಪಾಯ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳತ್ತ ಗಮನ ಹರಿಸುವುದು.
• ಉದ್ದೇಶಿತ ಹೂಡಿಕೆಯ ಮೂಲಕ ‘ಕೆಂಪು ವಲಯ’ಗಳನ್ನು ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಕಾರಿಡಾರ್ ಗಳಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸುವುದು.
• ‘ಭಾರತ ಮಂಥನ್ 2025 – ನಕ್ಸಲ್ ಮುಕ್ತ್ ಭಾರತ್’ ನಂತಹ ವಿಚಾರ ಸಂಕಿರಣಗಳು ರಾಜ್ಯಗಳಾದ್ಯಂತ ಒಮ್ಮತವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವ ಮತ್ತು ಉತ್ತಮ ಅಭ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುವ ಗುರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ.

ತೃತೀಯ ಲಿಂಗಿ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಕುರಿತು ಸಮಿತಿ ರಚಿಸಿದ ಸುಪ್ರೀಂಕೋರ್ಟ್

ಸಾಮಾನ್ಯ ಅಧ್ಯಾಯನ 1 / ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು

ಇದೀಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿ:

• ತೃತೀಯ ಲಿಂಗಿ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಿಗೆ ಸಮಾನ ಅವಕಾಶ ನೀತಿಯನ್ನು ರೂಪಿಸಲು ಸುಪ್ರೀಂಕೋರ್ಟ್ ನ ಮಾಜಿ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ಆಶಾ ಮೆನನ್ ರ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ಸಮಿತಿಯನ್ನು ರಚಿಸಿತು.

ತೃತೀಯ ಲಿಂಗಿ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಎದುರಿಸುತ್ತಿರುವ ಸವಾಲುಗಳು?

1. ತೃತೀಯ ಲಿಂಗಿ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ (ಹಕ್ಕುಗಳ ರಕ್ಷಣೆ) ಕಾಯ್ದೆ, 2019 ಮತ್ತು ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಅನುಷ್ಠಾನಗೊಳಿಸುವಲ್ಲಿ ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ಅಂತರಗಳು.
2. ನೀತಿ ನಿರೂಪಣೆಯಲ್ಲಿ ದತ್ತಾoಶ ಮತ್ತು ಪ್ರಾತಿನಿಧ್ಯದ ಕೊರತೆ.
3. ಆರೋಗ್ಯ ರಕ್ಷಣೆ ತಾರತಮ್ಯ.
4. ಕಾರ್ಯಸ್ಥಳದ ಅಡೆತಡೆಗಳು.
5. ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಳಂಕ.

ತೃತೀಯ ಲಿಂಗಿ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಜೀವನವನ್ನು ಸುಧಾರಿಸಲು ಕೈಗೊಂಡ ಕ್ರಮಗಳು:

ತೃತೀಯ ಲಿಂಗಿ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ (ಹಕ್ಕುಗಳ ರಕ್ಷಣೆ) ಕಾಯ್ದೆ, 2019: – 

• ಇದು  ತೃತೀಯ ಲಿಂಗಿ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಹಕ್ಕುಗಳು ಮತ್ತು ಅವರ ಕಲ್ಯಾಣವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವ ಗುರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.ಶಿಕ್ಷಣ, ಉದ್ಯೋಗ, ಆರೋಗ್ಯ ರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸೇವೆಗಳಂತಹ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ತೃತೀಯ ಲಿಂಗಿಗಳ ವಿರುದ್ಧ ತಾರತಮ್ಯವನ್ನು  ಈ ಕಾಯ್ದೆ ನಿಷೇಧಿಸುತ್ತದೆ.

• ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾನೂನು ಸೇವಾ ಪ್ರಾಧಿಕಾರ (NALSA), 2014: – ತೃತೀಯ ಲಿಂಗಿ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಮೂರನೇ ಲಿಂಗವೆಂದು ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ.
• ತೃತೀಯ ಲಿಂಗಿ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಿಗಾಗಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪೋರ್ಟಲ್: ಗುರುತಿನ ಪ್ರಮಾಣಪತ್ರಗಳಿಗಾಗಿ ಆನ್ಲೈನ್ ಅರ್ಜಿಗಳನ್ನು ಸಕ್ರಿಯಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ.
• ಸ್ಮೈಲ್ (SMILE) ಯೋಜನೆ: ಇದು ಜೀವನೋಪಾಯ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಭದ್ರತಾ ಘಟಕಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ತೃತೀಯ ಲಿಂಗಿ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಿಗೆ ಪುನರ್ವಸತಿ ಮತ್ತು ಬೆಂಬಲವನ್ನು ಗುರಿಯಾಗಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ.

ಹೆನ್ಲಿ ಪಾಸ್ ಪೋರ್ಟ್ ಸೂಚ್ಯಂಕ

ಸಾಮಾನ್ಯ ಅಧ್ಯಾಯನ 2/ ಇತರೆ

ಇದೀಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿ?

• ಭಾರತದ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್ 85 ನೇ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದೆ, 57 ದೇಶಗಳಿಗೆ ವೀಸಾ ಮುಕ್ತ ಪ್ರವೇಶವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ, ಇದು 2024 ರಲ್ಲಿ 80 ನೇ ಸ್ಥಾನದಿಂದ ಕುಸಿದಿದೆ. ಸದ್ಯ ಸಿಂಗಾಪುರ ಅಗ್ರ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದೆ.

ಹೆನ್ಲಿ ಪಾಸ್ ಪೋರ್ಟ್ ಸೂಚ್ಯಂಕದ ಬಗ್ಗೆ:

• ಉದ್ದೇಶ: – ಇದು ಜಾಗತಿಕ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌ಗಳ ಜನಪ್ರಿಯ ಶ್ರೇಯಾಂಕವಾಗಿದ್ದು, ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌ ಹೊಂದಿರುವವರು ವೀಸಾ ಪಡೆಯದೇ ಭೇಟಿ ನೀಡಬಹುದಾದ ದೇಶಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌ನ ಸೂಚ್ಯಂಕವನ್ನು ಅಳೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.
• ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಾಯು ಸಾರಿಗೆ ಸಂಘ (IATA) ಒದಗಿಸಿದ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಸೂಚ್ಯಂಕವು ದೇಶಗಳನ್ನು ಶ್ರೇಣೀಕರಿಸುತ್ತದೆ.
• ಪ್ರಕಟಣೆ – ಇದು 2006 ರಲ್ಲಿ ಹೆನ್ಲಿ & ಪಾರ್ಟ್‌ನರ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು.

ಹೆನ್ಲಿ ಪಾಸ್ ಪೋರ್ಟ್ ಸೂಚ್ಯಂಕ 2025 ರ ಪ್ರಮುಖ ಮುಖ್ಯಾಂಶಗಳು: 

• ಜಾಗತಿಕವಾಗಿ, 2025 ರ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಸಿಂಗಾಪುರ 193 ತಾಣಗಳಿಗೆ ವೀಸಾ-ಮುಕ್ತ ಪ್ರವೇಶದೊಂದಿಗೆ ಅಗ್ರಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದೆ, ನಂತರ ದಕ್ಷಿಣ ಕೊರಿಯಾ (190) ಮತ್ತು ಜಪಾನ್ (189) ಇವೆ.
• ಎರಡು ದಶಕಗಳಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಅಮೆರಿಕವು ಮೊದಲ 10 ಸ್ಥಾನಗಳಿಂದ ಹೊರಬಿದ್ದಿದೆ, ಈ ವರ್ಷ 180 ತಾಣಗಳಿಗೆ ಪ್ರವೇಶದೊಂದಿಗೆ 12 ನೇ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದೆ.
• ಭಾರತದ ಶ್ರೇಯಾಂಕ – 85 ನೇ ಸ್ಥಾನ, 57 ದೇಶಗಳಿಗೆ ವೀಸಾ-ಮುಕ್ತ ಪ್ರವೇಶವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ.

ದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿ ಹಸಿರು ಪಟಾಕಿ ಮಾರಾಟಕ್ಕೆ ಸುಪ್ರೀಂಕೋರ್ಟ್ ಅನುಮತಿ ನೀಡಿದೆ

ಸಾಮಾನ್ಯ ಅಧ್ಯಾಯನ 3 / ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆ

ಇದೀಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿ:

• ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ತನ್ನ ಹಿಂದಿನ ಸಂಪೂರ್ಣ ನಿಷೇಧವನ್ನು ಸಡಿಲಗೊಳಿಸಿತು ಮತ್ತು ದೆಹಲಿ-ಎನ್‌ಸಿಆರ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಕಠಿಣ ಷರತ್ತುಗಳಿಗೆ ಒಳಪಟ್ಟು ಹಸಿರು ಪಟಾಕಿಗಳ ಮಾರಾಟ ಮತ್ತು ಬಳಕೆಯನ್ನು ಅನುಮತಿಸಿತು.
• ಸಂಪೂರ್ಣ ನಿಷೇಧಗಳು ಹೆಚ್ಚು ಹಾನಿಕಾರಕ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಪಟಾಕಿಗಳ ಕಳ್ಳಸಾಗಣೆ ಮತ್ತು ಬಳಕೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿವೆ ಎಂದು ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ಗಮನಿಸಿತು ಮತ್ತು ಹಸಿರು ಪಟಾಕಿಗಳನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿದ ಮತ್ತು ಕಡಿಮೆ ಹೊರಸೂಸುವಿಕೆಯನ್ನು ತೋರಿಸಿದ ತನ್ನ 2018 ರ ಅರ್ಜುನ್ ಗೋಪಾಲ್ ತೀರ್ಪನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿತು.

ಹಸಿರು ಪಟಾಕಿಯ ಬಗ್ಗೆ:

• ಅವು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಪಟಾಕಿಗಳಿಗೆ ಪರಿಸರ ಸ್ನೇಹಿ ಪರ್ಯಾಯಗಳಾಗಿದ್ದು, ವಾಯು ಮಾಲಿನ್ಯದ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಪರಿಹರಿಸಲು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ. 
• ಅವು 30–35% ಕಡಿಮೆ ಕಣಕಣಗಳನ್ನು ಮತ್ತು SO₂, NOx ಮತ್ತು CO ನಂತಹ ಹಾನಿಕಾರಕ ಅನಿಲಗಳನ್ನು ಹೊರಸೂಸುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಬೇರಿಯಂ ನೈಟ್ರೇಟ್‌ನಂತಹ ವಿಷಕಾರಿ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಹೊರಗಿಡುತ್ತವೆ. 
• ಅವುಗಳನ್ನು ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಮತ್ತು ಕೈಗಾರಿಕಾ ಸಂಶೋಧನಾ ಮಂಡಳಿ (CSIR) ಯ ಪ್ರಯೋಗಾಲಯಗಳು (NEERI ಮತ್ತು CEERI) ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿ ಅನುಮೋದಿಸಿವೆ.
• ಅವು ನಿಗದಿತ ಶಬ್ದ ಮಿತಿಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಹಸಿರು ಲೋಗೋಗಳು ಮತ್ತು ಕ್ಯೂಆರ್ ಕೋಡ್‌ಗಳಿಂದ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ.

ಭಾರತದ ವನ್ಯಜೀವಿ ಸಂಸ್ಥೆಯ (WTI) ಸಂಸ್ಥಾಪಕ ಮೆನನ್ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಕೃತಿ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಒಕ್ಕೂಟ (IUCN) ಸಮಿತಿಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷತೆ ವಹಿಸಿದ ಏಷ್ಯಾದ ಮೊದಲ ವ್ಯಕ್ತಿ

ಸಾಮಾನ್ಯ ಅಧ್ಯಾಯನ 3 / ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆ

ಇದೀಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿದೆ:

• ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಕೃತಿ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಒಕ್ಕೂಟ (IUCN), ಭಾರತದ ವನ್ಯಜೀವಿ ಟ್ರಸ್ಟ್ (WTI) ಸ್ಥಾಪಕ ವಿವೇಕ್ ಮೆನನ್ ಅವರನ್ನು ಪ್ರಭೇದಗಳ ಬದುಕುಳಿಯುವ ಆಯೋಗದ (SSC) ಹೊಸ ಅಧ್ಯಕ್ಷರನ್ನಾಗಿ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿದೆ, ಇದರಿಂದಾಗಿ ಅವರು ಈ ಹುದ್ದೆಯನ್ನು ಅಲಂಕರಿಸಿದ ಏಷ್ಯದ ಮೊದಲ ವ್ಯಕ್ತಿ ಎಂಬ ಹೆಗ್ಗಳಿಕೆಗೆ ಪಾತ್ರರಾದರು.

ಐಯುಸಿಎನ್ (IUCN) ಪ್ರಭೇದಗಳ ಬದುಕುಳಿಯುವ ಆಯೋಗ (SSC) ದ ಬಗ್ಗೆ:

• ಇದು ಪ್ರಪಂಚದ ಬಹುತೇಕ ಎಲ್ಲಾ ದೇಶಗಳಿಂದ ಬಂದ 10,500 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಸ್ವಯಂಸೇವಕ ತಜ್ಞರ ವಿಜ್ಞಾನ ಆಧಾರಿತ ಜಾಲವಾಗಿದೆ.
• ಜೀವವೈವಿಧ್ಯ ಮತ್ತು ಪ್ರಭೇದಗಳ ಸಂರಕ್ಷಣೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ಐಯುಸಿಎನ್ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಗೆ ಸಲಹೆ ನೀಡುವ ಜಾಗತಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಅಡಿಯಲ್ಲಿರುವ ಆರು ತಜ್ಞ ಆಯೋಗಗಳಲ್ಲಿ ಇದು ಒಂದಾಗಿದೆ.
• ಐಯುಸಿಎನ್‌ನ ಅಳಿವಿನಂಚಿನಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರಭೇದಗಳ ಕೆಂಪು ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸುವಲ್ಲಿ ಆಯೋಗ ಮತ್ತು ಅದರ ತಜ್ಞರ ಗುಂಪುಗಳು ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸುತ್ತವೆ.

ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಕೃತಿ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಒಕ್ಕೂಟ (IUCN) ದ ಬಗ್ಗೆ:

• ಸ್ಥಾಪನೆ – 1948.
• ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್ ನ ಗ್ಲ್ಯಾಂಡ್ ನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗಿದೆ. 
• ಉದ್ದೇಶ: – ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಹಕಾರವನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸಲು ಮತ್ತು ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಕ್ರಮಕ್ಕೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡಲು ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಸಾಧನಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸಲು.
• ಐಯುಸಿಎನ್ (IUCN) ಕೆಂಪು ಪಟ್ಟಿ: – ಇದು 1964 ರಲ್ಲಿ ಅಳಿವಿನಂಚಿನಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರಭೇದಗಳ ಐಯುಸಿಎನ್ ಕೆಂಪು ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿತು.

ಐಯುಸಿಎನ್ (IUCN) ಕೆಂಪು ಪಟ್ಟಿಯ ಬಗ್ಗೆ:

• • ಇದು ಸಸ್ಯಗಳು, ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಮತ್ತು ಶಿಲೀಂಧ್ರ ಪ್ರಭೇದಗಳ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಸ್ಥಿತಿಯ ಕುರಿತು ವಿಶ್ವದ ಅತ್ಯಂತ ಸಮಗ್ರ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಐಯುಸಿಎನ್ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದ ಪಟ್ಟಿಯಾಗಿದೆ.
  • ಐಯುಸಿಎನ್ ಕೆಂಪು ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ 143000 ಪ್ರಭೇದಗಳಿವೆ. 

• ಭಾರತ 1969 ರಲ್ಲಿ ಐಯುಸಿಎನ್‌ನ ಸದಸ್ಯತ್ವ ಪಡೆಯಿತು.
• ಪ್ರಭೇದಗಳ ಐಯುಸಿಎನ್ ವರ್ಗೀಕರಣವು ಅವುಗಳ ಅಳಿವು/ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿದೆ. ಅವು ಈ ಕೆಳಗಿನಂತಿವೆ:  

1.  ನಶಿಸಿಹೋಗಿರುವ (EX)
2. ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ನಶಿಸಿಹೋಗಿರುವ (EW)
3. ತೀವ್ರವಾಗಿ ಅಳಿವಿನಂಚಿನಲ್ಲಿರುವ (CR)
4. ಅಳಿವಿನಂಚಿನಲ್ಲಿರುವ (EN)
5. ದುರ್ಬಲವಾಗಿರುವ (VU)
6. ಅಪಾಯದ ಅಂಚಿನಲ್ಲಿದೆ (NT)
7. ಕಡಿಮೆ ಕಾಳಜಿ (LC)
8. ದತ್ತಾಂಶದ ಕೊರತೆ (DD)
9. ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ ಮಾಡಲಾಗಿಲ್ಲ (NE)

“ವಿ ರೈಸ್” (We Rise) ಉಪಕ್ರಮ

ಸಾಮಾನ್ಯ ಅಧ್ಯಾಯನ 2/ ಮಹಿಳಾ ಸಬಲೀಕರಣ

ಇದೀಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿದೆ?

• ‘ವಿ ರೈಸ್’ (ಮಹಿಳಾ ಉದ್ಯಮಿಗಳು ಅಂತರ್ಗತ ಮತ್ತು ಸುಸ್ಥಿರ ಉದ್ಯಮಗಳನ್ನು ಮರುಕಲ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು) ಉಪಕ್ರಮವನ್ನು ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಯಿತು.

“ವಿ ರೈಸ್” ಉಪಕ್ರಮದ ಬಗ್ಗೆ:

• ಉದ್ದೇಶ: ವ್ಯಾಪಾರ ಸೌಲಭ್ಯ, ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯತಂತ್ರದ ಪಾಲುದಾರಿಕೆಯ ಮೂಲಕ ಜಾಗತಿಕವಾಗಿ ವಿಸ್ತರಿಸಲು ಮಹಿಳಾ ಉದ್ಯಮಿಗಳನ್ನು ಸಬಲೀಕರಣಗೊಳಿಸುವುದು. 
• ನೀತಿ  ಆಯೋಗದ ಮಹಿಳಾ ಉದ್ಯಮಶೀಲತಾ ವೇದಿಕೆ (WEP) ತನ್ನ “ಅವಾರ್ಡ್ ಟು ರಿವಾರ್ಡ್ (ATR) ಉಪಕ್ರಮದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ  ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಯಿತು.

ಮಹಿಳಾ ಉದ್ಯಮಶೀಲತಾ ವೇದಿಕೆ (WEP) ಯ ಬಗ್ಗೆ:

• 2018 ರಲ್ಲಿ ನೀತಿ ಆಯೋಗದಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಯಿತು.
• ಇದು ಭಾರತದ ಮಹಿಳಾ ಉದ್ಯಮಶೀಲತೆಯನ್ನು ಬಲಪಡಿಸಲು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಗ್ರಾಹಕವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ.

ಅವಾರ್ಡ್ ಟು ರಿವಾರ್ಡ್ (ATR) ಉಪಕ್ರಮದ ಬಗ್ಗೆ: 

• ಇದನ್ನು 2023 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಯಿತು.
• ಉದ್ದೇಶ: ಮಹಿಳಾ ಉದ್ಯಮಿಗಳ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಅಗತ್ಯಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸಲು ಮತ್ತು ಅವರ ಯಶೋಗಾಥೆಗಳನ್ನು ಆಚರಿಸಲು ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಪಾಲುದಾರರನ್ನು ಒಗ್ಗೂಡಿಸುವ ಮೂಲಕ ಮಹಿಳಾ ಉದ್ಯಮಶೀಲತಾ ವೇದಿಕೆಯ ಪಾಲುದಾರಿಕೆ ಚೌಕಟ್ಟನ್ನು ಸಾಂಸ್ಥಿಕಗೊಳಿಸುವುದು.

ಹೊಸ ಸಸ್ಯ ಪ್ರಭೇದಗಳ ಸಂರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ ಒಕ್ಕೂಟ (UPOV) ಸಮಾವೇಶ

ಸಾಮಾನ್ಯ ಅಧ್ಯಾಯನ 2/ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಬಂಧಗಳು

ಇದೀಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿ:

• ಗ್ರೇನ್ (GRAIN) ನ ಹೊಸ ವರದಿಯು ಮುಕ್ತ ವ್ಯಾಪಾರ ಒಪ್ಪಂದಗಳ (FTA) ಮೂಲಕ ಸಸ್ಯ ಬೀಜಗಳ ಮೇಲೆ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ನಿಯಂತ್ರಣದ ಬಗ್ಗೆ ಎಚ್ಚರಿಸಿದೆ.
• ಅಮೆರಿಕ, ಯುರೋಪಿಯನ್ ಒಕ್ಕೂಟ, ಜಪಾನ್ ಮತ್ತು ಯುಎಇ ಸೇರಿದಂತೆ ಪ್ರಬಲ ಆರ್ಥಿಕತೆಗಳು ಸಸ್ಯ ಪ್ರಭೇದಗಳ ಮೇಲೆ ಕಠಿಣ ಬೌದ್ಧಿಕ ಆಸ್ತಿ (IP) ಯ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಹೇರುತ್ತಿವೆ.

ಹೊಸ ಸಸ್ಯ ಪ್ರಭೇದಗಳ ಸಂರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ ಒಕ್ಕೂಟ (UPOV), 1991 ಸಮಾವೇಶ:

• ಉದ್ದೇಶ: ಇದು ಸಸ್ಯ ತಳಿಗಾರರಿಗೆ ಬೌದ್ಧಿಕ ಆಸ್ತಿ ಹಕ್ಕುಗಳಿಗೆ ಚೌಕಟ್ಟನ್ನು ಒದಗಿಸುವ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಒಪ್ಪಂದವಾಗಿದೆ. 
• ಅಂಗೀಕಾರ ಮತ್ತು ಜಾರಿ:- 1991ರಲ್ಲಿ ಕಾಯ್ದೆಯಾಗಿ, 1998ರಲ್ಲಿ ಜಾರಿಗೆ ಬಂದಿತು.
• ಮಹತ್ವ :- ಇದು ಸಮಾವೇಶದ ಹಿಂದಿನ ಆವೃತ್ತಿಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ತಳಿಗಾರರ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ರೈತರು ಮತ್ತು ಬೀಜ ಉದ್ಯಮಕ್ಕೆ ಗಮನಾರ್ಹ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಬೀರುತ್ತದೆ.

ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ಗ್ಯಾಸ್ಟ್ರೋಎಂಟರೈಟಿಸ್ ವಿರುದ್ಧ ರೋಟಾವೈರಸ್ ಲಸಿಕೆ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿದೆ

ಸಾಮಾನ್ಯ ಅಧ್ಯಾಯನ 2 / ಆರೋಗ್ಯ

ಇದೀಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿ:

• ಇತ್ತೀಚಿನ ಅಧ್ಯಯನದ ಪ್ರಕಾರ, ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಪಡಿಸಿದ ರೋಟವೈರಸ್ ಲಸಿಕೆ, ರೋಟಾವ್ಯಾಕ್, ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಲಸಿಕಾ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ (UIP) ಪರಿಚಯಿಸಿದಾಗಿನಿಂದ ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ರೋಟವೈರಸ್-ಸಂಬಂಧಿತ ಗ್ಯಾಸ್ಟ್ರೋಎಂಟರೈಟಿಸ್ ಪ್ರಕರಣಗಳನ್ನು ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಿದೆ.

ರೋಟಾವ್ಯಾಕ್ ಲಸಿಕೆಯ ಬಗ್ಗೆ:

• ಪರಿಚಯ: ಭಾರತವು 2016 ರಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಲಸಿಕಾ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಡಿಯಲ್ಲಿ 6, 10 ಮತ್ತು 14 ವಾರಗಳ ವಯಸ್ಸಿನ ಶಿಶುಗಳಿಗೆ ನೀಡಲಾಗುವ ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಪಡಿಸಿದ ಬಾಯಿಯ ಮೂಲಕ ನೀಡಲಾಗುವ ರೋಟವೈರಸ್ ಲಸಿಕೆಯಾದ ರೋಟವಾಕ್ ಅನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿತು.

ರೋಟಾವೈರಸ್ ನ ಬಗ್ಗೆ:

• ಜವಾಬ್ದಾರಿಯುತ ರೋಗಕಾರಕ – ರಿಯೊವಿರಿಡೆ (Reoviridae) ಕುಟುಂಬದಿಂದ ಬಂದ ಹೆಚ್ಚು ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ, ಎರಡು – ಎಳೆಗಳುಳ್ಳ ಆರ್‌ಎನ್‌ಎ ವೈರಸ್. 
• ಉದ್ದೇಶಿತ ಜನರ ಗುಂಪು: ಪ್ರಾಥಮಿಕವಾಗಿ ಶಿಶುಗಳು ಮತ್ತು ಐದು ವರ್ಷದೊಳಗಿನ ಚಿಕ್ಕ ಮಕ್ಕಳ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುತ್ತದೆ. ವಯಸ್ಕರು ಸಹ ಸೋಂಕಿಗೆ ಒಳಗಾಗಬಹುದು, ಆದರೆ ಲಕ್ಷಣಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸೌಮ್ಯವಾಗಿರುತ್ತವೆ.
• ಈ ರೋಗದ ಲಕ್ಷಣಗಳು: ಜ್ವರ, ವಾಕರಿಕೆ, ವಾಂತಿ, ಹೊಟ್ಟೆ ನೋವು ಮತ್ತು ತೀವ್ರವಾದ ನೀರಿನಂಶದ ಅತಿಸಾರ. ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ಕಾಳಜಿ ಎಂದರೆ ತೀವ್ರವಾದ ನಿರ್ಜಲೀಕರಣ, ಚಿಕಿತ್ಸೆ ನೀಡದಿದ್ದರೆ ಇದರಿಂದ ಜೀವಕ್ಕೆ ಅಪಾಯಕಾರಿ.
• ಹರಡುವಿಕೆ: ಪ್ರಾಥಮಿಕವಾಗಿ ಮಲ-ಮೌಖಿಕ ಮಾರ್ಗದ ಮೂಲಕ ಹರಡುತ್ತದೆ – ಕಲುಷಿತ ಕೈಗಳು, ಮೇಲ್ಮೈಗಳು ಅಥವಾ ವಸ್ತುಗಳ ಸಂಪರ್ಕದ ಮೂಲಕ. ಇದು ಕಲುಷಿತ ಆಹಾರ ಮತ್ತು ನೀರಿನ ಮೂಲಕವೂ ಹರಡಬಹುದು.

ರಾಜ್ಯ ಗಣಿಗಾರಿಕೆ ಸಿದ್ಧತೆ ಸೂಚ್ಯಂಕ

ಸಾಮಾನ್ಯ ಅಧ್ಯಾಯನ 3/ ಆರ್ಥಿಕತೆ

ಇದೀಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿ:

• ಗಣಿ ಸಚಿವಾಲಯವು ರಾಜ್ಯ ಗಣಿಗಾರಿಕೆ ಸಿದ್ಧತೆ ಸೂಚ್ಯಂಕ (SMRI) ಮತ್ತು ಅದಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾದ ರಾಜ್ಯ ಶ್ರೇಯಾಂಕಗಳನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದೆ.

ರಾಜ್ಯ ಗಣಿಗಾರಿಕೆ ಸಿದ್ಧತೆ ಸೂಚ್ಯಂಕ (SMRI) ದ ಬಗ್ಗೆ:

• ಉದ್ದೇಶ:- ಗಣಿಗಾರಿಕೆ ವಲಯವನ್ನು ಸುಗಮಗೊಳಿಸುವ ಮತ್ತು ಸುಧಾರಿಸುವಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯದ ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆಯನ್ನು ಮಾನದಂಡವಾಗಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಈ ಸೂಚ್ಯಂಕವನ್ನು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ.
• ರಾಜ್ಯಗಳ ನಡುವೆ ಸ್ಪರ್ಧೆಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುವ ಮೂಲಕ ಪಾರದರ್ಶಕತೆ, ದಕ್ಷತೆ ಮತ್ತು ಸುಸ್ಥಿರ ಗಣಿಗಾರಿಕೆಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುವುದು ಸೂಚ್ಯಂಕದ ಗುರಿಯಾಗಿದೆ.
• ಸೂಚಕಗಳು:

1. ಹರಾಜಿನ ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆ,
2. ಗಣಿ ಆರಂಭಿಕ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ,
3. ಅನ್ವೇಷಣೆಯ ಮೇಲಿನ ಒತ್ತು
4. ಸುಸ್ಥಿರ ಗಣಿಗಾರಿಕೆಗೆ ಪ್ರೇರಣೆ 
5. ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು ರಹಿತ ಖನಿಜಗಳು

ರಾಜ್ಯಗಳ ವರ್ಗೀಕರಣ

• ರಾಜ್ಯಗಳನ್ನು ಅವುಗಳ ಖನಿಜ ದತ್ತಿ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಮೂರು ವರ್ಗಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗಿದೆ:

1. ಎ ವರ್ಗದಲ್ಲಿ (ಖನಿಜ-ಸಮೃದ್ಧ ರಾಜ್ಯಗಳು) ಮೊದಲ ಮೂರು ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದ ರಾಜ್ಯಗಳು: ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶ, ರಾಜಸ್ಥಾನ ಮತ್ತು ಗುಜರಾತ್.
2. ಬಿ ವರ್ಗದಲ್ಲಿ (ಮಧ್ಯಮ ಖನಿಜ-ಸಮೃದ್ಧ ರಾಜ್ಯಗಳು) ಮೊದಲ ಮೂರು ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದ ರಾಜ್ಯಗಳು: ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ ಮತ್ತು ಅಸ್ಸಾಂ.
3. ಸಿ ವರ್ಗದಲ್ಲಿ (ಕಡಿಮೆ ಖನಿಜ-ಸಮೃದ್ಧ ರಾಜ್ಯಗಳು) ಮೊದಲ ಮೂರು ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದ ರಾಜ್ಯಗಳು: ಪಂಜಾಬ್, ಉತ್ತರಾಖಂಡ ಮತ್ತು ತ್ರಿಪುರ.

ಅರಣ್ಯಗಳ ಹಣಕಾಸು ಸ್ಥಿತಿ (SFF) ವರದಿ

ಸಾಮಾನ್ಯ ಅಧ್ಯಾಯನ 3/ಪರಿಸರ

ಇದೀಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿ:

• ಅರಣ್ಯಗಳ ಹಣಕಾಸು ಸ್ಥಿತಿ (SFF)ಯ ಮೊದಲ ವರದಿಯನ್ನು ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಪರಿಸರ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ (UNEP) ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದೆ.

ಅರಣ್ಯಗಳ ಹಣಕಾಸು ಸ್ಥಿತಿ (SFF) ವರದಿಯ ಬಗ್ಗೆ:

• ಇದು 2023 ರಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಮತ್ತು ಖಾಸಗಿ ಅರಣ್ಯ ಹಣಕಾಸಿನ ಜಾಗತಿಕ ಅವಲೋಕನವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ.
• ಇದು ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆ, ಜೀವವೈವಿಧ್ಯತೆಯ ನಷ್ಟ ಮತ್ತು ಭೂ ನಾಶವನ್ನು ಪರಿಹರಿಸಲು ಅರಣ್ಯಗಳ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಅರಿತುಕೊಳ್ಳಲು ಅಗತ್ಯವಿರುವ ಹೂಡಿಕೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಸ್ತುತ ಹರಿವುಗಳನ್ನು ಹೋಲಿಸುತ್ತದೆ.

ಪ್ರಮುಖ ಸಂಶೋಧನೆಗಳು

• 2023 ರಲ್ಲಿ, ಜಾಗತಿಕ ಅರಣ್ಯ ಹಣಕಾಸು US$84 ಶತಕೋಟಿಯಷ್ಟಿತ್ತು, ಇದು 2030 ರ ವೇಳೆಗೆ ವಾರ್ಷಿಕವಾಗಿ ಅಗತ್ಯವಿರುವ US$300 ಶತಕೋಟಿ ಮತ್ತು 2050 ರ ವೇಳೆಗೆ US$498 ಶತಕೋಟಿಗಿಂತ ಬಹಳ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿದೆ, ಇದು US$216 ಶತಕೋಟಿ ವಾರ್ಷಿಕ ಅಂತರವನ್ನು ಉಳಿಸಿದೆ.

ಅರಣ್ಯನಾಶ ಮತ್ತು ಅವನತಿಯಿಂದ ಹೊರಸೂಸುವಿಕೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವುದು (REDD+) ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ

ಸಾಮಾನ್ಯ ಅಧ್ಯಾಯನ 3 / ಪರಿಸರ ಅಧ್ಯಾಯನ

ಇದೀಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿ:

• ಒಂದು ಅಧ್ಯಯನದ ಪ್ರಕಾರ, ಕೆಲವೇ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಉಷ್ಣವಲಯದ ಕಾಡುಗಳು ಮಾತ್ರ ಅರಣ್ಯನಾಶದಲ್ಲಿ ಗಮನಾರ್ಹ ಕಡಿತವನ್ನು ಸಾಧಿಸಿವೆ, ಕೇವಲ 19% ಮಾತ್ರ ತಮ್ಮ ವರದಿಯಾದ ಗುರಿಗಳನ್ನು ತಲುಪಿವೆ.
• ಈ ಸರಿದೂಗಿಸುವ ಯೋಜನೆಗಳು REDD+ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಒಂದು ಭಾಗವಾಗಿದೆ.

ಅರಣ್ಯನಾಶ ಮತ್ತು ಅವನತಿಯಿಂದ ಹೊರಸೂಸುವಿಕೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವುದು (REDD+) ದರ ಬಗ್ಗೆ:

• ಇದು ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆಯ ಚೌಕಟ್ಟಿನ ಸಮಾವೇಶ (UNFCCC) ದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆಯ ಉಪಕ್ರಮವಾಗಿದೆ.
• ಇದು ಅರಣ್ಯನಾಶ ಮತ್ತು ಅರಣ್ಯ ಅವನತಿಯಿಂದ ಹಸಿರುಮನೆ ಅನಿಲ ಹೊರಸೂಸುವಿಕೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಶೀಲ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಿಗೆ ಆರ್ಥಿಕ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ.
• REDD+ ನಲ್ಲಿರುವ “ಪ್ಲಸ್” ಅರಣ್ಯಗಳ ಸಂರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ಸುಸ್ಥಿರ ನಿರ್ವಹಣೆ ಮತ್ತು ಅರಣ್ಯ ಇಂಗಾಲದ ದಾಸ್ತಾನುಗಳ ವರ್ಧನೆಯಂತಹ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. 
• ಅಭಿವೃದ್ಧಿಶೀಲ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಅವುಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸುವ ಅರಣ್ಯಗಳಿಗೆ ಆರ್ಥಿಕ ಮೌಲ್ಯವನ್ನು ಒದಗಿಸುವುದು ಗುರಿಯಾಗಿದೆ.

ಬ್ರಹ್ಮೋಸ್

ಸಾಮಾನ್ಯ ಅಧ್ಯಾಯನ 3 / ರಕ್ಷಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆ

ಇದೀಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿ:

• ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶದ ಲಕ್ನೋದಲ್ಲಿರುವ ಬ್ರಹ್ಮೋಸ್ ಏರೋಸ್ಪೇಸ್ ಘಟಕದಲ್ಲಿ ತಯಾರಾದ ಮೊದಲ ಗುಂಪಿನ ಬ್ರಹ್ಮೋಸ್ ಕ್ಷಿಪಣಿಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಣಾ ಸಚಿವ ರಾಜನಾಥ್ ಸಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶದ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ಯೋಗಿ ಆದಿತ್ಯನಾಥ್ ಅವರು ಉದ್ಘಾಟಿಸಿದರು.

ಬ್ರಹ್ಮೋಸ್ ಕ್ಷಿಪಣಿಯ ಬಗ್ಗೆ:

• • ಜಂಟಿ ಉದ್ಯಮ: ಭಾರತದ ರಕ್ಷಣಾ ಸಂಶೋಧನೆ ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಸಂಸ್ಥೆ (DRDO) ಮತ್ತು ರಷ್ಯಾದ NPO ಮಶಿನೋಸ್ಟ್ರೋಯೆನಿಯಾ ನಡುವೆ.

• ಹೆಸರಿನ ಮೂಲ: ಭಾರತದ ಬ್ರಹ್ಮಪುತ್ರ ಮತ್ತು ರಷ್ಯಾದ ಮೊಸ್ಕ್ವಾ ನದಿಗಳಿಂದ ಬಂದಿದೆ.

• ಮೊದಲ ಪರೀಕ್ಷೆ: ಜೂನ್ 12, 2001 ರಂದು ನಡೆಸಲಾಯಿತು.

• • ಪ್ರಕಾರ: ಎಲ್ಲಾ ಹವಾಮಾನ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳಲ್ಲಿ ಅಂದರೆ ಭೂಮಿ, ಸಮುದ್ರ ಅಥವಾ ಗಾಳಿಯಿಂದ ಉಡಾಯಿಸಬಹುದಾದ ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ಪ್ರತಿಬಂಧಿಸಲು ಅಸಾಧ್ಯವಾದ ಫೈರ್ ಅಂಡ್ ಫರ್ಗೆಟ್ “ಶಬ್ದಾತೀತವಾಗಿ ಸಂಚರಿಸುವ ಕ್ಷಿಪಣಿ”.
• ಯುದ್ಧ ಬಳಕೆ: ಆಪರೇಷನ್ ಸಿಂಧೂರ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಬಳಸಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ವರದಿಯಾಗಿದೆ.

ವೇಗ:

• ಪ್ರಸ್ತುತ: ಮ್ಯಾಕ್ 2.8 (ಶಬ್ದಾತೀತ)
• ಭವಿಷ್ಯ: ಮ್ಯಾಕ್ 5+ (ಶಬ್ದಾತೀತ ಆವೃತ್ತಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಲ್ಲಿದೆ)

ವ್ಯಾಪ್ತಿ:

• ಆರಂಭದಲ್ಲಿ 290 ಕಿಮಿ (MTCR ಮಿತಿಯ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ).
• 400 ಕಿಮಿವರೆಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸಲಾಗಿದೆ, 600+ ಕಿಮೀ ರೂಪಾಂತರವು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಲ್ಲಿದೆ.

ಕ್ಷಿಪಣಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ನಿಯಂತ್ರಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆ (MTCR):

• ಇದು 35 ಸದಸ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಗುಂಪಾಗಿದ್ದು, ಕ್ಷಿಪಣಿಗಳು ಮತ್ತು ಕ್ಷಿಪಣಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಪ್ರಸರಣವನ್ನು ಮಿತಿಗೊಳಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತದೆ. 
•  1987 ರಲ್ಲಿ ಈ ಗುಂಪು ರೂಪುಗೊಂಡಿತು.
• ಭಾರತವು 2019 ರಲ್ಲಿ MTCR ನ ಸದಸ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರವಾಯಿತು.

ಲೀಪ್ಸ್ (LEAPS) 2025

ಸಾಮಾನ್ಯ ಅಧ್ಯಾಯನ 3/ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ

ಇದೀಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿದೆ:

ಕೇಂದ್ರ ವಾಣಿಜ್ಯ ಮತ್ತು ಕೈಗಾರಿಕಾ ಸಚಿವರು, “ಲಾಜಿಸ್ಟಿಕ್ಸ್‌ ಶ್ರೇಷ್ಠತೆ, ಪ್ರಗತಿ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆಯ ಮಾನ್ಯತೆ” (LEAPS- ಲಾಜಿಸ್ಟಿಕ್ಸ್ ಎಕ್ಸಲೆನ್ಸ್, ಅಡ್ವಾನ್ಸ್‌ಮೆಂಟ್ ಮತ್ತು ಪರ್ಫಾರ್ಮೆನ್ಸ್ ಶೀಲ್ಡ್ ), 2025 ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು.

ಲೀಪ್ಸ್ 2025 ರ ಬಗ್ಗೆ:

• ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದವರು – ಇದು ವಾಣಿಜ್ಯ ಮತ್ತು ಕೈಗಾರಿಕಾ ಸಚಿವಾಲಯದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಬರುವ ಕೈಗಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ಆಂತರಿಕ ವ್ಯಾಪಾರ ಉತ್ತೇಜನ ಇಲಾಖೆಯ (DPIIT) ಪ್ರಮುಖ ಉಪಕ್ರಮವಾಗಿದೆ.
• ಉದ್ದೇಶ: – ಲಾಜಿಸ್ಟಿಕ್ಸ್ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠತೆಯನ್ನು ಮಾನದಂಡಗೊಳಿಸಿ ಗುರುತಿಸುವುದು, ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆ, ಸುಸ್ಥಿರತೆ, ಹೊಸತನ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಸ್ವೀಕಾರವನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುವುದು. 
• ಜೋಡಣೆ: ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಲಾಜಿಸ್ಟಿಕ್ಸ್ ನೀತಿ (2022), ಪಿಎಂ ಗತಿಶಕ್ತಿ , ಮತ್ತು ಮೇಕ್ ಇನ್ ಇಂಡಿಯಾ ಮತ್ತು ಆತ್ಮನಿರ್ಭರ ಭಾರತ್‌ನಂತಹ ಉಪಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತದೆ.

ಉದ್ದೇಶಗಳು:

• ಲಾಜಿಸ್ಟಿಕ್ಸ್ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮ ಅಭ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುವುದು.
• ಪರಿಸರ, ಸಾಮಾಜಿಕ, ಆಡಳಿತ (ESG) ಅನುಸರಣೆ ಮತ್ತು ಹಸಿರು ಲಾಜಿಸ್ಟಿಕ್ಸ್ ಅನ್ನು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸುವುದು.
• ಸರ್ಕಾರ, ಕೈಗಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ನಡುವೆ ಸಹಯೋಗವನ್ನು ಬೆಳೆಸುವುದು.

ರೋಡಮೈನ್ ಬಿ

ಸಾಮಾನ್ಯ ಅಧ್ಯಾಯನ 3/ ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ

ಇದೀಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿದೆ:

• ಭಾರತದ ರಾಮನ್ ಸಂಶೋಧನಾ ಸಂಸ್ಥೆಯ (RRI) ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ರೋಡಮೈನ್ ಬಿ ನಂತಹ ವಿಷಕಾರಿ ಅಣುಗಳನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಲು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ಮತ್ತು ಸೂಕ್ಷ್ಮ ವಿಧಾನವನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ.

ರೋಡಮೈನ್ B ಯ ಬಗ್ಗೆ: 

• ರೋಡಮೈನ್ ಬಿ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಕರಗುವ ಸಂಶ್ಲೇಷಿತ ಬಣ್ಣವಾಗಿದ್ದು, ಅದರ ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾದ ಗುಲಾಬಿ ಪ್ರತಿದೀಪಕ ಬಣ್ಣಕ್ಕೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದೆ.
• ರೋಡಮೈನ್ ಬಿ ವಿಷಕಾರಿಯಾಗಿದ್ದು, ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಜನಕ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ; ಇದು ಚರ್ಮ, ಕಣ್ಣುಗಳು ಮತ್ತು ಉಸಿರಾಟದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ಹಾನಿಯನ್ನುಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ.

ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಕೃತಿ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಒಕ್ಕೂಟದ (IUCN) ಹೊಸ ಕೆಂಪು ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಕಡಲ ಸಿಂಹಗಳು ಮತ್ತು ಪಕ್ಷಿಗಳು ಅಪಾಯದಲ್ಲಿದೆ

ಸಾಮಾನ್ಯ ಅಧ್ಯಾಯನ 3/ ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆ

ಸಂದರ್ಭ:

• ಆರ್ಕ್ಟಿಕ್ ನ ಕಡಲ ಸಿಂಹಗಳು ಮತ್ತು ಜಾಗತಿಕ ಪಕ್ಷಿಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯು ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆ ಮತ್ತು ಮಾನವ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಿಂದ ತೀವ್ರ ಬೆದರಿಕೆಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸುತ್ತಿದೆ. ಅಬುಧಾಬಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ ವಿಶ್ವ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಇತ್ತೀಚಿನ ಐಯುಸಿಎನ್ ಬೆದರಿಕೆ ಹಾಕಿದ ಪ್ರಭೇದಗಳ ಕೆಂಪು ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಗುರುತು ಮಾಡಲಾಗಿದೆ.

ಈ ವರದಿಯ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳು:

• ಆರ್ಕ್ಟಿಕ್ ನ ಕಡಲ ಸಿಂಹಗಳ ಸ್ಥಿತಿ: IUCN ಕೆಂಪು ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಈಗ 172,620 ಪ್ರಭೇದಗಳು ಸೇರಿವೆ, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ 48,646 ಅಳಿವಿನಂಚಿನಲ್ಲಿವೆ.
• ಮುಸುಕು ಧರಿಸಿದ ಕಡಲ ಸಿಂಹಗಳನ್ನು ದುರ್ಬಲ ಸ್ಥಿತಿಯಿಂದ ಅಳಿವಿನಂಚಿನಲ್ಲಿರುವ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಲಾಗಿದೆ.
• ಗಡ್ಡಧಾರಿ ಮತ್ತು ಹಾರ್ಪ್ ಕಡಲ ಸಿಂಹಗಳನ್ನು ಈಗ ಅಪಾಯದ ಅಂಚಿನಲ್ಲಿದೆ ಎಂದು ವರ್ಗೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆ.
• ಜಾಗತಿಕ ಪಕ್ಷಿ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಸ್ಥಿತಿ: 61% ಪಕ್ಷಿ ಪ್ರಭೇದಗಳು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಕುಸಿತವನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತಿವೆ, ಇದು 2016 ರಲ್ಲಿ 44% ರಷ್ಟಿತ್ತು.
• 11,185 ಪಕ್ಷಿ ಪ್ರಭೇದಗಳಲ್ಲಿ, 1,256 (11.5%) ಜಾಗತಿಕವಾಗಿ ಅಳಿವಿನಂಚಿನಲ್ಲಿವೆ.
• 1970 ರ ದಶಕದಿಂದ ಹಸಿರು ಕಡಲ ಆಮೆಯ ಸಂಖ್ಯೆಯು 28% ರಷ್ಟು ಏರಿಕೆಯಾದ ನಂತರ, ಅವುಗಳನ್ನು ಅಳಿವಿನಂಚಿನಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಪಟ್ಟಿಯಿಂದ ಕನಿಷ್ಠ ಕಾಳಜಿಯ ಪಟ್ಟಿಗೆ ಸೇರಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಕೃತಿ ಸಂರಕ್ಷಣ ಒಕ್ಕೂಟ (IUCN):

• ಸ್ಥಾಪನೆ – 1948.
• ಸ್ಥಾಪನೆ – ಗ್ಲಾಂಡ್, ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್.
• ಉದ್ದೇಶ: – ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಹಕಾರವನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಕ್ರಮಕ್ಕೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡಲು ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಸಾಧನಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುವುದು.
• ಐ ಯು ಸಿ ಎನ್ ನ ಕೆಂಪು ಪಟ್ಟಿ – ಇದು 1964 ರಲ್ಲಿ ಬೆದರಿಕೆ ಹಾಕಿದ ಪ್ರಭೇದಗಳ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿತು.

ಐ ಯು ಸಿ ಎನ್ ನ ಕೆಂಪು ಪಟ್ಟಿ:

• • ಇದು ಐ ಯು ಸಿ ಎನ್ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದ ಪಟ್ಟಿಯಾಗಿದ್ದು, ಇದು ಸಸ್ಯಗಳು, ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಮತ್ತು ಶಿಲೀಂಧ್ರ ಪ್ರಭೇದಗಳ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಸ್ಥಿತಿಯ ಕುರಿತು ವಿಶ್ವದ ಅತ್ಯಂತ ಸಮಗ್ರ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.
  • ಐ ಯು ಸಿ ಎನ್ ನ ಕೆಂಪು ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ 143000 ಪ್ರಭೇದಗಳಿವೆ .

• ಭಾರತವು 1969 ರಲ್ಲಿ ಐ ಯು ಸಿ ಎನ್ ನ ಸದಸ್ಯತ್ವ ಪಡೆಯಿತು.

• ಪ್ರಭೇದಗಳ ಐ ಯು ಸಿ ಎನ್ ವರ್ಗೀಕರಣವು ಅವುಗಳ ಅಳಿವು/ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿದೆ.

ಅವು ಈ ಕೆಳಗಿನಂತಿವೆ:

1. ನಶಿಸಿಹೋದ (EX)
2. ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ನಶಿಸಿಹೋಗಿರುವ (EW)
3. ತೀವ್ರವಾಗಿ ಅಳಿವಿನಂಚಿನಲ್ಲಿರುವ (CR)
4. ಅಳಿವಿನಂಚಿನಲ್ಲಿರುವ (EN)
5. ದುರ್ಬಲ (VU)
6. ಅಪಾಯದ ಅಂಚಿನಲ್ಲಿದೆ (NT)
7. ಕಡಿಮೆ ಕಾಳಜಿ (LC)

ಹಿಮ ಚಿರತೆಗಳು

ಸಾಮಾನ್ಯ ಅಧ್ಯಾಯನ 3/ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರಭೇದಗಳು

ಇದೀಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿದೆ:

• “ಪರ್ವತಗಳ ಭೂತ” ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಹಿಮ ಚಿರತೆ, ದೊಡ್ಡ ಬೆಕ್ಕುಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಕಡಿಮೆ ಆನುವಂಶಿಕ ವೈವಿಧ್ಯತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ಅದು ತೀವ್ರವಾಗಿ ಅಳಿವಿನಂಚಿನಲ್ಲಿರುವ ಚಿರತೆಗಿಂತಲೂ ಕಡಿಮೆ.

ಸುದ್ದಿಗಳ ಕುರಿತು ಇನ್ನಷ್ಟು ಮಾಹಿತಿ:

• 37 ಹಿಮ ಚಿರತೆಗಳ ಸಂಪೂರ್ಣ ಜೀನೋಮ್ ಅನುಕ್ರಮವನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಸ್ಟ್ಯಾನ್‌ಫೋರ್ಡ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಅಧ್ಯಯನವು, ಈ ಕಡಿಮೆ ವೈವಿಧ್ಯತೆಯು ಇತ್ತೀಚಿನ ಅಂತಃಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ವಿಕಾಸದ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಸಣ್ಣ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿರಬಹುದು ಎಂದು ತೀರ್ಮಾನಿಸಿದೆ.

ಹಿಮ ಚಿರತೆಯ ಬಗ್ಗೆ:

• ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಹೆಸರು: – ಪ್ಯಾಂಥೆರಾ ಉನ್ಸಿಯಾ
• ಆವಾಸಸ್ಥಾನಗಳು: – ಹಿಮ ಚಿರತೆ ಮಧ್ಯ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯಾದ ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿರುವ ಪರ್ವತಗಳ ಎತ್ತರದ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಅತ್ಯಂತ ಶೀತ ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತದೆ.
• ವ್ಯಾಪ್ತಿ ರಾಜ್ಯಗಳು: – ಜಮ್ಮು ಮತ್ತು ಕಾಶ್ಮೀರ, ಹಿಮಾಚಲ ಪ್ರದೇಶ, ಉತ್ತರಾಖಂಡ, ಸಿಕ್ಕಿಂ.
• ಹಿಮ ಚಿರತೆಯನ್ನು ಪರ್ವತಗಳ ಭೂತ ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ .
• ಜೈವಿಕ ಸೂಚ್ಯಂಕ: – ಇದು ಪರ್ವತದ ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಆರೋಗ್ಯದ ಸೂಚ್ಯಂಕವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ.
• ಹಿಮ ಚಿರತೆಗಳ ವಿಶ್ವದ ರಾಜಧಾನಿ: – ಹೆಮಿಸ್, ಲಡಾಖ್.
• ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹಿಮ ಚಿರತೆ ದಿನ: –ಅಕ್ಟೋಬರ್ 23 

ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಸ್ಥಿತಿ:

• IUCN ಕೆಂಪು ಪಟ್ಟಿ- ದುರ್ಬಲ (Vu)
• CITES ಸಮಾವೇಶ – ಅನುಬಂಧ I
• ವನ್ಯಜೀವಿ (ಸಂರಕ್ಷಣೆ) ಕಾಯ್ದೆ 1972: – ಅನುಸೂಚಿ  I

ಭಾರತದ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು:

1. ಹಿಮ ಚಿರತೆ ಯೋಜನೆ (ಪಿಎಸ್ಎಲ್) 

• 2009 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಯಿತು. 
• ಉದ್ದೇಶ – ಹಿಮ ಚಿರತೆಗಳು ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಆವಾಸಸ್ಥಾನವನ್ನು ಸಂರಕ್ಷಿಸಲು ಎಲ್ಲರನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡ ಮತ್ತು ಭಾಗವಹಿಸುವ ವಿಧಾನವನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುವುದು.

1. ಪ್ರಭೇದಗಳ ಚೇತರಿಕೆ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ: – ಪರಿಸರ, ಅರಣ್ಯ ಮತ್ತು ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆ ಸಚಿವಾಲಯದ ಚೇತರಿಕೆ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಡಿಯಲ್ಲಿ ಹಿಮ ಚಿರತೆ 21 ತೀವ್ರವಾಗಿ ಅಳಿವಿನಂಚಿನಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರಭೇದಗಳ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿದೆ.
2. ಹಿಮ ಚಿರತೆ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ: – ಇದನ್ನು ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳದ ಡಾರ್ಜಿಲಿಂಗ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಪದ್ಮಜಾ ನಾಯ್ಡು ಹಿಮಾಲಯಾದ ಪ್ರಾಣಿಶಾಸ್ತ್ರ ಉದ್ಯಾನವನದಲ್ಲಿ ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ.
3. ಹಿಮಲ್ ಸಂರಕ್ಷಕ: – ಇದು ಹಿಮ ಚಿರತೆಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವ ಸಮುದಾಯ ಸ್ವಯಂಸೇವಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವಾಗಿದ್ದು , ಇದನ್ನು ಅಕ್ಟೋಬರ್ 23, 2020 ರಂದು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಯಿತು.
4. ಮೊದಲ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಶಿಷ್ಟಾಚಾರ: – 2019 ರಲ್ಲಿ ಜಾರಿಗೆ ಬಂದಿತು .
5. ಸುರಕ್ಷಿತ ಹಿಮಾಲಯ: – ಜಾಗತಿಕ ಪರಿಸರ ಸೌಲಭ್ಯ (GEF), ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ (UNDP) ಎತ್ತರದ ಜೀವವೈವಿಧ್ಯ ಸಂರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ನೈಸರ್ಗಿಕ ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಮೇಲೆ ಸ್ಥಳೀಯ ಸಮುದಾಯಗಳ ಅವಲಂಬನೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವ ಯೋಜನೆಗೆ ಹಣಕಾಸು ಒದಗಿಸಿದವು.

ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು:

• ಹಿಮ ಚಿರತೆ ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ: – ಇದು ಅಳಿವಿನಂಚಿನಲ್ಲಿರುವ ಹಿಮ ಚಿರತೆಯ ಸಂರಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ಪ್ರಮುಖ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಎತ್ತರದ ಪರ್ವತ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಪರಿಹರಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತದೆ.
• ಬಿಷ್ಕೆಕ್ ಘೋಷಣೆ: – 2013 ರಲ್ಲಿ, 12 ಹಿಮ ಚಿರತೆ ಶ್ರೇಣಿಯ ದೇಶಗಳು 2020 ರ ವೇಳೆಗೆ ಕನಿಷ್ಠ 20 ಹಿಮ ಚಿರತೆ ಭೂದೃಶ್ಯಗಳನ್ನು ಸುರಕ್ಷಿತಗೊಳಿಸಲು ಸಹಿ ಹಾಕಿದವು ಮತ್ತು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡವು. 
• ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹಿಮ ಚಿರತೆ ವರ್ಷ – ವರ್ಷ ‘2015’ ಅನ್ನು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹಿಮ ಚಿರತೆ ವರ್ಷವೆಂದು ಗೊತ್ತುಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಇತ್ತೀಚಿನ ಹಿಮ ಚಿರತೆಗಳ ಗಣತಿ: –

• ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವು ಭಾರತದಲ್ಲಿ 718 ಹಿಮ ಚಿರತೆಗಳನ್ನು ವರದಿ ಮಾಡಿದೆ.
• ಇದನ್ನು 2019 ರಿಂದ 2023 ರವರೆಗೆ ನಡೆಸಲಾಯಿತು.
• ನಡೆಸಿದವರು – ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ಭಾರತೀಯ ವನ್ಯಜೀವಿ ಸಂಸ್ಥೆ (WII) ಎಲ್ಲಾ ಹಿಮ ಚಿರತೆ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯ ರಾಜ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಎರಡು ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಪಾಲುದಾರರಾದ ಪ್ರಕೃತಿ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾನ, ಮೈಸೂರು (ಕರ್ನಾಟಕ), ಮತ್ತು ಭಾರತದ ವಿಶ್ವ ವನ್ಯಜೀವಿ ನಿಧಿ (WWF) ಸಹಾಯದಿಂದ ನಡೆಸಿತು.
• ದತ್ತಾಂಶ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ, ವಿವಿಧ ರಾಜ್ಯಗಳು/ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಅಂದಾಜು 718 ಹಿಮ ಚಿರತೆಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಹೀಗಿದೆ – ಲಡಾಖ್ (477), ಉತ್ತರಾಖಂಡ (124), ಹಿಮಾಚಲ ಪ್ರದೇಶ (51), ಅರುಣಾಚಲ ಪ್ರದೇಶ (36), ಸಿಕ್ಕಿಂ (21), ಮತ್ತು ಜಮ್ಮು ಮತ್ತು ಕಾಶ್ಮೀರ (9).

ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಅಣೆಕಟ್ಟುಗಳನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುವುದು ಮತ್ತು ರಕ್ಷಿಸುವುದು

ಸಾಮಾನ್ಯ ಅಧ್ಯಾಯನ 3/ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ; ವಿಪತ್ತು ನಿರ್ವಹಣೆ

ಇದೀಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿದೆ: 

• ಇತ್ತೀಚೆಗೆ, ಭಾರತದ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ 130 ವರ್ಷಗಳಷ್ಟು ಹಳೆಯದಾದ ಮುಲ್ಲಪೆರಿಯಾರ್ ಅಣೆಕಟ್ಟಿನ ಹಳೆಯ ರಚನೆಯನ್ನು ಬಲಪಡಿಸಲು ತುರ್ತು ನಿರ್ದೇಶನಗಳನ್ನು ನೀಡುವಂತೆ ವಿವಿಧ ಪಾಲುದಾರರಿಗೆ ಸೂಚನೆಗಳನ್ನು ನೀಡಿತು.

ಮುಲ್ಲಪೆರಿಯಾರ್ ಅಣೆಕಟ್ಟುನ ಕುರಿತು:

• ಕೇರಳದ ಇಡುಕ್ಕಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಪೆರಿಯಾರ್ ನದಿಗೆ ಅಡ್ಡಲಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಗುರುತ್ವಾಕರ್ಷಣೆಯ ಅಣೆಕಟ್ಟಾಗಿದ್ದು , ಇದನ್ನು 1887 ಮತ್ತು 1895 ರ ನಡುವೆ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು.
• 1886 ರಲ್ಲಿ ತಿರುವಾಂಕೂರು ಮಹಾರಾಜ ಮತ್ತು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸರ್ಕಾರದ ನಡುವೆ ಸಹಿ ಹಾಕಲಾದ 99 ವರ್ಷಗಳ ಗುತ್ತಿಗೆ ಒಪ್ಪಂದದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ, ಈ ಅಣೆಕಟ್ಟನ್ನು ತಮಿಳುನಾಡು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಸಂರಕ್ಷಿಸುತ್ತದೆ. 
• ಇದು 68,558 ಹೆಕ್ಟೇರ್‌ಗಳಿಗೆ ನೀರಾವರಿಗಾಗಿ ತಮಿಳುನಾಡಿನ ವೈಗೈ ಜಲಾನಯನ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ನೀರನ್ನು ಹರಿಸುತ್ತದೆ.

ಭಾರತದ ಅಣೆಕಟ್ಟು ಭೂದೃಶ್ಯ – ಕೇಂದ್ರ ಜಲ ಆಯೋಗ (CWC) ನಿರ್ವಹಿಸುವ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ದೊಡ್ಡ ಅಣೆಕಟ್ಟುಗಳ ನೋಂದಣಿ (NRLD) ಯ ಪ್ರಕಾರ:

• • ಭಾರತವು 6,000 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿರುವ ಅಣೆಕಟ್ಟುಗಳೊಂದಿಗೆ, ದೊಡ್ಡ ಅಣೆಕಟ್ಟುಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಚೀನಾ ಮತ್ತು ಅಮೇರಿಕಾದ ನಂತರ ಜಾಗತಿಕವಾಗಿ ಮೂರನೇ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದೆ.

• ಅಣೆಕಟ್ಟುಗಳ ಕಾರ್ಯಗಳು – ನೀರಾವರಿ (ವಿಶಾಲ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಕೃಷಿಯನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುವುದು); ಜಲವಿದ್ಯುತ್ ಉತ್ಪಾದನೆ; ಪ್ರವಾಹ ನಿಯಂತ್ರಣ; ಮತ್ತು ಕುಡಿಯುವ ನೀರು ಸರಬರಾಜು.
• ಸ್ಥಳಾಕೃತಿ, ಭೂವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಜಲವಿಜ್ಞಾನದ ಅಗತ್ಯಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಕಾಂಕ್ರೀಟ್ ಗುರುತ್ವಾಕರ್ಷಣೆಯ ಅಣೆಕಟ್ಟುಗಳು (ಉದಾ. ಭಾಕ್ರಾ ಅಣೆಕಟ್ಟು), ಮಣ್ಣಿನ ಅಣೆಕಟ್ಟುಗಳು (ಉದಾ. ಬಾಣಾಸುರ ಸಾಗರ್ ಅಣೆಕಟ್ಟು), ಬಂಡೆಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದ ಅಣೆಕಟ್ಟುಗಳು ಮತ್ತು ಕಮಾನು ಅಣೆಕಟ್ಟುಗಳು (ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಅಪರೂಪ) ಇವೆ.

ಕಾನೂನು ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ಚೌಕಟ್ಟು:

• ಅಣೆಕಟ್ಟು ಸುರಕ್ಷತಾ ಕಾಯ್ದೆ, 2021: – ಅಣೆಕಟ್ಟುಗಳ ಕಣ್ಗಾವಲು, ಪರಿಶೀಲನೆ, ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ಮತ್ತು ನಿರ್ವಹಣೆಯನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಕಾಯ್ದೆಯನ್ನು ಜಾರಿಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ.
• ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಅಣೆಕಟ್ಟು ಸುರಕ್ಷತಾ ಪ್ರಾಧಿಕಾರ (NDSA): ಇದು ರಾಜ್ಯಗಳಾದ್ಯಂತ ಅಣೆಕಟ್ಟು ಸುರಕ್ಷತಾ ಪ್ರಯತ್ನಗಳನ್ನು ಸಂಘಟಿಸುತ್ತದೆ.
• ಅಣೆಕಟ್ಟು ಪುನರ್ವಸತಿ ಮತ್ತು ಸುಧಾರಣಾ ಯೋಜನೆ (DRIP): ಇದನ್ನು ವಿಶ್ವಬ್ಯಾಂಕ್ ಬೆಂಬಲದೊಂದಿಗೆ ಕೇಂದ್ರ ಜಲ ಆಯೋಗ (CWC) ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು. ಇದು ತುಂಬಾ ಹಳೆಯ ಅಣೆಕಟ್ಟುಗಳ ಪುನರ್ವಸತಿ; ಸುಧಾರಿತ ಸುರಕ್ಷತಾ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ; ಮತ್ತು ಅಣೆಕಟ್ಟು ನಿರ್ವಾಹಕರು ಮತ್ತು ಅಭಿಯಂತರರ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ವೃದ್ಧಿಯ ಮೇಲೆ ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸುತ್ತದೆ.

ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ ಸೂರ್ಯ ಘರ್ ಮುಫ್ತ್ ಬಿಜ್ಲಿ (ಉಚಿತ ವಿದ್ಯುತ್) ಯೋಜನೆ

ಸಾಮಾನ್ಯ ಅಧ್ಯಾಯನ 3/ಪರಿಸರ ಅಧ್ಯಯನ

ಇದೀಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿದೆ:

• ಪಿಎಂ ಸೂರ್ಯ ಘರ್ ಯೋಜನೆಯ ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆಯ ವರದಿಯನ್ನು “ಇಂಧನ ಆರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ಹಣಕಾಸು ವಿಶ್ಲೇಷಣಾ ಸಂಸ್ಥೆ”  (IEEFA) ಮತ್ತು ಜೆಎಂಕೆ ಸಂಶೋಧನೆ ಮತ್ತು ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ ಸಂಸ್ಥೆ ಜಂಟಿಯಾಗಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿವೆ.

ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ ಸೂರ್ಯ ಘರ್ ಮುಫ್ತ್ ಬಿಜ್ಲಿ ಯೋಜನೆಯ ಬಗ್ಗೆ:

• ಇದು 2024 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು.
• ಸಚಿವಾಲಯ: ಹೊಸ ಮತ್ತು ನವೀಕರಿಸಬಹುದಾದ ಇಂಧನ ಸಚಿವಾಲಯ.
• ಉದ್ದೇಶ: ಮೇಲ್ಛಾವಣಿಯ ಮೇಲೆ ಸೌರಶಕ್ತಿ (RTS) ಅಳವಡಿಸುವುದು ಮತ್ತು 1 ಕೋಟಿ ಮನೆಗಳಿಗೆ ಮಾಸಿಕ 300 ಯೂನಿಟ್‌ಗಳವರೆಗೆ ಉಚಿತ ವಿದ್ಯುತ್ ಒದಗಿಸುವುದು.
• ವಿಶಿಷ್ಟತೆ – ಇದು ವಿಶ್ವದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ದೇಶೀಯ ಮೇಲ್ಛಾವಣಿ ಸೌರ ಉಪಕ್ರಮವಾಗಿದ್ದು, ಭಾರತದ ಇಂಧನ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಪರಿವರ್ತಿಸುತ್ತಿದೆ.
• ಸಹಾಯಧನ : ಈ ಯೋಜನೆಯು ಮನೆಗಳಿಗೆ 40% ವರೆಗೆ ಸಹಾಯಧನವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ .

ಪಿಎಂ-ಸೂರ್ಯ-ಘರ್-ಮುಫ್ಟ್-ಬಿಜ್ಲಿ-ಯೋಜನಾ-ಅರ್ಹತೆ– ಮಾದರಿ ಸೌರ ಗ್ರಾಮ:

• ಈ ಘಟಕಕ್ಕಾಗಿ ₹800 ಕೋಟಿ ಹಂಚಿಕೆಯನ್ನು ನಿಗದಿಪಡಿಸಲಾಗಿದ್ದು, ಆಯ್ಕೆಯಾದ ಪ್ರತಿ ಮಾದರಿ ಸೌರ ಗ್ರಾಮಕ್ಕೆ ₹1 ಕೋಟಿ ನೀಡಲಾಗಿದೆ.
• ಅಭ್ಯರ್ಥಿ ಗ್ರಾಮವಾಗಿ ಅರ್ಹತೆ ಪಡೆಯಲು, ಅದು 5,000 ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ (ಅಥವಾ ವಿಶೇಷ ವರ್ಗದ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ 2,000) ಕಂದಾಯ ಗ್ರಾಮವಾಗಿರಬೇಕು.
• ಈ ಉಪಕ್ರಮವು ಸೌರಶಕ್ತಿ ಅಳವಡಿಕೆಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುವ ಮತ್ತು ಇಂಧನ ಸ್ವಾವಲಂಬನೆಯನ್ನು ಸಾಧಿಸಲು ಗ್ರಾಮ ಸಮುದಾಯಗಳನ್ನು ಸಬಲೀಕರಣಗೊಳಿಸುವ ಗುರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.

ಕದ್ದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ವಸ್ತುಗಳ ಯುನೆಸ್ಕೋದ ಹೊಸ ವಾಸ್ತವವಾದ ವಸ್ತು ಸಂಗ್ರಹಾಲಯ

ಸಾಮಾನ್ಯ ಅಧ್ಯಾಯನ 1/ಸಂಸ್ಕೃತಿ

ಇದೀಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿದೆ:

• ಯುನೆಸ್ಕೋ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಮೊಂಡಿಕಲ್ಟ್ 2025 ನಲ್ಲಿ ಕದ್ದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ವಸ್ತುಗಳ ವಾಸ್ತವವಾದ ವಸ್ತು ಸಂಗ್ರಹಾಲಯವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು.

ಕದ್ದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ವಸ್ತುಗಳ ಯುನೆಸ್ಕೋದ ಹೊಸ ವಾಸ್ತವವಾದ ವಸ್ತು ಸಂಗ್ರಹಾಲಯದ ಬಗ್ಗೆ:

• ಕದ್ದ ಪರಂಪರೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಜಾಗೃತಿ ಮೂಡಿಸಲು ಇದು ಜಾಗತಿಕವಾಗಿ ಪ್ರವೇಶಿಸಬಹುದಾದ ಡಿಜಿಟಲ್ ವೇದಿಕೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ.
• ಇದು ಪ್ರಸ್ತುತ 46 ದೇಶಗಳಿಂದ ಸುಮಾರು 240 ಕಾಣೆಯಾದ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಯೋಜನೆಯ ಉದ್ದೇಶವು ಆ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಕ್ರಮೇಣ ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಿ ಅವುಗಳ ಮೂಲ ದೇಶಗಳಿಗೆ ಹಿಂತಿರುಗಿಸುವಾಗ ಕ್ರಮೇಣ “ಸ್ವತಃ ಖಾಲಿಯಾಗುವ” ಗುರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.
• ಇದನ್ನು ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾ ಆರ್ಥಿಕವಾಗಿ ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಇಂಟರ್‌ಪೋಲ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಕಾರ್ಯಗತಗೊಳಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

6G ಕುರಿತು ದೆಹಲಿ ಘೋಷಣೆ

ಸಾಮಾನ್ಯ ಅಧ್ಯಾಯನ 3/ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ

ಇದೀಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿದೆ:

• ಇತ್ತೀಚೆಗೆ, ಭಾರತ್ 6G, 6G-IA, ATIS ನ ನೆಕ್ಸ್ಟ್ G ಅಲೈಯನ್ಸ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಪ್ರಮುಖ ಜಾಗತಿಕ 6G ಸಂಶೋಧನಾ ಮೈತ್ರಿಕೂಟವು ನವದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಭಾರತ್6G ವಿಚಾರ ಸಂಕಿರಣ 2025 ರಲ್ಲಿ 6G ಯನ್ನು ಜಾಗತಿಕ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಒಳಿತಾಗಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲು ಜಂಟಿ ಘೋಷಣೆಯನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿತು.

6G ಕುರಿತು ದೆಹಲಿ ಘೋಷಣೆ:

• 6G ನೆಟ್‌ವರ್ಕ್‌ಗಳು ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹ, ಸುರಕ್ಷಿತ, ಸ್ಥಿತಿಸ್ಥಾಪಕ, ಮುಕ್ತ, ಎಲ್ಲರನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡ, ಕೈಗೆಟುಕುವ ಮತ್ತು ಸುಸ್ಥಿರವಾಗಿರುವುದನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಈ ಘೋಷಣೆಯು ಪ್ರಮುಖ ತತ್ವಗಳನ್ನು ಅನುಮೋದಿಸಿದೆ.

6G (ಆರನೇ ತಲೆಮಾರಿನ ವೈರ್‌ಲೆಸ್)

• 6G (ಆರನೇ ತಲೆಮಾರಿನ ವೈರ್‌ಲೆಸ್) ಎಂಬುದು 5G ನಂತರದ ಮುಂದಿನ ಪೀಳಿಗೆಯ ಸೆಲ್ಯುಲಾರ್ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವಾಗಿದೆ.
• ನೆಟ್‌ವರ್ಕ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಂವಹನ ಮತ್ತು ಸಂವೇದನಾ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಗಳ ಏಕೀಕರಣ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವಾರು ಪ್ರಯೋಜನಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ ಎಂದು ನಿರೀಕ್ಷಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಕೃತಿ ಸಂರಕ್ಷಣೆ ಒಕ್ಕೂಟವು (IUCN) ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ಮುನ್ನೋಟ-2025 ವರದಿಯನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದೆ

ಸಾಮಾನ್ಯ ಅಧ್ಯಾಯನ 3/ ಪರಿಸರ ಅಧ್ಯಾಯನ

ಇದೀಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿದೆ:

• ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಕೃತಿ ಸಂರಕ್ಷಣೆ ಒಕ್ಕೂಟದ ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ಮುನ್ನೋಟ 4, ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆಯು ನೈಸರ್ಗಿಕ ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ತಾಣಗಳಿಗೆ ದೊಡ್ಡ ಬೆದರಿಕೆಯಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿದೆ ಎಂಬ ಆತಂಕಕಾರಿ ಜಾಗತಿಕ ಪರಿಸರ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಿದೆ.

ಮುಖ್ಯಾಂಶಗಳು:

• ಶೇ. 43 ರಷ್ಟು ತಾಣಗಳು ತೀವ್ರ ಹವಾಮಾನ ಬೆದರಿಕೆಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸುತ್ತಿವೆ ಎಂದು ವರದಿಯು ಕಂಡುಹಿಡಿದಿದೆ, ಆದರೆ ಶೇ. 30 ರಷ್ಟು ತಾಣಗಳು ಆಕ್ರಮಣಶೀಲ ಪರಕೀಯ ಪ್ರಭೇದ (IAS) ಗಳಿಂದ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ವನ್ಯಜೀವಿ ಮತ್ತು ಸಸ್ಯ ರೋಗಗಳು ತೀವ್ರವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿವೆ, ಈಗ ಶೇ. 9 ರಷ್ಟು ತಾಣಗಳ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುತ್ತಿವೆ, ಇದು 2020 ರಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಶೇ. 2 ರಷ್ಟಿತ್ತು ಎಂದು ವರದಿಯು ಕಂಡುಹಿಡಿದಿದೆ .
• • ಗಮನಿಸಿ: – ಕಾಂಚನ ಝಂಗಾ (ಖಾಂಗ್‌ಚೆಂಡ್‌ಜೊಂಗಾ) ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನವು ಸಂರಕ್ಷಣಾ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದಲ್ಲಿ “ಉತ್ತಮ” ಎಂದು ರೇಟಿಂಗ್ ಪಡೆದ ಏಕೈಕ ತಾಣವಾಗಿದೆ .

• ಸುಂದರಬನ್ಸ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನವು ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟ ಏರಿಕೆ, ಲವಣಾಂಶ ಮತ್ತು ಚಂಡಮಾರುತಗಳಿಂದಾಗಿ, “ಕೆಲವು ಕಾಳಜಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಒಳ್ಳೆಯದು” (2020) ನಿಂದ “ಗಮನಾರ್ಹವಾದ ಕಾಳಜಿ” (2025) ಗೆ ಕ್ಷೀಣಿಸಿದೆ.
• ಮಾನಸ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನವು ಬೇಟೆಯಾಡುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಅತಿಕ್ರಮಣದಿಂದಾಗಿ “ಗಮನಾರ್ಹವಾದ ಕಾಳಜಿ” ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಮುಂದುವರಿದಿದೆ.

ಕಾಂಚನ ಝಂಗಾ (ಖಾಂಗ್‌ಚೆಂಡ್‌ಜೊಂಗಾ) ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನದ ಬಗ್ಗೆ:

• 2016 ರಲ್ಲಿ ಯುನೆಸ್ಕೋದ ಮಿಶ್ರ ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ತಾಣವೆಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು , ಅಂದರೆ ಇದು ನೈಸರ್ಗಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ .
• 2018 ರಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವ ಜೀವಗೋಳ ಮೀಸಲು ಜಾಲದ ಭಾಗವಾಗಿ ಗೊತ್ತುಪಡಿಸಲಾಯಿತು .
• ಸ್ಥಳ: ಸಿಕ್ಕಿಂ ರಾಜ್ಯ ಮತ್ತು ಪೂರ್ವ ನೇಪಾಳದ ಗಡಿಯಲ್ಲಿರುವ ಪೂರ್ವ ಹಿಮಾಲಯದಲ್ಲಿದೆ .

ಭೌಗೋಳಿಕತೆ ಮತ್ತು ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆ:

• ಬಯಲು ಪ್ರದೇಶಗಳು ಮತ್ತು ಕಣಿವೆಗಳಿಂದ ಹಿಡಿದು ಪರ್ವತಗಳು, ಹಿಮನದಿಗಳು ಮತ್ತು ಕಾಡುಗಳವರೆಗೆ ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಭೂಸ್ವರೂಪಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ .
• ವಿಶ್ವದ ಮೂರನೇ ಅತಿ ಎತ್ತರದ ಶಿಖರವಾದ ಕಾಂಚನ ಝಂಗಾ ಪರ್ವತ ಇಲ್ಲಿದೆ .
• ಇದು 26 ಕಿ.ಮೀ ಉದ್ದದ ಜೆಮು ಹಿಮನದಿಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. 
• ಹಿಮಾಲಯ ಪ್ರದೇಶದ ಅತ್ಯಂತ ಅಗಲವಾದ ಮತ್ತು ವಿಸ್ತಾರವಾದ ಕ್ರಮ್ಹೋಲ್ಜ್ (ಗಿಡ್ಡನೆಯ ಮರಗಳ ಅರಣ್ಯ) ವಲಯಕ್ಕೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದೆ.

ಜೀವವೈವಿಧ್ಯತೆ:

• ಸಸ್ಯವರ್ಗ: ಅಪಾರ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಔಷಧೀಯ ಸಸ್ಯಗಳು, ಆರ್ಕಿಡ್‌ಗಳು, ರೋಡೋಡೆಂಡ್ರನ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಭಾರತದ ಹೂಬಿಡುವ ಸಸ್ಯಗಳ ಗಮನಾರ್ಹ ಭಾಗವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.
• ಪ್ರಾಣಿವರ್ಗ: ವಿವಿಧ ಪ್ರಭೇದಗಳಿಗೆ ಆಶ್ರಯ ತಾಣ, ಅವುಗಳೆಂದರೆ:
• ಸಸ್ತನಿಗಳು: ಹಿಮ ಚಿರತೆ, ಕೆಂಪು ಪಾಂಡಾ, ಹಿಮಾಲಯಾದ  ಕಪ್ಪು ಕರಡಿ, ಕಸ್ತೂರಿ ಜಿಂಕೆ, ಚಿನ್ನದ ಬೆಕ್ಕು, ಮೋಡದ ಚಿರತೆ ಮತ್ತು ಟಿಬೆಟಿನ ತೋಳ.

• ಪಕ್ಷಿಗಳು: ರಕ್ತ ಫೆಸೆಂಟ್ (ಸಿಕ್ಕಿಂನ ರಾಜ್ಯ ಪಕ್ಷಿ), ಹಿಮಾಲಯಾದ  ಮೋನಲ್ ಮತ್ತು ಸ್ಯಾಟಿರ್ ಟ್ರಾಗೋಪನ್ ಸೇರಿದಂತೆ 300 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಪಕ್ಷಿ ಪ್ರಭೇದಗಳು ಇಲ್ಲಿ ಕಾಣಸಿಗುತ್ತವೆ.
• ಇತರೆ: ಸರೀಸೃಪಗಳು, ಉಭಯವಾಸಿಗಳು ಮತ್ತು ವಿವಿಧ ಕೀಟಗಳು.

ಆಸ್ಟ್ರಾಹಿಂದ್ (AUSTRAHIND) – 2025 ಸಮರಾಭ್ಯಾಸ

ಸಾಮಾನ್ಯ ಅಧ್ಯಾಯನ 3 / ರಕ್ಷಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆ

ಇದೀಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿದೆ?

• ಆಸ್ಟ್ರಾಹಿಂದ್ – 2025 ರ 4 ನೇ ಆವೃತ್ತಿಯ ಸಮರಾಭ್ಯಾಸ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು.

ಆಸ್ಟ್ರಾಹಿಂದ್ – 2025 ರ ಬಗ್ಗೆ:

• ಇದು 2022 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಯಿತು.
• ಇದು ವಾರ್ಷಿಕ ದ್ವಿಪಕ್ಷೀಯ ಸೇನಾ ಸಮರಾಭ್ಯಾಸವಾಗಿದ್ದು, ಭಾರತ ಮತ್ತು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದಲ್ಲಿ ಪರ್ಯಾಯವಾಗಿ ನಡೆಯುತ್ತದೆ.

ಕೆಂಟನ್ ಆರ್. ಮಿಲ್ಲರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ

ಇತರೆ

ಸಂದರ್ಭ.

• ಅಬುಧಾಬಿ (UAE) ಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಕೃತಿ ಸಂರಕ್ಷಣೆ ಒಕ್ಕೂಟ (IUCN) ದ ವಿಶ್ವ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಕಾಜಿರಂಗ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನದ ಕ್ಷೇತ್ರ ನಿರ್ದೇಶಕಿ ಡಾ. ಸೋನಾಲಿ ಘೋಷ್ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ ಡಬ್ಲ್ಯೂಸಿಪಿಎ-ಕೆಂಟನ್ ಮಿಲ್ಲರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆದ ಮೊದಲ ಭಾರತೀಯರು ಎಂಬ ಹೆಗ್ಗಳಿಕೆಗೆ ಪಾತ್ರರಾಗಿದ್ದಾರೆ.

ಕೆಂಟನ್ ಆರ್. ಮಿಲ್ಲರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯ ಬಗ್ಗೆ:

• ಸ್ಥಾಪನೆ: – 2006 ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾಯಿತು. 

• ಪ್ರಶಸ್ತಿ ನೀಡುವ ಸಂಸ್ಥೆ: – ಇದನ್ನು ಪ್ರತಿ ಎರಡು ವರ್ಷಗಳಿಗೊಮ್ಮೆ “ವಿಶ್ವ ಸಂರಕ್ಷಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಆಯೋಗ” (WCPA) ಪ್ರದಾನ ಮಾಡುತ್ತದೆ.

• ಗಮನಿಸಿ – ವಿಶ್ವ ಸಂರಕ್ಷಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಆಯೋಗ (WCPA) ವು, ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಕೃತಿ ಸಂರಕ್ಷಣೆ ಒಕ್ಕೂಟದ (IUCN) ಆರು ತಾಂತ್ರಿಕ ಆಯೋಗಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ.

• ಉದ್ದೇಶ – ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನಗಳು ಮತ್ತು ಸಂರಕ್ಷಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಸಂರಕ್ಷಿಸುವಲ್ಲಿ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಅವುಗಳ ದೀರ್ಘಕಾಲಿಕ ಸುಸ್ಥಿರತೆಯನ್ನು ಖಾತ್ರಿಪಡಿಸುವಲ್ಲಿ ನಾವೀನ್ಯತೆ ಮತ್ತು ನಾಯಕತ್ವವನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುವ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಈ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ನೀಡುವ ಮೂಲಕ ಗೌರವಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
• ಐಯುಸಿಎನ್ ನ ಮಾಜಿ ಮಹಾನಿರ್ದೇಶಕರು ಮತ್ತು ಸಂರಕ್ಷಿತ ಪ್ರದೇಶ ನಿರ್ವಹಣೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಜಾಗತಿಕ ನಾಯಕರಾದ ಡಾ. ಕೆಂಟನ್ ಆರ್. ಮಿಲ್ಲರ್ ಅವರ ಹೆಸರನ್ನು ಇಡಲಾಗಿದೆ.

ಅಬೆಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ 2025

ಪಠ್ಯಕ್ರಮ: ಇತರೆ

ಸಂದರ್ಭ:

• ಬೀಜಗಣಿತ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಾತಿನಿಧ್ಯ ಸಿದ್ಧಾಂತಕ್ಕೆ ನೀಡಿದ ಕೊಡುಗೆಗಳಿಗಾಗಿ ಜಪಾನಿನ ಗಣಿತಜ್ಞ ಮಸಾಕಿ ಕಾಶಿವಾರ ಅವರಿಗೆ 2025 ರ ಅಬೆಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು.

ಮಸಾಕಿ ಕಾಶಿವಾರ ಅವರ ಕೊಡುಗೆಗಳು:

• ಅವರು ಡಿ-ಮಾಡ್ಯೂಲ್‌ಗಳ ಸಿದ್ಧಾಂತದ ಪ್ರವರ್ತಕರು, ಇದು ರೇಖೀಯ ಭಾಗಶಃ ಭೇದಾತ್ಮಕ ಸಮೀಕರಣಗಳ (PDEs) ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಲು ಬೀಜಗಣಿತದ ಚೌಕಟ್ಟಾಗಿದೆ.
• ಶೀಫ್ ಸಿದ್ಧಾಂತದ ಕುರಿತಾದ ಅವರ ಕಾರ್ಯವು, ಸ್ಥಳೀಯ ವಿಶ್ಲೇಷಣಾತ್ಮಕ ದತ್ತಾಂಶವು ಜಾಗತಿಕ ಜ್ಯಾಮಿತೀಯ ರಚನೆಗೆ ಹೇಗೆ ಸಂಪರ್ಕಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ ಎಂಬುದರ ಬಗ್ಗೆ ಆಳವಾದ ತಿಳುವಳಿಕೆಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ.

ಅಬೆಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯ ಬಗ್ಗೆ:

• ಇದು ಗಣಿತಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿನ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಗುರುತಿಸುವ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯಾಗಿದ್ದು, ಇದನ್ನು ಗಣಿತಜ್ಞರಿಗೆ ನೊಬೆಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗೆ ಸಮಾನವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ .
• 19 ನೇ ಶತಮಾನದ ನಾರ್ವೇಯ ಗಣಿತಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ ನೀಲ್ಸ್ ಹೆನ್ರಿಕ್ ಅಬೆಲ್ ಅವರ ಹೆಸರನ್ನು ಇಡಲಾಗಿದೆ.
• ಪ್ರಶಸ್ತಿ ನೀಡುವವರು: ನಾರ್ವೆ ಸರ್ಕಾರದ ಪರವಾಗಿ “ನಾರ್ವೇಜಿಯನ್ ಅಕಾಡೆಮಿ ಆಫ್ ಸೈನ್ಸ್ ಅಂಡ್ ಲೆಟರ್ಸ್”.
• ಇದನ್ನು ಯಾವುದೇ ವಯೋಮಾನದ  ಮತ್ತು ಯಾವುದೇ ರಾಷ್ಟ್ರದ ಗಣಿತಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರಿಗೆ ನೀಡುತ್ತಾರೆ. 

ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ವಿಜೇತರು:

• ಜೀನ್-ಪಿಯರ್ ಸೆರ್ರೆ: -ಬೀಜಗಣಿತ – ರೇಖಾಗಣಿತ ಮತ್ತು ಸ್ಥಳಶಾಸ್ತ್ರದ ಕೊಡುಗೆಗಳಿಗಾಗಿ 2003 ರಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ವಿಜೇತರು.
• ಶ್ರೀನಿವಾಸ ಎಸ್.ಆರ್. ವರದನ್: -ಭಾರತೀಯ ಮೂಲದ ಗಣಿತಜ್ಞ, 2007 ರಲ್ಲಿ ಪಡೆದರು.
• ಮೈಕೆಲ್ ತಲಗ್ರಾಂಡ್ (ಫ್ರಾನ್ಸ್) 2024 ರಲ್ಲಿ ಸಂಭವನೀಯತೆ ಸಿದ್ಧಾಂತ ಮತ್ತು ಕ್ರಿಯಾತ್ಮಕ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಗೆ ನೀಡಿದ ಕೊಡುಗೆಗಳಿಗಾಗಿ ಪಡೆದರು.

ನಾಗರಿಕ ನೋಂದಣಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆ (CRS) 2023 ವರದಿ

ಸಾಮಾನ್ಯ ಅಧ್ಯಾಯನ 1 / ಸಮಾಜ ಮತ್ತು ಸಾಮಾನ್ಯ ಅಧ್ಯಾಯನ 2 / ಆಡಳಿತ

ಇದೀಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿದೆ:

• ಭಾರತದ ಸಾಮಾನ್ಯ ನೋಂದಣಾಧಿಕಾರಿ (RGI) ಅವರು “ನಾಗರಿಕ ನೋಂದಣಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆ (CRS) ಆಧಾರಿತ ಭಾರತದ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳ” ನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದರು.

ನಾಗರಿಕ ನೋಂದಣಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆ (CRS) 2023 ವರದಿಯ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳು:

• ಜನನ ನೋಂದಣಿ: -2023 ರಲ್ಲಿ 2.52 ಕೋಟಿ ಜನನ ನೋಂದಣಿಯಾಗಿದೆ.
• ಸಾವುಗಳು ನೋಂದಣಿ: -2023 ರಲ್ಲಿ 86.6 ಲಕ್ಷ ಸಾವುಗಳು ದಾಖಲಾಗಿವೆ.
• ಜನನದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಲಿಂಗಾನುಪಾತ (SRB): ಪ್ರತಿ 1,000 ಗಂಡು ಶಿಶುವಿಗೆ, ಎಷ್ಟು ಹೆಣ್ಣು ಶಿಶುಗಳು ಜನಿಸುತ್ತಾರೆ ಎಂಬುದಾಗಿದೆ.
• ಜನನದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಕಡಿಮೆ ಲಿಂಗಾನುಪಾತ ಹೊಂದಿರುವ ರಾಜ್ಯಗಳು: –ಝಾರ್ಖಂಡ್ (899 ), ಬಿಹಾರ (900), ತೆಲಂಗಾಣ (906), ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ (909), ಗುಜರಾತ (910), ಹರಿಯಾಣ (911), ಮತ್ತು ಮಿಜೋರಾಂ (911).
• ಜನನದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚು ಲಿಂಗಾನುಪಾತ ಹೊಂದಿರುವ ರಾಜ್ಯಗಳು: – ಅರುಣಾಚಲ ಪ್ರದೇಶ (1,085 ), ನಾಗಾಲ್ಯಾಂಡ್ (1,007), ಗೋವಾ (973), ತ್ರಿಪುರ (972), ಮತ್ತು ಕೇರಳ (967).

ನಾಗರಿಕ ನೋಂದಣಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆ (CRS) ಯ ಬಗ್ಗೆ:

• ಜನನಗಳು, ಮರಣಗಳು ಮತ್ತು ಮೃತ ಶಿಶುಗಳು ಪ್ರಮುಖ ಘಟನೆಗಳ ನಿರಂತರ, ಶಾಶ್ವತ ಮತ್ತು ಕಡ್ಡಾಯ ದಾಖಲಾತಿಗಾಗಿ ಇದು ಒಂದು ಏಕೀಕೃತ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿದೆ. 
• ಇದು ವಿವಾಹ ಅಥವಾ ವಿಚ್ಛೇದನಗಳ ನೋಂದಣಿಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿಲ್ಲ.
• ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಜನನ ಮತ್ತು ಮರಣಗಳ ನೋಂದಣಿ (RBD) ಕಾಯ್ದೆ, 1969 ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ, ಇದು ಎಲ್ಲಾ ಜನನ ಮತ್ತು ಮರಣಗಳ ಕಡ್ಡಾಯ ವರದಿಯನ್ನು ಕಡ್ಡಾಯಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ.

2025 ರ ನೊಬೆಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ವಿಜೇತರ ಪಟ್ಟಿ

ಸಂದರ್ಭ:

• ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರ, ರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರ, ದೇಹಶಾಸ್ತ್ರ ಅಥವಾ ವೈದ್ಯಕೀಯ, ಸಾಹಿತ್ಯ, ಶಾಂತಿ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ವಿಜ್ಞಾನ – ಆರು ವಿಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ 2025 ರ ನೊಬೆಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು.

ನೊಬೆಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯ ಬಗ್ಗೆ:

• ಇದು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸಾಧನೆಗಳಿಗಾಗಿ ವಾರ್ಷಿಕವಾಗಿ ನೀಡಲಾಗುವ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳ ಗುಂಪಾಗಿದೆ. 
• ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆದವರನ್ನು ಪ್ರಶಸ್ತಿ ವಿಜೇತರು ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.
• ಇದನ್ನು ಸ್ವೀಡನ್ ನ ಸಂಶೋಧಕ ಆಲ್ಫ್ರೆಡ್ ನೊಬೆಲ್ (ಡೈನಮೈಟ್ ಸಂಶೋಧಕ) ಅವರ ಇಚ್ಛೆಯ ಮೇರೆಗೆ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು.
• ಮೊದಲ ನೊಬೆಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು 1901 ರಲ್ಲಿ ನೀಡಲಾಯಿತು, ಮತ್ತು ಅಂದಿನಿಂದ ಅವುಗಳನ್ನು ವಾರ್ಷಿಕವಾಗಿ ನೀಡಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಇದನ್ನು 1896 ರಲ್ಲಿ ನೊಬೆಲ್ ಅವರ ಮರಣದ ವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸವವಾದ ಡಿಸೆಂಬರ್ 10 ರಂದು ಪ್ರದಾನ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ.
• ಮೊದಲನೆಯ ಮಹಾಯುದ್ಧ (1914–1918) ಮತ್ತು ಎರಡನೆಯ ಮಹಾಯುದ್ಧ (1939–1945) ಗಳ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅವುಗಳನ್ನು ನೀಡಲಾಗಲಿಲ್ಲ.
• ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರ, ರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರ, ದೇಹಶಾಸ್ತ್ರ ಅಥವಾ ವೈದ್ಯಕೀಯ, ಸಾಹಿತ್ಯ, ಶಾಂತಿ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ವಿಜ್ಞಾನ ಎಂಬ 6 ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ನೀಡಲಾಗುತ್ತಿದೆ.
• ಆರ್ಥಿಕ ವಿಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು 1968 ರಲ್ಲಿ ಸ್ವೆರಿಜಸ್ ರಿಕ್ಸ್‌ಬ್ಯಾಂಕ್ (ಸ್ವೀಡನ್ ನ ಕೇಂದ್ರ ಬ್ಯಾಂಕ್) ಪರಿಚಯಿಸಿತು.
• ನೊಬೆಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಮೂವರು ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಶಾಂತಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಅದನ್ನು ಒಂದು ಸಂಸ್ಥೆಗೂ ಸಹ ನೀಡಬಹುದು.
• ನೊಬೆಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗೆ ಪುರಸ್ಕೃತರಾಗಲು ಅರ್ಹ ನಾಮನಿರ್ದೇಶಕರು ಪ್ರಶಸ್ತಿಗೆ ನಾಮನಿರ್ದೇಶನ ಮಾಡಬೇಕು. ಸ್ವಯಂ ನಾಮನಿರ್ದೇಶನಕ್ಕೆ ಅವಕಾಶವಿಲ್ಲ.
• ಈ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಮರಣೋತ್ತರವಾಗಿ ನೀಡಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಆದಾಗ್ಯೂ, 1974 ರಿಂದ, ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಘೋಷಿಸಿದ ನಂತರ ಸ್ವೀಕರಿಸುವವರು ಮರಣಹೊಂದಿದರೆ, ಅವರಿಗೆ ನೀಡಬಹುದು.

ಸೂಚನೆ:

• ಭಾರತದ ಮೊದಲ ನೊಬೆಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ  ಪುರಸ್ಕೃತರು :- 1913 ರಲ್ಲಿ ಸಾಹಿತ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ರವೀಂದ್ರನಾಥ ಟ್ಯಾಗೋರ ಅವರಿಗೆ ತಮ್ಮ “ಗೀತಾಂಜಲಿ” ಕೃತಿಗಾಗಿ.
• ಭಾರತದ ಮೊದಲ ನೊಬೆಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ  ಪುರಸ್ಕೃತ ಮಹಿಳೆ:- 1979ರಲ್ಲಿ ಶಾಂತಿಗಾಗಿ ಮದರ್ ತೆರೇಸಾ.

ರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ನೊಬೆಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ 2025

• ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪ್ರದಾನ ಮಾಡುವವರು: – “ರಾಯಲ್ ಸ್ವೀಡಿಷ್ ಅಕಾಡೆಮಿ ಆಫ್ ಸೈನ್ಸಸ್”.

• ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕೃತರು: – ಸುಸುಮು ಕಿಟಗಾವಾ (ಜಪಾನ್), ರಿಚರ್ಡ್ ರಾಬ್ಸನ್ (ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ), ಮತ್ತು ಒಮರ್ ಎಂ. ಯಾಘಿ (ಯುಎಸ್ಎ).
• ಸಾಧನೆ: – ಲೋಹ-ಸಾವಯವ ಚೌಕಟ್ಟುಗಳ (MOFs) ಮುಂಚೂಣಿಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗಾಗಿ.

ಲೋಹ-ಸಾವಯವ ಚೌಕಟ್ಟು (MOF) ಗಳ ಕುರಿತು:

• ಅವು “ಸಂಯೋಜಕಗಳು” ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಸಾವಯವ ಅಣುಗಳಿಂದ ಸಂಪರ್ಕಗೊಂಡಿರುವ “ಸಂಪರ್ಕದ ಬಿಂದುಗಳಾಗಿ” ಲೋಹದ ಅಯಾನುಗಳಿಂದ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟ ಸ್ಫಟಿಕದಂತಹ, ರಂಧ್ರಯುಕ್ತವಾದ ವಸ್ತುಗಳಾಗಿವೆ.
• ಕ್ರಿಯಾತ್ಮಕತೆ: ಅವುಗಳ ಜಾಲರಿ ರಚನೆಯು ದೊಡ್ಡ ಕುಳಿಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತದೆ, ಅದು ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಬಹುದು, ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ವೇಗವರ್ಧಿಸಬಹುದು ಅಥವಾ ವಿದ್ಯುತ್ ನಡೆಸಬಹುದು.

ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ನೊಬೆಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ 2025

• ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪ್ರದಾನ ಮಾಡುವವರು: – “ರಾಯಲ್ ಸ್ವೀಡಿಷ್ ಅಕಾಡೆಮಿ ಆಫ್ ಸೈನ್ಸಸ್”.
• ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕೃತರು: – ಜಾನ್ ಕ್ಲಾರ್ಕ್ (ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್), ಮೈಕೆಲ್ ಡೆವೊರೆಟ್ (ಫ್ರಾನ್ಸ್), ಮತ್ತು ಜಾನ್ ಮಾರ್ಟಿನಿಸ್ (ಅಮೇರಿಕಾ).
• ಸಾಧನೆ: –ವಿದ್ಯುತ್ ವಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಸೂಕ್ಷ್ಮದರ್ಶಕೀಯ ಶಕ್ತಿಯ ಅತಿ ಚಿಕ್ಕ ಘಟಕ (ಕ್ವಾಂಟಮ್)ದ ಯಾಂತ್ರಿಕ ಸುರಂಗ ಮಾರ್ಗ ಮತ್ತು ಶಕ್ತಿ ಪರಿಮಾಣೀಕರಣದ ಆವಿಷ್ಕಾರಕ್ಕಾಗಿ ದೊರೆಯಿತು.
• ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಉಪಪರಮಾಣುವಿನ ಕಣಗಳಿಗೆ ಸೀಮಿತವೆಂದು ಭಾವಿಸಲಾಗಿದ್ದ ಶಕ್ತಿಯ ಅತಿ ಚಿಕ್ಕ ಘಟಕದ ವಿದ್ಯಮಾನಗಳು ಸೂಕ್ಷ್ಮದರ್ಶಕೀಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಪ್ರಕಟವಾಗಬಹುದು, ಶಕ್ತಿಯ ಅತಿ ಚಿಕ್ಕ ಘಟಕದ ಯಾಂತ್ರಿಕ ಗಡಿಗಳನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಬಹುದು ಎಂದು ಅವರ ಸಂಶೋಧನೆಯು ದೃಢಪಡಿಸಿತು.

ದೇಹಶಾಸ್ತ್ರ ಅಥವಾ ವೈದ್ಯಕೀಯ ನೊಬೆಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ 2025

• ಪ್ರದಾನ ಮಾಡುವವರು: -ವೈದ್ಯಕೀಯ ಸಂಶೋಧನೆಗೆ ನೀಡಿದ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಕೊಡುಗೆಗಳಿಗಾಗಿ ಸ್ವೀಡನ್‌ನ ಸ್ಟಾಕ್‌ಹೋಮ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಕರೋಲಿನ್ಸ್ಕಾ ಸಂಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿನ ನೊಬೆಲ್ ಅಸೆಂಬ್ಲಿಯಿಂದ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ನೀಡಲಾಯಿತು .
• ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕೃತರು: –

1. ಶಿಮೊನ್ ಸಕಾಗುಚಿ (ಜಪಾನ್) – ನಿಯಂತ್ರಕ ಟಿ-ಕೋಶಗಳನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿದಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ.
2. ಅಮೇರಿಕಾದ ಮೇರಿ ಇ. ಬ್ರಂಕೋವ್ ಮತ್ತು ಫ್ರೆಡ್ ರಾಮ್ಸ್‌ಡೆಲ್ – ರೋಗನಿರೋಧಕ ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವ ಫಾಕ್ಸ್‌ಪಿ3 ಜೀನ್ ಅನ್ನು ಗುರುತಿಸಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ.

• ಆವಿಷ್ಕಾರದ ಮಹತ್ವ: – ಪ್ರತಿರಕ್ಷಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ದೇಹಕ್ಕೆ ಹಾನಿಯಾಗದಂತೆ ತಡೆಯುವ ಬಾಹ್ಯ ರೋಗನಿರೋಧಕ ಸಹಿಷ್ಣುತೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಹೊಸ ಆವಿಷ್ಕಾರಗಳು.

ನಿಮಗೆ ಗೊತ್ತೇ? ಮೊದಲ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕೃತರು: – 1901 ರಲ್ಲಿ, ಡಿಫ್ತಿರಿಯಾ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗಾಗಿ ರಕ್ತಸಾರ (ಸೀರಮ್) ಚಿಕಿತ್ಸೆಯನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ ಎಮಿಲ್ ವಾನ್ ಬೆಹ್ರಿಂಗ್ ಇದನ್ನು ಪಡೆದರು. ಭಾರತದ ಮೊದಲ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕೃತರು: –1968 ರಲ್ಲಿ, ಹರ್ ಗೋಬಿಂದ್ ಖೋರಾನಾ ಪ್ರೋಟೀನ್ ಸಂಶ್ಲೇಷಣೆಗೆ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ನೀಡುವ ಅನುವಂಶಿಕ ಸಂಕೇತವನ್ನು, ವಿಸಂಕೇತಿಸಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ.

ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ನೊಬೆಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ 2025

• • ಪ್ರದಾನ ಮಾಡುವವರು: – “ರಾಯಲ್ ಸ್ವೀಡಿಷ್ ಅಕಾಡೆಮಿ ಆಫ್ ಸೈನ್ಸಸ್”.
  • ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕೃತರು: –ಜೋಯಲ್ ಮೊಕಿರ್, ಫಿಲಿಪ್ ಅಘಿಯಾನ್ ಮತ್ತು ಪೀಟರ್ ಹೊವಿಟ್.

• ಸಾಧನೆ: – “ನಾವೀನ್ಯತೆ-ಚಾಲಿತ ಆರ್ಥಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ವಿವರಿಸಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ” ಈ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ದೊರೆಯಿತು.

• ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರದ ನೊಬೆಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯ ಅಧಿಕೃತ ಹೆಸರು ಆಲ್ಫ್ರೆಡ್ ನೊಬೆಲ್ ಅವರ ಸ್ಮರಣಾರ್ಥ ಆರ್ಥಿಕ ವಿಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ಸ್ವೆರಿಜಸ್ ರಿಕ್ಸ್‌ಬ್ಯಾಂಕ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ.
• ಇದನ್ನು 1968 ರಲ್ಲಿ ಸ್ವೀಡನ್‌ನ ಕೇಂದ್ರ ಬ್ಯಾಂಕ್ (ಸ್ವೆರಿಜಸ್ ರಿಕ್ಸ್‌ಬ್ಯಾಂಕ್) ಆಲ್ಫ್ರೆಡ್ ನೊಬೆಲ್ ಸ್ಮರಣಾರ್ಥ ಸ್ಥಾಪಿಸಿತು ಮತ್ತು ಮೊದಲು 1969 ರಲ್ಲಿ ನೀಡಲಾಯಿತು.

ಸಾಹಿತ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ನೊಬೆಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ 2025

• ಪ್ರದಾನ ಮಾಡುವವರು: – “ರಾಯಲ್ ಸ್ವೀಡಿಷ್ ಅಕಾಡೆಮಿ ಆಫ್ ಸೈನ್ಸಸ್”.

• ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕೃತರು: -ಹಂಗೇರಿಯಾದ ಕಾದಂಬರಿಕಾರ ಮತ್ತು ಚಿತ್ರಕಥೆಗಾರ ಲಾಸ್ಲೋ ಕ್ರಾಸ್ಜ್ನಾಹೋರ್ಕೈ.

• ಅವರು ಹಲವು ಪುಟಗಳನ್ನು ವ್ಯಾಪಿಸಬಹುದಾದ ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ದೀರ್ಘ ವಾಕ್ಯಗಳಿಗೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ, ಅವರ ಮೆಚ್ಚುಗೆ ಪಡೆದ ಕೃತಿಗಳಲ್ಲಿ ಸಟಾಂಟ್ಯಾಂಗೋ (1985) ಮತ್ತು ದಿ ಮೆಲಾಂಚಲಿ ಆಫ್ ರೆಸಿಸ್ಟೆನ್ಸ್ (1989) ಸೇರಿವೆ.

ನೊಬೆಲ್ ಶಾಂತಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ 2025

• ಪ್ರದಾನ ಮಾಡುವವರು: –ನಾರ್ವೇಯ ನೊಬೆಲ್ ಸಮಿತಿ.
• ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕೃತರು: – ವೆನೆಜುವೆಲಾದ ವಿರೋಧ ಪಕ್ಷದ ನಾಯಕಿ ಮಾರಿಯಾ ಕೊರಿನಾ ಮಚಾದೊ.
• ಸಾಧನೆ: – ವೆನೆಜುವೆಲಾದಲ್ಲಿ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ ಮತ್ತು ಸರ್ವಾಧಿಕಾರದಿಂದ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವಕ್ಕೆ ಶಾಂತಿಯುತ ಪರಿವರ್ತನೆಯನ್ನು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ ಅವರಿಗೆ ಗೌರವ ನೀಡಲಾಯಿತು.
• ರಾಜಕೀಯ ಪಾತ್ರ: –ವೆಂಟೆ ವೆನೆಜುವೆಲಾ ಪಕ್ಷದ ನಾಯಕಿ ಮಚಾದೊ, ನ್ಯಾಯಾಂಗ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ, ಚುನಾವಣಾ ಪಾರದರ್ಶಕತೆ ಮತ್ತು ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳ ರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ ಒತ್ತಾಯಿಸಿ ನಾಗರಿಕ ಚಳುವಳಿಗಳನ್ನು ಸುಸಜ್ಜಿತಗೊಳಿಸಿದ್ದರು.

ಹಿಮಾಚಲ ಪ್ರದೇಶದ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಕೃಷಿ

ಸಾಮಾನ್ಯ ಅಧ್ಯಾಯನ 3/ಆರ್ಥಿಕತೆ

ಇದೀಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿದೆ:

• ಹಿಮಾಚಲ ಪ್ರದೇಶದ ರೈತರು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಕೃಷಿಯನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದಾರೆ, ಇದನ್ನು ರಾಜ್ಯದ ಪ್ರಮುಖ “ಪ್ರಕೃತಿಕ್ ಖೇತಿ ಖುಶಾಲ್ ಕಿಸಾನ್ ಯೋಜನೆ” (PK 3 Y) ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತದೆ, ಇದು ರಾಸಾಯನಿಕ ಮುಕ್ತ ಕೃಷಿಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುತ್ತದೆ.

ನೈಸರ್ಗಿಕ ಕೃಷಿಯ ಬಗ್ಗೆ:

• ಇದು ರಾಸಾಯನಿಕ ಮುಕ್ತ ಕೃಷಿಯಾಗಿದ್ದು, ಜಾನುವಾರುಗಳು (ಮೇಲಾಗಿ ಸ್ಥಳೀಯ ತಳಿಯ ಹಸುಗಳು) ಸಂಯೋಜಿತ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಕೃಷಿ ವಿಧಾನಗಳು ಮತ್ತು ಭಾರತೀಯ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ಬೇರೂರಿರುವ ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಬೆಳೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.
• ಪ್ರಮುಖ ಉದ್ದೇಶ: -ಇದು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಜಮೀನಿನಲ್ಲೇ ಜೀವರಾಶಿ ಮರುಬಳಕೆಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿದೆ, ಜೀವರಾಶಿ ಹಸಿಗೊಬ್ಬರ ಹಾಕುವುದು, ಜಮೀನಿನಲ್ಲೇ ಹಸುವಿನ ಸಗಣಿ-ಮೂತ್ರ ಸೂತ್ರೀಕರಣಗಳ ಬಳಕೆ; ಮಣ್ಣಿನ ಗಾಳಿಯನ್ನು ಕಾಪಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಮತ್ತು ಎಲ್ಲಾ ಸಂಶ್ಲೇಷಿತ ರಾಸಾಯನಿಕ ಒಳಹರಿವುಗಳನ್ನು ಹೊರಗಿಡುವುದು.

ನೈಸರ್ಗಿಕ ಕೃಷಿಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗುರಿ:

• ನವೆಂಬರ್ 2024 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಯಿತು.
• ಇದು ಕೇಂದ್ರ ಪ್ರಾಯೋಜಿತ ಯೋಜನೆಯಾಗಿದೆ.
• ಉದ್ದೇಶ – ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ಬೇರೂರಿರುವ ರಾಸಾಯನಿಕ ಮುಕ್ತ, ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಆಧಾರಿತ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಕೃಷಿಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುವುದು.

ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ ಧನ-ಧಾನ್ಯ ಕೃಷಿ ಯೋಜನೆ ಮತ್ತು ದ್ವಿದಳ ಧಾನ್ಯಗಳ ಆತ್ಮನಿರ್ಭರತೆಗಾಗಿ ಗುರಿ:

ಸಾಮಾನ್ಯ ಅಧ್ಯಾಯನ 3/ ಕೃಷಿ

ಇದೀಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿದೆ:

• ನವದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ ವಿಶೇಷ ಕೃಷಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಪ್ರಧಾನಿ ಮೋದಿ ಅವರು “ಪಿಎಂ ಧನ-ಧಾನ್ಯ ಕೃಷಿ ಯೋಜನೆ (PMDDKY) ಮತ್ತು ದ್ವಿದಳ ಧಾನ್ಯಗಳ ಆತ್ಮನಿರ್ಭರತೆಗಾಗಿ ಗುರಿ” ಎಂಬ ಎರಡು ಹೊಸ ಕೃಷಿ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು.

ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ ಧನ-ಧಾನ್ಯ ಕೃಷಿ ಯೋಜನೆಯ ಬಗ್ಗೆ:

• 2025 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಯಿತು . ಈ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ರಾಜ್ಯಗಳ ಸಹಭಾಗಿತ್ವದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಗುವುದು.

ಪ್ರಮುಖ ಗಮನಾರ್ಹ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು: 

• ಕೃಷಿ ಉತ್ಪಾದಕತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವುದು. 
• ಬೆಳೆ ವೈವಿಧ್ಯೀಕರಣ ಮತ್ತು ಸುಸ್ಥಿರ ಪದ್ಧತಿಗಳನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುವುದು. 
• ಪಂಚಾಯತ ಮತ್ತು ತಾಲ್ಲೂಕು ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಕೊಯ್ಲಿನ ನಂತರದ ಸಂಗ್ರಹಣೆಯನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸುವುದು.
• ನೀರಾವರಿ ಸೌಲಭ್ಯಗಳನ್ನು ಸುಧಾರಿಸುವುದು.
• ದೀರ್ಘಾವಧಿ ಮತ್ತು ಅಲ್ಪಾವಧಿಯ ಸಾಲ ಪ್ರವೇಶವನ್ನು ಸುಗಮಗೊಳಿಸುವುದು.

ಗ್ರಾಮೀಣ ಸಮೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಸ್ಥಿತಿಸ್ಥಾಪಕತ್ವ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವುದು:

• ಉದ್ದೇಶ : – ಕೃಷಿಯಲ್ಲಿನ ಕಡಿಮೆ ಉದ್ಯೋಗಾವಕಾಶವನ್ನು ಪರಿಹರಿಸಲು ರಾಜ್ಯಗಳ ಸಹಭಾಗಿತ್ವದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಗಿದೆ.
• ಪ್ರಮುಖ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು: ಗ್ರಾಮೀಣ ಆರ್ಥಿಕತೆಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸಲು ಕೌಶಲ್ಯ, ಹೂಡಿಕೆ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ. ಸುಧಾರಿತ ಉತ್ಪಾದಕತೆ ಮತ್ತು ಗೋದಾಮಿನೊಂದಿಗೆ ಕೃಷಿಯನ್ನು ಆಧುನೀಕರಿಸುವುದು.
• ಫಲಾನುಭವಿಗಳು : ಗ್ರಾಮೀಣ ಮಹಿಳೆಯರು, ಯುವ ರೈತರು, ಅತಿಸಣ್ಣ ಮತ್ತು ಸಣ್ಣ ರೈತರು ಮತ್ತು ಭೂಹೀನ ಕುಟುಂಬಗಳು.

ದ್ವಿದಳ ಧಾನ್ಯಗಳ ಆತ್ಮನಿರ್ಭರತೆಗಾಗಿ ಗುರಿ:

• ಈ ಗುರಿಯನ್ನು 2025–26 ರಿಂದ 2030–31 ರವರೆಗೆ ₹11,440 ಕೋಟಿ ಬಜೆಟ್ ಹಂಚಿಕೆಯೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಯಿತು.
• ಉದ್ದೇಶ: – ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ದೇಶೀಯ ಬೇಡಿಕೆಯ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಆಮದಿನ ಮೇಲಿನ ಅವಲಂಬನೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ ಭಾರತವನ್ನು ದ್ವಿದಳ ಧಾನ್ಯಗಳ ಉತ್ಪಾದನೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ವಾವಲಂಬಿಯನ್ನಾಗಿ ಮಾಡುವುದು.
• ನಾಲ್ಕು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಕನಿಷ್ಠ ಬೆಂಬಲ ಬೆಲೆ ದರದಲ್ಲಿ ತೊಗರಿ, ಉದ್ದು ಮತ್ತು ಮಸೂರ್‌ ಬೇಳೆಗಳ 100 ಪ್ರತಿಶತ ಸಂಗ್ರಹಣೆಯನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಇದರ ಗುರಿಯಾಗಿದೆ.

ಭಾರತದಲ್ಲಿ ದ್ವಿದಳ ಧಾನ್ಯಗಳ ಉತ್ಪಾದನೆ ಮತ್ತು ಬಳಕೆ:

• ಜಾಗತಿಕ ನಾಯಕ: – ಭಾರತವು ದ್ವಿದಳ ಧಾನ್ಯಗಳ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಜಾಗತಿಕ ಉತ್ಪಾದಕ (25%), ಗ್ರಾಹಕ (27%) ಮತ್ತು ಆಮದುದಾರ (14%).
• ಉತ್ಪಾದನೆ: ಖಾರಿಫ್ ಮತ್ತು ರಬಿ ಋತುಗಳಲ್ಲಿ ದ್ವಿದಳ ಧಾನ್ಯಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.

• ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶ, ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ ಮತ್ತು ರಾಜಸ್ಥಾನಗಳು ದೇಶದಲ್ಲಿ ದ್ವಿದಳ ಧಾನ್ಯಗಳನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುವ ಪ್ರಮುಖ ಮೂರು ರಾಜ್ಯಗಳಾಗಿವೆ.

ದ್ವಿದಳ ಧಾನ್ಯಗಳ ಉತ್ಪಾದನೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ವಾವಲಂಬನೆ ಸಾಧಿಸಲು ಸರ್ಕಾರದ ಉಪಕ್ರಮಗಳು:

• ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಆಹಾರ ಭದ್ರತಾ ಮಿಷನ್ (NFSM-ದ್ವಿದಳ ಧಾನ್ಯಗಳು ): ಅಧಿಕ ಇಳುವರಿ ನೀಡುವ ತಳಿಯ (HYV) ಬೀಜಗಳು, ಸುಧಾರಿತ ಕೃಷಿ ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಪ್ರಾತ್ಯಕ್ಷಿಕೆಗಳ ಮೂಲಕ ವಿಸ್ತೀರ್ಣ, ಉತ್ಪಾದನೆ ಮತ್ತು ಉತ್ಪಾದಕತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ.
• ದ್ವಿದಳ ಧಾನ್ಯಗಳಿಗೆ ಕನಿಷ್ಠ ಬೆಂಬಲ ಬೆಲೆ (MSP): – ನಿಯಮಿತವಾಗಿ ಪರಿಷ್ಕೃತ MSPಗಳು (ಉದಾ., 2023-24 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ ಕ್ವಿಂಟಾಲ್‌ಗೆ ₹7000) ಬೆಲೆ ಭದ್ರತೆಯನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ದ್ವಿದಳ ಧಾನ್ಯಗಳ ಕೃಷಿಯನ್ನು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸುತ್ತವೆ.
• ಭಾರತೀಯ ಕೃಷಿ ಸಂಶೋಧನಾ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಭಾರತೀಯ ದ್ವಿದಳ ಧಾನ್ಯಗಳ ಸಂಶೋಧನಾ ಸಂಸ್ಥೆ (ICAR-IIPR) ಯಿಂದ ಬೀಜ ಕೇಂದ್ರ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ: – ಪ್ರಮಾಣೀಕೃತ, ಅಲ್ಪಾವಧಿಯ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚಿನ ಇಳುವರಿ ನೀಡುವ ದ್ವಿದಳ ಧಾನ್ಯಗಳ ಬೀಜಗಳ ಲಭ್ಯತೆಯನ್ನು ತಳಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ವಿಸ್ತರಿಸುತ್ತದೆ.
• ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ ಅನ್ನದಾತ ಆಯ್ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಅಭಿಯಾನ (PM-AASHA) ಯೋಜನೆ: – ಬೆಲೆ ಕೊರತೆ ಪಾವತಿ (PDP) ಮತ್ತು ಖಾಸಗಿ ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಂದ ಉದ್ದೇಶಿತ ಸಂಗ್ರಹಣೆಯ ಮೂಲಕ ಕನಿಷ್ಠ ಬೆಂಬಲ ಬೆಲೆ ನಿಗದಿ ಪಡಿಸುವುದು.
• ಹವಾಮಾನ-ಸ್ಥಿತಿಸ್ಥಾಪಕ ಪ್ರಭೇದಗಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ (ICAR): – ಬರ, ಕೀಟಗಳು ಮತ್ತು ಬದಲಾಗುತ್ತಿರುವ ಹವಾಮಾನಕ್ಕೆ ಸೂಕ್ತವಾದ ರೋಗಗಳಿಗೆ ನಿರೋಧಕ ಪ್ರಭೇದಗಳನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸುತ್ತದೆ.
• ದ್ವಿದಳ ಧಾನ್ಯಗಳಿಗೆ ಇ-ನ್ಯಾಮ್ (e-NAM) ಏಕೀಕರಣ: – ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಪ್ರವೇಶವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ, ಮಧ್ಯವರ್ತಿಗಳನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಆನ್‌ಲೈನ್ ದ್ವಿದಳ ಧಾನ್ಯಗಳ ವ್ಯಾಪಾರದ ಮೂಲಕ ಪಾರದರ್ಶಕ ಬೆಲೆ ಆವಿಷ್ಕಾರವನ್ನು ಸಕ್ರಿಯಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ.

ಡ್ಯುರಾಂಡ್ ಗಡಿ ರೇಖೆ

ಸಾಮಾನ್ಯ ಅಧ್ಯಾಯನ 1/ಭೂಗೋಳ; ಸಾಮಾನ್ಯ ಅಧ್ಯಾಯನ 2/ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಬಂಧಗಳು

ಇದೀಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿದೆ:

• ಡ್ಯುರಾಂಡ್ ಗಡಿ ರೇಖೆಯ ಉದ್ದಕ್ಕೂ ಅಫ್ಘಾನಿಸ್ತಾನ ಮತ್ತು ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ನಡುವೆ ಗಡಿ ಘರ್ಷಣೆಗಳು ಭುಗಿಲೆದ್ದಿವೆ.

ಡ್ಯುರಾಂಡ್ ಗಡಿ ರೇಖೆಯ ಬಗ್ಗೆ:

• ಇದು 2,640 ಕಿಮೀ ಭೂ ಗಡಿಯಾಗಿದ್ದು, 1893 ರಲ್ಲಿ ಆಗಿನ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಭಾರತದ ವಿದೇಶಾಂಗ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ ಸರ್ ಮಾರ್ಟಿಮರ್ ಡುರಾಂಡ್ ಮತ್ತು ಅಫ್ಘಾನಿಸ್ತಾನದ ರಾಜ ಅಮೀರ್ ಅಬ್ದುರ್ ರೆಹಮಾನ್ ಖಾನ್ ನಡುವಿನ ಒಪ್ಪಂದದ ನಂತರ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು .
• ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಭಾರತ ಮತ್ತು ಅಫ್ಘಾನಿಸ್ತಾನ ನಡುವಿನ ಪ್ರಭಾವದ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳನ್ನು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸುವುದು ಈ ರೇಖೆಯ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿತ್ತು , ಇದು ಜನಾಂಗೀಯ ಪಶ್ತೂನ್ ಮತ್ತು ಬಲೂಚ್ ಸಮುದಾಯಗಳನ್ನು ಎರಡೂ ಕಡೆಯ ನಡುವೆ ವಿಭಜಿಸುತ್ತದೆ.

ಥಲಸ್ಸೆಮಿಯಾ

ಸಾಮಾನ್ಯ ಅಧ್ಯಾಯನ 2/ಆರೋಗ್ಯ

ಇದೀಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿದೆ:

• ಲ್ಯುಕೋಸೈಟ್ ಸೋಸುವ ಸಲಕರಣೆಗಳು ಮತ್ತು ಕಬ್ಬಿಣದ ಚೆಲೇಷನ್ ಔಷಧಿಗಳ ಕೊರತೆಯಿಂದಾಗಿ ಕೇರಳದ ಥಲಸ್ಸೆಮಿಯಾ ರೋಗಿಗಳು ಗಂಭೀರವಾದ ಆರೋಗ್ಯದ ಅಪಾಯಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.

ಥಲಸ್ಸೆಮಿಯಾ ರೋಗದ ಬಗ್ಗೆ:

• ಥಲಸ್ಸೆಮಿಯಾ ಒಂದು ಅನುವಂಶಿಕ ರಕ್ತದ ಅಸ್ವಸ್ಥತೆಯಾಗಿದ್ದು (ಪೋಷಕರಿಂದ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಜೀನ್‌ಗಳ ಮೂಲಕ ಹರಡುತ್ತದೆ), ಇದರಲ್ಲಿ ದೇಹವು ಸಾಕಷ್ಟು ಹಿಮೋಗ್ಲೋಬಿನ್ ಅನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುವುದಿಲ್ಲ (ಇದು ಆಮ್ಲಜನಕವನ್ನು ಸಾಗಿಸುವ ಕೆಂಪು ರಕ್ತ ಕಣಗಳಲ್ಲಿನ ಪ್ರೋಟೀನ್ (RBC).
• ಲಕ್ಷಣಗಳು: – ರಕ್ತಹೀನತೆ, ದುರ್ಬಲ ಮೂಳೆಗಳು, ಬೆಳವಣಿಗೆ ವಿಳಂಬ ಅಥವಾ ನಿಧಾನ, ಪದೇ ಪದೇ ರಕ್ತ ವರ್ಗಾವಣೆಯಿಂದಾಗಿ ಮಿತಿಮೀರಿದ ಕಬ್ಬಿಣದ ಪ್ರಮಾಣ, ಹಸಿವು ಕಡಿಮೆಯಾಗುವುದು, ಗುಲ್ಮ ಅಥವಾ ಯಕೃತ್ತು ಹಿಗ್ಗುವುದು ಮತ್ತು ಚರ್ಮ ಬಿಳಿಚಿಕೊಳ್ಳುವುದು .
• ಗಮನಿಸಿ – ಭಾರತವನ್ನು ವಿಶ್ವದ ಥಲಸ್ಸೆಮಿಯಾದ ರಾಜಧಾನಿ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ, ಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ಕೊರತೆಯಿಂದಾಗಿ 1,00,000 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ರೋಗಿಗಳು 20 ವರ್ಷಕ್ಕಿಂತ ಮೊದಲೇ ಸಾಯುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.
• ಭಾರತದಲ್ಲಿ , ಥಲಸ್ಸೆಮಿಯಾ ಜೊತೆಗೆ ಹಿಮೋಫಿಲಿಯಾ ಮತ್ತು ಕುಡಗೋಲು ಕಣ ಕಾಯಿಲೆ ರಕ್ತ ಅಸ್ವಸ್ಥತೆಗಳನ್ನು 2016 ರ ಅಂಗವಿಕಲ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಹಕ್ಕುಗಳ ಕಾಯ್ದೆಯಡಿಯಲ್ಲಿ ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ .
• ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ, ಸಾರ್ವಜನಿಕರು ಮತ್ತು ನೀತಿ ನಿರೂಪಕರಲ್ಲಿ ಜಾಗೃತಿ ಮೂಡಿಸಲು ಮೇ 8 ರಂದು ವಿಶ್ವ ಥಲಸ್ಸೆಮಿಯಾ ದಿನವನ್ನು ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ .

ಥಲಸ್ಸೆಮಿಯಾ ಬಾಲ ಸೇವಾ ಯೋಜನೆ (TBSY) ಯ ಬಗ್ಗೆ:

• ಕೇಂದ್ರ ಆರೋಗ್ಯ ಸಚಿವಾಲಯ, ಭಾರತದ ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು ನಿಯಮಿತ (CIL) ಜೊತೆಗಿನ ಪಾಲುದಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಗಿದೆ.
• ಉದ್ದೇಶ – ದೇಶಾದ್ಯಂತ 17 ನೋಂದಾಯಿತ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳಲ್ಲಿ ಮೂಳೆ ಮಜ್ಜೆ ಕಸಿ (BMT) ಗೆ ಅರ್ಹ ರೋಗಿಗಳಿಗೆ 10 ಲಕ್ಷ ರೂ. ಆರ್ಥಿಕ ನೆರವು ನೀಡುವುದು.

ಮೈತ್ರಿ II: ಅಂಟಾರ್ಕ್ಟಿಕಾದಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಹೊಸ ಗಡಿನಾಡು

ಸಾಮಾನ್ಯ ಅಧ್ಯಾಯನ 3/ ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ

ಇದೀಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿದೆ:

• ಪೂರ್ವ ಅಂಟಾರ್ಕ್ಟಿಕಾದಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಮುಂಬರುವ ಸಂಶೋಧನಾ ಕೇಂದ್ರವಾದ ಮೈತ್ರಿ II ಸ್ಥಾಪನೆಗೆ ಹಣಕಾಸು ಸಚಿವಾಲಯ ಅನುಮೋದನೆ ನೀಡಿದೆ, ಇದು ಜನವರಿ 2029 ರೊಳಗೆ ಪೂರ್ಣಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.

ಅಂಟಾರ್ಕ್ಟಿಕದಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಉಪಸ್ಥಿತಿ:

• 1983 ರಲ್ಲಿ, ಭಾರತವು ಅಂಟಾರ್ಕ್ಟಿಕಾದಲ್ಲಿ ದಕ್ಷಿಣ ಗಂಗೋತ್ರಿ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಮೊದಲ ಶಾಶ್ವತ ನೆಲೆಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿತು. ಆದರೆ, ಅದು ಈಗ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿಲ್ಲ.
• ಭಾರತವು ಪ್ರಸ್ತುತ ಅಂಟಾರ್ಕ್ಟಿಕಾದಲ್ಲಿ ‘ಮೈತ್ರಿ’ ಮತ್ತು ‘ಭಾರತಿ’ ಎಂಬ ಎರಡು ಸಂಶೋಧನಾ ಕೇಂದ್ರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.

ಮೈತ್ರಿ II

• ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಧ್ರುವ ಮತ್ತು ಸಾಗರ ಸಂಶೋಧನಾ ಕೇಂದ್ರ (NCPOR), ಗೋವಾ ಕಾರ್ಯಗತಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ.
• ಅಂದಾಜು ವೆಚ್ಚ: ಏಳು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ₹2,000 ಕೋಟಿ.
• ಸ್ಥಳ: ಪೂರ್ವ ಅಂಟಾರ್ಕ್ಟಿಕಾ, ಸ್ಕಿರ್ಮೇಕರ್ ಓಯಸಿಸ್ ಬಳಿ, ಹಳೆಯದಾದ  ಮೈತ್ರಿ ನಿಲ್ದಾಣವನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸುತ್ತದೆ.
• ಹಸಿರು ಸಂಶೋಧನಾ ನೆಲೆ : ನವೀಕರಿಸಬಹುದಾದ ಇಂಧನ ಮೂಲಗಳು, ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಸೌರಶಕ್ತಿ ಮತ್ತು ವರ್ಷಪೂರ್ತಿ ವಾಯುಶಕ್ತಿಯು ಪಳೆಯುಳಿಕೆ ಇಂಧನಗಳ ಮೇಲಿನ ಅವಲಂಬನೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಅಂಟಾರ್ಕ್ಟಿಕಾ ಖಂಡದ ಬಗ್ಗೆ:

• ಅಂಟಾರ್ಕ್ಟಿಕಾ ವಿಶ್ವದ ದಕ್ಷಿಣ ತುತ್ತ ತುದಿಯ ಮತ್ತು ಐದನೇ ದೊಡ್ಡ ಖಂಡವಾಗಿದೆ. 
• ವಿಶಿಷ್ಟತೆ – ಇದು ವಿಶ್ವದ ಅತ್ಯಂತ ಎತ್ತರದ, ಒಣ, ಗಾಳಿ ಬೀಸುವ, ಅತ್ಯಂತ ಶೀತದ ಮತ್ತು ಹಿಮಾವೃತ ಖಂಡವಾಗಿದೆ.
• ಈ ಖಂಡವನ್ನು ಪೂರ್ವ ಅಂಟಾರ್ಕ್ಟಿಕಾ (ಗ್ರೇಟರ್ ಅಂಟಾರ್ಕ್ಟಿಕಾ) ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ಅಂಟಾರ್ಕ್ಟಿಕಾ (ಲೆಸ್ಸರ್ ಅಂಟಾರ್ಕ್ಟಿಕಾ) ಎಂದು ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗಿದೆ . ಅವುಗಳನ್ನು ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಅಂಟಾರ್ಕ್ಟಿಕ್ ಪರ್ವತಗಳು ಬೇರ್ಪಡಿಸಿವೆ.
• ಪೂರ್ವ ಅಂಟಾರ್ಕ್ಟಿಕಾವು ಹಳೆಯ, ಅಗ್ನಿ ಮತ್ತು ರೂಪಾಂತರ ಶಿಲೆಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದರೆ, ಪಶ್ಚಿಮ ಅಂಟಾರ್ಕ್ಟಿಕಾವು ಕಿರಿಯ, ಜ್ವಾಲಾಮುಖಿ ಮತ್ತು ಪದರು  ಶಿಲೆಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದೆ.
• ಪಶ್ಚಿಮ ಅಂಟಾರ್ಕ್ಟಿಕಾ, ಪೆಸಿಫಿಕ್ ಮಹಾಸಾಗರದ ಸುತ್ತಲಿನ ಭೂ ಸಂಚಲನ  ಸಕ್ರಿಯ ಪ್ರದೇಶವಾದ “ರಿಂಗ್ ಆಫ್ ಫೈರ್” ನ ಭಾಗವಾಗಿದೆ.
• ಅಂಟಾರ್ಕ್ಟಿಕಾದ ರಾಸ್ ದ್ವೀಪದಲ್ಲಿರುವ ಮೌಂಟ್ ಎರೆಬಸ್, ಭೂಮಿಯ ಮೇಲಿನ ದಕ್ಷಿಣದ ಅತ್ಯಂತ ಸಕ್ರಿಯ ಜ್ವಾಲಾಮುಖಿಯಾಗಿದೆ.
• ಉದ್ದವಾದ ನದಿ : ಓನಿಕ್ಸ್
• ಅತಿದೊಡ್ಡ ಸರೋವರ : ವೋಸ್ಟಾಕ್

ಅಂಟಾರ್ಕ್ಟಿಕಾವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲು ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು:

ಅಂಟಾರ್ಕ್ಟಿಕಾ ಒಪ್ಪಂದ: –

• • ಈ ಒಪ್ಪಂದವು 60° ದಕ್ಷಿಣ ಅಕ್ಷಾಂಶದ ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ ಇರುವ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.
  • ಅಂಟಾರ್ಕ್ಟಿಕಾದ ನಿಶಸ್ತ್ರೀಕರಣದ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ 1959 ರಲ್ಲಿ ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್ ಡಿಸಿಯಲ್ಲಿ ಇದಕ್ಕೆ ಸಹಿ ಹಾಕಲಾಯಿತು .
  • ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ಯಾವುದೇ ಚಟುವಟಿಕೆ ನಡೆಯದಂತೆ ಸಹಿದಾರರು ಕಾನೂನುಗಳನ್ನು ತರಬೇಕು.
• ಭಾರತ 1983 ರಲ್ಲಿ ಈ ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಸಹಿ ಹಾಕಿತು.

ಅಂಟಾರ್ಕ್ಟಿಕ ಸಾಗರ ಜೀವಿ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳ ಸಂರಕ್ಷಣೆ ಕುರಿತ ಸಮಾವೇಶ (CCAMLR): 

• • 1980 ರಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾನ್‌ಬೆರಾದಲ್ಲಿ ಸಹಿ ಹಾಕಲಾಗಿದೆ. 
  • ಉದ್ದೇಶ – ಅಂಟಾರ್ಕ್ಟಿಕ ಪರಿಸರವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಸಂರಕ್ಷಿಸುವುದು, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಅಂಟಾರ್ಕ್ಟಿಕಾದಲ್ಲಿನ ಸಮುದ್ರ ಜೀವಿ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳ ರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ಸಂರಕ್ಷಣೆ.
• ಭಾರತವು 1985 ರಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಅನುಮೋದಿಸಿತು.

ಅಂಟಾರ್ಕ್ಟಿಕ ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಪರಿಸರ ಸಂರಕ್ಷಣೆ ಕುರಿತ ಶಿಷ್ಟಾಚಾರ (ಮ್ಯಾಡ್ರಿಡ್ ಶಿಷ್ಟಾಚಾರ):

• • 1991 ರಲ್ಲಿ ಈ ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಸಹಿ ಹಾಕಲಾಯಿತು .
  • ಉದ್ದೇಶ – ಇದು ಅಂಟಾರ್ಕ್ಟಿಕ ಒಪ್ಪಂದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುವ ಮತ್ತು ಅಂಟಾರ್ಕ್ಟಿಕ ಪರಿಸರ ಮತ್ತು ಅವಲಂಬಿತ ಮತ್ತು ಸಂಬಂಧಿತ ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ ಸಮಗ್ರ ಆಡಳಿತವನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸುವ ಗುರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.
• ಭಾರತವು 1998 ರಲ್ಲಿ ಮ್ಯಾಡ್ರಿಡ್ ಶಿಷ್ಟಾಚಾರವನ್ನು ಅಂಗೀಕರಿಸಿತು.

ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಅಂಟಾರ್ಕ್ಟಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ವ್ಯವಸ್ಥಾಪಕರ ಮಂಡಳಿ (COMNAP):

• ಭಾರತವು ಇದರ ಸದಸ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರವೂ ಆಗಿದ್ದು, ಅಂಟಾರ್ಕ್ಟಿಕ ಸಂಶೋಧನೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿರುವ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಭಾರತ ಹೊಂದಿರುವ ಮಹತ್ವದ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಇದು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.

ಭಾರತದ ಅಂಟಾರ್ಕ್ಟಿಕ ಮಸೂದೆ, 2022:

• ಉದ್ದೇಶ: ಅಂಟಾರ್ಕ್ಟಿಕಾವನ್ನು ನಿಶಸ್ತ್ರೀಕರಣದಿಂದ ಮುಕ್ತಗೊಳಿಸುವುದು; ಶಾಂತಿಯುತ ಉದ್ದೇಶಗಳಿಗಾಗಿ ಅಂಟಾರ್ಕ್ಟಿಕಾದ ಬಳಕೆ; ಅಂಟಾರ್ಕ್ಟಿಕಾದಲ್ಲಿ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸಹಕಾರವನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುವುದು.
• ನಿಷೇಧಿತ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು: ಈ ಮಸೂದೆಯು ಅಂಟಾರ್ಕ್ಟಿಕಾದಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸುತ್ತದೆ, ಅವುಗಳೆಂದರೆ:
• ಪರಮಾಣು ಸ್ಫೋಟ ಅಥವಾ ವಿಕಿರಣಶೀಲ ತ್ಯಾಜ್ಯಗಳ ವಿಲೇವಾರಿ.
• ಸಮುದ್ರ ಪರಿಸರಕ್ಕೆ ಹಾನಿಕಾರಕವಾದ ಕಸ, ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ಅಥವಾ ಇತರ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಸಮುದ್ರಕ್ಕೆ ಬಿಡುವುದು.

ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ನೀಲಿ ಧ್ವಜ ಪ್ರಮಾಣೀಕರಣ

ಸಾಮಾನ್ಯ ಅಧ್ಯಾಯನ 3/ ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆ

ಇದೀಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿದೆ:

• ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ ಐದು ಕಡಲತೀರಗಳು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ನೀಲಿ ಧ್ವಜ ಪ್ರಮಾಣೀಕರಣವನ್ನು ಪಡೆದಿವೆ. 
• ಈ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಶ್ರೀವರ್ಧನ್, ನಾಗಾಂವ್, ಪರ್ನಕ, ಗುಹಾಘರ್ ಮತ್ತು ಲಡ್ಘರ್ ಕಡಲತೀರಗಳು ಸೇರಿವೆ.

ನೀಲಿ ಧ್ವಜ ಪ್ರಮಾಣೀಕರಣ (ಬ್ಲೂ ಫ್ಲ್ಯಾಗ್ ಸರ್ಟಿಫಿಕೇಶನ್) ನ ಕುರಿತು:

• ಉದ್ದೇಶ – ‘ನೀಲಿ ಧ್ವಜ’ ಎಂಬುದು ಕಡಲತೀರ, ಸಮುದ್ರ ಅಥವಾ ಸುಸ್ಥಿರ ದೋಣಿ ವಿಹಾರ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ನಿರ್ವಾಹಕರು ಪಡೆಯಬಹುದಾದ ಪ್ರಮಾಣೀಕರಣವಾಗಿದ್ದು, ಪರಿಸರದ-ಗುರುತಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ.
•  ಪ್ರಮಾಣೀಕರಣವನ್ನು ನೀಡುವವರು: -ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್ ಮೂಲದ ಲಾಭರಹಿತ ಸಂಸ್ಥೆ “ಫೌಂಡೇಶನ್ ಫಾರ್ ಎನ್ವಿರಾನ್ಮೆಂಟಲ್ ಎಜುಕೇಶನ್ (ಪರಿಸರ ಶಿಕ್ಷಣ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾನ)”.
• ನಿಯತಾಂಕಗಳು: – ಪ್ರಮಾಣೀಕರಣವನ್ನು ನಾಲ್ಕು ಪ್ರಮುಖ ನಿಯತಾಂಕಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ:

1. ಪರಿಸರ ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಮಾಹಿತಿ
2. ಸ್ನಾನದ ನೀರಿನ ಗುಣಮಟ್ಟ
3. ಕಡಲತೀರಗಳಲ್ಲಿ ಸುರಕ್ಷತೆ ಮತ್ತು ಸೇವೆಗಳು
4. ಪರಿಸರ ನಿರ್ವಹಣೆ ಮತ್ತು ಸಂರಕ್ಷಣೆ

ಭಾರತದಲ್ಲಿರುವ ನೀಲಿ ಧ್ವಜ ಪ್ರಮಾಣೀಕೃತ ತಾಣಗಳು:  17

1. 1. ಶಿವರಾಜಪುರ – ಗುಜರಾತ್
   2. ಘೋಘ್ಲಾ – ಡಿಯು
   3. ಕಾಸರಗೋಡು – ಕರ್ನಾಟಕ
   4. ಪಡುಬಿದ್ರಿ – ಕರ್ನಾಟಕ
   5. ಕಪ್ಪಡ್ – ಕೇರಳ
   6. ಋಷಿಕೊಂಡ – ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ
   7. ಗೋಲ್ಡನ್ ಬೀಚ್ – ಒಡಿಶಾ 
   8. ರಾಧಾನಗರ – ಅಂಡಮಾನ್ ಮತ್ತು ನಿಕೋಬಾರ್
   9. ಕೊವಲಂ – ತಮಿಳುನಾಡು 
   10. ಈಡನ್ ಬೀಚ್ – ಪಾಂಡಿಚೇರಿ.
   11. ಮಿನಿಕೋಯ್ ತುಂಡಿ – ಲಕ್ಷದ್ವೀಪ
   12. ಕದ್ಮತ್ – ಲಕ್ಷದ್ವೀಪ
   13. ಶ್ರೀವರ್ಧನ್ – ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ
   14. ನಾಗಾಂವ್ – ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ
   15. ಪರ್ನಾಕ – ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ
   16. ಗುಹಾಘರ್ – ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ
   17. ಲಡ್ಘರ್ ಕಡಲತೀರಗಳು – ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ

 

ಜೈವಿಕ ವೈದ್ಯಕೀಯ (ಬಯೋಮೆಡಿಕಲ್) ಸಂಶೋಧನಾ ವೃತ್ತಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ

ಸಾಮಾನ್ಯ ಅಧ್ಯಾಯನ 3/ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ

ಸಂದರ್ಭ:

• ಕೇಂದ್ರ ಸಚಿವ ಸಂಪುಟವು ಜೈವಿಕ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಸಂಶೋಧನಾ ವೃತ್ತಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ (BRCP) ದ ಹಂತ III ಅನ್ನು ಅನುಮೋದಿಸಿದೆ. 

ಜೈವಿಕ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಸಂಶೋಧನಾ ವೃತ್ತಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ (BRCP) ದ ಬಗ್ಗೆ:

• ಇದು ಭಾರತದ ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ನಾವೀನ್ಯತೆ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಕಾರ್ಯತಂತ್ರದ ಹೂಡಿಕೆಯಾಗಿದ್ದು, ಜಾಗತಿಕ ಪರಿಣತಿಯನ್ನು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಆದ್ಯತೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಜೋಡಿಸುವ ₹1,500 ಕೋಟಿ ಮೌಲ್ಯದ ಭಾರತ- ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ ಪಾಲುದಾರಿಕೆಯಿಂದ ಬೆಂಬಲಿತವಾಗಿದೆ.
• ಗುರಿ: ಜೈವಿಕ ವೈದ್ಯಕೀಯ ವಿಜ್ಞಾನಗಳು, ವೈದ್ಯಕೀಯ ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ಸಂಶೋಧನೆಯಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವ ದರ್ಜೆಯ ಸಂಶೋಧನಾ ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವುದು.
• ನಿರೀಕ್ಷಿತ ಫಲಿತಾಂಶಗಳು : ಈ ಉಪಕ್ರಮವು 2,000 ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಸಂಶೋಧಕರಿಗೆ ತರಬೇತಿ ನೀಡುವುದು, ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುವ ಪ್ರಕಟಣೆಗಳು, ಹಕ್ಕುಸ್ವಾಮ್ಯ  ಪಡೆಯಬಹುದಾದ ಸಂಶೋಧನೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಮಾನಸ್ಕಂದರ ಗುರುತಿಸುವಿಕೆ.

ಪ್ರಪಂಚದ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಶ್ರೇಯಾಂಕಗಳು 2026

ಪಠ್ಯಕ್ರಮ: ಇತರೆ

ಸಂದರ್ಭ:

• ಟೈಮ್ಸ್ ಉನ್ನತ ಶಿಕ್ಷಣ (THE) ದ ಪ್ರಪಂಚದ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಶ್ರೇಯಾಂಕಗಳು 2026 ರ ಪ್ರಕಾರ, ಆಕ್ಸ್‌ಫರ್ಡ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯವು ಸತತ ಹತ್ತನೇ ವರ್ಷವೂ ತನ್ನ ಜಾಗತಿಕವಾಗಿ ಪ್ರಥಮ ಶ್ರೇಯಾಂಕವನ್ನು ಕಾಯ್ದುಕೊಂಡಿದೆ. 

ಪ್ರಪಂಚದ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಶ್ರೇಯಾಂಕಗಳು, 2026 ರ ಬಗ್ಗೆ:

• ಪ್ರಕಟಣೆ: – ಟೈಮ್ಸ್ ಉನ್ನತ ಶಿಕ್ಷಣ 
• ಉದ್ದೇಶ:- ಇದು ಬೋಧನೆ, ಸಂಶೋಧನಾ ಪರಿಸರ, ಸಂಶೋಧನಾ ಗುಣಮಟ್ಟ, ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ದೃಷ್ಟಿಕೋನ ಮತ್ತು ಉದ್ಯಮದ ಪ್ರಭಾವ ಎಂಬ ಐದು ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ 18 ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆ ಸೂಚಕಗಳಲ್ಲಿ 115 ದೇಶಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳ 2,191 ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳನ್ನು ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ ಮಾಡುತ್ತದೆ.
• ಅಗ್ರ 100ರ ಆಚೆಗಿರುವ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯಗಳಿಗೆ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಸ್ಥಾನಗಳ ಬದಲಿಗೆ “ಶ್ರೇಯಾಂಕ ಬ್ಯಾಂಡ್‌ಗಳನ್ನು” ನಿಗದಿಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ.

2026 ರ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಶ್ರೇಯಾಂಕಗಳ ಮುಖ್ಯಾಂಶಗಳು:

• ಭಾರತ: ಅಮೆರಿಕ ನಂತರ, ದಾಖಲೆಯ 128 ಸಂಸ್ಥೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಾತಿನಿಧ್ಯ ಹೊಂದಿರುವ ಎರಡನೇ ದೇಶವಾಗಿ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದಿದೆ (ಕಳೆದ ವರ್ಷ 107 ಮತ್ತು 2016 ರಲ್ಲಿ ಕೇವಲ 19 ರಿಂದ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ).
• ಭಾರತೀಯ ವಿಜ್ಞಾನ ಸಂಸ್ಥೆಯು 201–250 ಶ್ರೇಯಾಂಕದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದಿದೆ , ನಂತರ ಸವಿತಾ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಮತ್ತು ತಾಂತ್ರಿಕ ವಿಜ್ಞಾನ ಸಂಸ್ಥೆಯು 351–400 ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದೆ.
• ಚೀನಾ: ಐದು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳು ಅಗ್ರ 40 ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದಿದ್ದು, ಕಳೆದ ವರ್ಷ ಮೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳ ಈ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದಿದ್ದವು. 12ನೇ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿರುವ ತ್ಸಿಂಗುವಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯವು ಏಷ್ಯಾದ ಅಗ್ರ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯವಾಗಿ ಮುಂದುವರೆದಿದೆ.
• ಅಮೆರಿಕ:- ಅಗ್ರ 10 ಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ ಏಳು ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಅಮೆರಿಕ ಆಕ್ರಮಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ .

ಭಾರತಕ್ಕೆ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ

ಸಾಮಾನ್ಯ ಅಧ್ಯಾಯನ 2/ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಬಂಧಗಳು

ಇದೀಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿದೆ:

• ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ ಪ್ರಧಾನಿಯವರು ಭಾರತಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಎರಡು ಕಡೆಯ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿಗಳು ಭಾರತ-ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ ಸಮಗ್ರ ಕಾರ್ಯತಂತ್ರದ ಪಾಲುದಾರಿಕೆಯನ್ನು ಪುನರುಚ್ಚರಿಸಿದ್ದಾರೆ.

ಪ್ರಮುಖ ಫಲಿತಾಂಶಗಳು:

• • ಆರ್ಥಿಕತೆ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪಾರ: ಯುಕೆ-ಭಾರತ ಸಮಗ್ರ ಆರ್ಥಿಕ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪಾರ ಒಪ್ಪಂದ (ಸಿಇಟಿಎ) ವನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುವುದು , ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಪ್ರವೇಶವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ, ಸುಂಕಗಳನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಉದ್ಯೋಗಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ನಿರೀಕ್ಷಿಸಲಾಗಿದೆ. .
  • ಹವಾಮಾನ ಮತ್ತು ಇಂಧನ: ಕೃತಕ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆ ಮತ್ತು ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಮುಂದುವರಿದ ಸಂಶೋಧನೆ ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಕೇಂದ್ರಗಳ ಸ್ಥಾಪನೆ, ಮತ್ತು ಐಐಟಿ-ಐಎಸ್‌ಎಂ ಧನ್‌ಬಾದ್‌ನಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಕ್ಯಾಂಪಸ್ ಸೇರಿದಂತೆ ನಿರ್ಣಾಯಕ ಖನಿಜಗಳ ಸರಬರಾಜು ಸರಪಳಿ ವೀಕ್ಷಣಾಲಯದ ಪ್ರಾರಂಭ.
  • ಕಡಲಾಚೆಯ ಮಾರುತ  ಮತ್ತು ಜಾಗತಿಕ ಸ್ವಚ್ಛ ಇಂಧನ ಒಕ್ಕೂಟದ (GCPA) ಮೂಲಕ ಸಹಕರಿಸಲು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರು. 
  • ಭಾರತ–ಯುಕೆ ಹವಾಮಾನ ಹಣಕಾಸು ಉಪಕ್ರಮವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಯಿತು.
  • ರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ಭದ್ರತೆ: ಭಾರತದ ಇಂಡೋ-ಪೆಸಿಫಿಕ್ ಸಾಗರ ಉಪಕ್ರಮದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಕಡಲ ಭದ್ರತಾ ಶ್ರೇಷ್ಠತಾ ಕೇಂದ್ರ (RMSCE) ಸ್ಥಾಪನೆ ಸೇರಿದಂತೆ ಇಂಡೋ-ಪೆಸಿಫಿಕ್‌ನಲ್ಲಿ ಕಡಲ ಭದ್ರತೆಯ ಕುರಿತು ವರ್ಧಿತ ಸಹಕಾರ.
• ಭಾರತ–ಯುಕೆ ಸಂಪರ್ಕ ಮತ್ತು ನಾವೀನ್ಯತೆ ಕೇಂದ್ರ.

ಜಿಲ್ಲಾ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರ ನೇಮಕಾತಿ

ಸಾಮಾನ್ಯ ಅಧ್ಯಾಯನ 2/ರಾಜಕೀಯ ಮತ್ತು ಆಡಳಿತ

ಇದೀಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿದೆ:

• ದೇಶದ ಸರ್ವೋಚ್ಚ ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ತನ್ನ ಒಂದು ತೀರ್ಪಿನಲ್ಲಿ, ಸೇವೆಗೆ ಸೇರುವ ಮೊದಲು ಏಳು ವರ್ಷಗಳ ವಕೀಲ ವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದ ನ್ಯಾಯಾಂಗ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ವಿಧಿ 233 ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಜಿಲ್ಲಾ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರಾಗಿ ನೇರ ನೇಮಕಾತಿಗೆ ಅರ್ಹರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ ಎಂದು  ತೀರ್ಪು ನೀಡಿದೆ.

ಜಿಲ್ಲಾ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರಾಗಲು ಅರ್ಹತೆಯ ವಿಸ್ತರಣೆ:

• ಹಿಂದೆ, ಏಳು ವರ್ಷಗಳ ಸೇವಾನುಭವ ಹೊಂದಿರುವ ವಕೀಲರನ್ನು ಮಾತ್ರ ನೇರವಾಗಿ ನೇಮಿಸಬಹುದಿತ್ತು; ಸೇವೆಯಲ್ಲಿರುವ ನ್ಯಾಯಾಂಗ ಅಧಿಕಾರಿಗಳನ್ನು ಹೊರಗಿಡಲಾಗಿತ್ತು.
• 233(2) ನೇ ವಿಧಿಯು ವಕೀಲರಿಗೆ ಅರ್ಹತೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ ಆದರೆ ಸೇವೆಯಲ್ಲಿರುವ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಯಾವುದೇ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಅರ್ಹತೆಯನ್ನು ನಿರ್ದಿಷ್ಟಪಡಿಸುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿದೆ.

ಜಿಲ್ಲಾ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರ ನೇಮಕಾತಿಯು ಹೀಗೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ:

• ನೇಮಕಾತಿ ಅಧಿಕಾರ: ರಾಜ್ಯದ ರಾಜ್ಯಪಾಲರು, ಆ ರಾಜ್ಯದ ಉಚ್ಚ ನ್ಯಾಯಾಲಯದೊಂದಿಗೆ ಸಮಾಲೋಚಿಸಿದ ನಂತರವೇ ನೇಮಕ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. 
• ಇದು ನ್ಯಾಯಾಂಗ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸುತ್ತದೆ, ಆಯ್ಕೆಯಲ್ಲಿ ಉಚ್ಚ ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳಿಗೆ ಮಹತ್ವದ ಪಾತ್ರವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. 
• ಅರ್ಹತೆ: ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ, ನೇಮಕಾತಿಗಳನ್ನು ಇವರಿಂದ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು:
• ರಾಜ್ಯ ನ್ಯಾಯಾಂಗ ಸೇವೆಯ ಸದಸ್ಯರು (ಅಧೀನ ನ್ಯಾಯಾಂಗ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು), ಅಥವಾ ಕನಿಷ್ಠ 7 ವರ್ಷಗಳ ಸೇವಾನುಭವ ಹೊಂದಿರುವ ವಕೀಲರನ್ನು ನೇಮಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು.
• ನ್ಯಾಯಾಂಗ ಸೇವೆಗೆ ಸೇರುವ ಮೊದಲು 7 ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದಿನ ಬಾರ್ ಅನುಭವ ಹೊಂದಿರುವ ನ್ಯಾಯಾಂಗ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಜಿಲ್ಲಾ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರಾಗಿ ಬಡ್ತಿ ಪಡೆಯಲು ಅರ್ಹರು ಎಂದು ಇತ್ತೀಚಿನ ನ್ಯಾಯಾಂಗ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಗಳು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿವೆ.

ಬಾಡಿಗೆ ತಾಯ್ತನ ಕಾಯ್ದೆಯ ಪೂರ್ವಾನ್ವಯದ ಅನ್ವಯಿಸುವಿಕೆ ಕುರಿತು ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ನ ತೀರ್ಪು

ಸಾಮಾನ್ಯ ಅಧ್ಯಾಯನ 2/ ಆರೋಗ್ಯ

ಇದೀಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿದೆ:

• ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್, ತನ್ನ ಒಂದು ಮಹತ್ವದ ತೀರ್ಪಿನಲ್ಲಿ, ಬಾಡಿಗೆ ತಾಯ್ತನ (ನಿಯಂತ್ರಣ) ಕಾಯ್ದೆ, 2021 ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ವಯಸ್ಸಿನ ನಿರ್ಬಂಧಗಳನ್ನು, ಕಾಯ್ದೆ ಜಾರಿಗೆ ಬರುವ ಮೊದಲು ಭ್ರೂಣಗಳನ್ನು ಹೆಪ್ಪುಗಟ್ಟಿಸಿ ಬಾಡಿಗೆ ತಾಯ್ತನದ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದ ದಂಪತಿಗಳಿಗೆ ಅನ್ವಯಿಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ತೀರ್ಪು ನೀಡಿದೆ.

ಬಾಡಿಗೆ ತಾಯ್ತನ (ನಿಯಂತ್ರಣ) ಕಾಯ್ದೆ, 2021 ಯ ಬಗ್ಗೆ:

• • ಬಾಡಿಗೆ ತಾಯ್ತನ ಎಂದರೆ, ಹೆರಿಗೆಯ ನಂತರ ಮಗುವನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿತ ದಂಪತಿಗಳಿಗೆ ಹಸ್ತಾಂತರಿಸುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಮಹಿಳೆಯು ಮಗುವಿಗೆ ಜನ್ಮ ನೀಡುವ ಕ್ರಮ.

• ಇದನ್ನು ಪರಹಿತಚಿಂತನೆಯ ಉದ್ದೇಶಗಳಿಗಾಗಿ ಅಥವಾ ಸಾಬೀತಾದ ಬಂಜೆತನ ಅಥವಾ ಕಾಯಿಲೆಯಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿರುವ ದಂಪತಿಗಳಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಅನುಮತಿಸಲಾಗಿದೆ.

• ಮಾರಾಟ, ವೇಶ್ಯಾವಾಟಿಕೆ ಅಥವಾ ಯಾವುದೇ ರೀತಿಯ ಶೋಷಣೆ ಸೇರಿದಂತೆ ವಾಣಿಜ್ಯ ಉದ್ದೇಶಗಳಿಗಾಗಿ ಬಾಡಿಗೆ ತಾಯ್ತನವನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸಲಾಗಿದೆ.
• ಗರ್ಭಪಾತ: ಅಂತಹ ಭ್ರೂಣದ ಗರ್ಭಪಾತವನ್ನು ಬಾಡಿಗೆ ತಾಯಿ ಮತ್ತು ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ಒಪ್ಪಿಗೆಯೊಂದಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಅನುಮತಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ವೈದ್ಯಕೀಯ ಗರ್ಭಧಾರಣೆಯ ಮುಕ್ತಾಯ ಕಾಯ್ದೆಯ ನಿಬಂಧನೆಗಳನ್ನು ಪಾಲಿಸಬೇಕು.
• ದಂಪತಿಗಳಿಗೆ ಅರ್ಹತೆ ಮತ್ತು ಷರತ್ತುಗಳು: ಬಾಡಿಗೆ ತಾಯ್ತನದ ಮೂಲಕ ಮಗುವನ್ನು ಪಡೆಯಲು ದಂಪತಿಗಳು ಅರ್ಹತೆ ಮತ್ತು ಅವಶ್ಯಕತೆಯ ಪ್ರಮಾಣಪತ್ರಗಳನ್ನು ಪಡೆಯಬೇಕು. ಅವು ಈ ಕೆಳಗಿನಂತಿವೆ:
• ದಂಪತಿಗಳು ಮದುವೆಯಾಗಿ 5 ವರ್ಷಗಳಾಗಿದ್ದರೆ, ಪತ್ನಿ 23-50 ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಿನವರಾಗಿದ್ದರೆ ಮತ್ತು ಪತಿ 26-55 ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಿನವರಾಗಿದ್ದರೆ ಅವರನ್ನು ‘ಅರ್ಹರು’ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
• ದಂಪತಿಗಳು ಯಾವುದೇ ಜೀವಂತ ಮಗುವನ್ನು ಹೊಂದಿರಬಾರದು (ಜೈವಿಕ, ದತ್ತು ಅಥವಾ ಬಾಡಿಗೆ ತಾಯಿಯಿಂದ).
• ಮಾನಸಿಕ ಅಥವಾ ದೈಹಿಕ ಅಂಗವೈಕಲ್ಯ ಹೊಂದಿರುವ ಮಗು ಅಥವಾ ಮಾರಣಾಂತಿಕ ಅಸ್ವಸ್ಥತೆಯಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿರುವ ಮಗುವನ್ನು ಮೇಲಿನ ಮಾನದಂಡದಿಂದ ವಿನಾಯಿತಿ ನೀಡಲಾಗಿದೆ.
• ಜಿಲ್ಲಾ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಮಂಡಳಿಯಿಂದ ಪ್ರಮಾಣೀಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಯಾವುದೇ ಸಂಗಾತಿಯ ಸಾಬೀತಾದ ಬಂಜೆತನದಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿದ್ದರೆ ದಂಪತಿಗಳು ‘ಅಗತ್ಯ’ ಪ್ರಮಾಣಪತ್ರವನ್ನು ಪಡೆಯಬಹುದು .
• ಬಾಡಿಗೆ ತಾಯಿಗೆ 16 ತಿಂಗಳ ವಿಮಾ ರಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ಅವರು ಒದಗಿಸಬೇಕು, ಪ್ರಸವಾನಂತರದ ಯಾವುದೇ ತೊಡಕುಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳಬೇಕು.
• ಬಾಡಿಗೆ ತಾಯಿಯಾಗುವ ಅರ್ಹತೆಗಳು: ಬಾಡಿಗೆ ತಾಯಿಯು 
• ದಂಪತಿಗಳ ಹತ್ತಿರದ ಸಂಬಂಧಿಯಾಗಿರಬೇಕು, 

• 25-35 ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಿನವಾರಗಿರಬೇಕು,

• ಸ್ವಂತ ಮಗುವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ವಿವಾಹಿತ ಮಹಿಳೆಯಾಗಿರಬೇಕು, 

• ಅವರು ತಮ್ಮ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಒಮ್ಮೆ ಮಾತ್ರ ಬಾಡಿಗೆ ತಾಯಿಯಾಗಿರುತ್ತಾರೆ,
• ಬಾಡಿಗೆ ತಾಯ್ತನದ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಮತ್ತು ಮಾನಸಿಕ ಸದೃಢತೆಯ ಪ್ರಮಾಣಪತ್ರವನ್ನು ಸಹ ಹೊಂದಿರಬೇಕು .
• ನಿಯಂತ್ರಣ: ಕೇಂದ್ರ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರಗಳು ಕ್ರಮವಾಗಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಬಾಡಿಗೆ ತಾಯ್ತನದ ಮಂಡಳಿ (NSB) ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯ ಬಾಡಿಗೆ ತಾಯ್ತನದ ಮಂಡಳಿಗಳನ್ನು (SSB) ರಚಿಸುತ್ತವೆ .
• ಅಪರಾಧಗಳು: ವಾಣಿಜ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಬಾಡಿಗೆ ತಾಯ್ತನ, ಭ್ರೂಣಗಳ ಮಾರಾಟ, ಶೋಷಣೆ ಮತ್ತು ಬಾಡಿಗೆ ಮಗುವನ್ನು ತೊರೆಯುವುದು ಇತ್ಯಾದಿ ಸೇರಿವೆ.
• ಅಪರಾಧವೆಂದು ಸಾಬಿತಾದರೆ: 10 ವರ್ಷಗಳವರೆಗೆ ಜೈಲು ಶಿಕ್ಷೆ ಮತ್ತು 10 ಲಕ್ಷ ರೂ.ಗಳವರೆಗೆ ದಂಡವನ್ನು ವಿಧಿಸಬಹುದು .
• ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ: ವೈದ್ಯಕೀಯ ಕಾರಣಗಳಿಂದಾಗಿ ಗರ್ಭಧರಿಸಲು ಅಥವಾ ಗರ್ಭಧಾರಣೆಯನ್ನು ಹೊಂದಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗದ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಮತ್ತು ದಂಪತಿಗಳಿಗೆ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ ಆಯ್ಕೆಗಳ ಪ್ರವೇಶವನ್ನು ಈ ಕಾಯಿದೆಯು ವಿಸ್ತರಿಸುತ್ತದೆ.

ವಿಶ್ವ ಮಾನಸಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ದಿನ

ಸಾಮಾನ್ಯ ಅಧ್ಯಾಯನ 2/ಆರೋಗ್ಯ

ಸಂದರ್ಭ:

• ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಅಕ್ಟೋಬರ್ 10 ರಂದು, ವಿಶ್ವ ಮಾನಸಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ದಿನವು ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಮಾನಸಿಕ ಅಸ್ವಸ್ಥತೆಯ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯನ್ನು ಎತ್ತಿ ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.
• ವಿಶ್ವ ಆರೋಗ್ಯ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ಜಾಗತಿಕ ಮಾನಸಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ಸಮಸ್ಯೆಯು ಒಂದು ಶತಕೋಟಿಗೂ ಹೆಚ್ಚು ಜನರು ಮಾನಸಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ಅಸ್ವಸ್ಥತೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಬದುಕುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.

ವಿಶ್ವ ಮಾನಸಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ದಿನದ ಬಗ್ಗೆ:

• ಸಾಮಾನ್ಯ ಮಾನಸಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ಅಸ್ವಸ್ಥತೆಗಳು: -2021 ರಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಾ ಮಾನಸಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ಅಸ್ವಸ್ಥತೆಗಳಲ್ಲಿ ಮೂರನೇ ಎರಡರಷ್ಟು ಭಾಗಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನವು ಆತಂಕ ಮತ್ತು ಖಿನ್ನತೆಯ ಅಸ್ವಸ್ಥತೆಗಳಿಂದ ಉಂಟಾಗಿವೆ.
• ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಮಾನಸಿಕ ಆರೋಗ್ಯ : ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಜೀವಿತಾವಧಿಯಲ್ಲಿ ಮಾನಸಿಕ ಅಸ್ವಸ್ಥತೆಗಳ ಪ್ರಮಾಣ ಶೇ. 13.7 ರಷ್ಟು ಇದೆ.
• ಇತ್ತೀಚಿನ  ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಅಪರಾಧ ದಾಖಲೆಗಳ ಸಂಸ್ಥೆ (NCRB) ಯ ದತ್ತಾಂಶದ ಪ್ರಕಾರ, 2023 ರಲ್ಲಿ ಭಾರತದಲ್ಲಿ 1,71,418 ಆತ್ಮಹತ್ಯೆಗಳು ವರದಿಯಾಗಿವೆ , ಇದು 2022 ಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ 0.3% ಹೆಚ್ಚಳವಾಗಿದ್ದು. ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದಲ್ಲಿ  ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಆತ್ಮಹತ್ಯೆಗಳು  ದಾಖಲಾಗಿವೆ .
• ಇನ್ನೂ ಆತಂಕಕಾರಿ ಸಂಗತಿಯೆಂದರೆ, ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಆತ್ಮಹತ್ಯೆಗಳು 13,892 ಕ್ಕೆ ತಲುಪಿದ್ದು, ಕಳೆದ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಇದು 64.9% ರಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ.

ಯುವಕರಲ್ಲಿ ಮಾನಸಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ಸಮಸ್ಯೆಗಳ ಏರಿಕೆ:

• ಅತಿಯಾದ ಇಂಟರ್ನೆಟ್ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಮಾಧ್ಯಮದ ಬಳಕೆ: -ಆತಂಕ, ನಿದ್ರೆಯ ಅಸ್ವಸ್ಥತೆಗಳು ಮತ್ತು ಗಮನಹರಿಸುವ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು.
• ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಿಕೆಯ ಕೊರತೆ:– ದುರ್ಬಲ ಸಾಮಾಜಿಕ ಬೆಂಬಲವು ಭಾವನಾತ್ಮಕ ಯೋಗಕ್ಷೇಮದ ಮೇಲೆ ನಕಾರಾತ್ಮಕ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುತ್ತವೆ.
• ಪ್ರತಿಕೂಲ ಕೆಲಸದ ಸ್ಥಳಗಳು ಮತ್ತು ದೀರ್ಘ ಕೆಲಸದ ಅವಧಿ: -ಆಯಾಸ, ಒತ್ತಡ ಮತ್ತು ಉತ್ಪಾದಕತೆ ಕಡಿಮೆಯಾಗಲು ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ.
• ಅನಾರೋಗ್ಯಕರ ಜೀವನಶೈಲಿ ಆಯ್ಕೆಗಳು : ಅತಿಯಾಗಿ ಸಂಸ್ಕರಿಸಿದ ಆಹಾರಗಳು ಮತ್ತು ದೈಹಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆಯ ಕೊರತೆಯು ಮಾನಸಿಕ ಮತ್ತು ದೈಹಿಕ ಆರೋಗ್ಯವನ್ನು ಹದಗೆಡಿಸುತ್ತದೆ.

ಹೀಗೆ ಮಾನಸಿಕ ಯೋಗಕ್ಷೇಮವನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು:- ಭಾರತದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಾನಸಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ಸಮೀಕ್ಷೆಯು ಮಾನಸಿಕ ಯೋಗಕ್ಷೇಮವನ್ನು ಬಹು ಆಯಾಮದ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯಾಗಿ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸುತ್ತದೆ, ಅದು ಇವುಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ:

1. ಭಾವನಾತ್ಮಕ ಆರೋಗ್ಯ:- ಒತ್ತಡ ಮತ್ತು ಭಾವನೆಗಳನ್ನು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ನಿರ್ವಹಿಸುವುದು.
2. ಸಾಮಾಜಿಕ ಆರೋಗ್ಯ:- ಆರೋಗ್ಯಕರ ಸಂಬಂಧಗಳು ಮತ್ತು ಬೆಂಬಲ ನೀಡುವ ಸಮುದಾಯವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವುದು.
3. ಅರಿವಿನ ಆರೋಗ್ಯ:- ಗಮನ, ನಿರ್ಧಾರ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಮತ್ತು ಸಮಸ್ಯೆ ಪರಿಹರಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವುದು.
4. ದೈಹಿಕ ಆರೋಗ್ಯ:- ಆರೋಗ್ಯಕರ ಜೀವನಶೈಲಿಯ ಮೂಲಕ ಒಟ್ಟಾರೆ ಯುಕ್ತತೆಯನ್ನು ಕಾಪಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು.

ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದ ಪ್ರಮುಖ ಉಪಕ್ರಮಗಳು:

• ಮಾನಸಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ಕಾಯ್ದೆ, 2017:- ಈ ಕಾಯ್ದೆಯು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಆತ್ಮಹತ್ಯೆ ಪ್ರಯತ್ನಗಳನ್ನು ಅಪರಾಧವಲ್ಲ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಮಾನಸಿಕ ಅಸ್ವಸ್ಥತೆಗಳ ವರ್ಗೀಕರಣದಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವ ಆರೋಗ್ಯ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಮಾರ್ಗಸೂಚಿಗಳನ್ನು ಸಹ ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು.
• “ಮುಂಗಡ ನಿರ್ದೇಶನಗಳು”, ಇದು ಮಾನಸಿಕ ಅಸ್ವಸ್ಥತೆ ಹೊಂದಿರುವ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ತಮ್ಮ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸಲು ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿತು.
• ಇದು ವಿದ್ಯುತ್ ಆಘಾತ ಚಿಕಿತ್ಸೆ (ಎಲೆಕ್ಟ್ರೋ-ಕನ್ವಲ್ಸಿವ್ ಥೆರಪಿ – ECT) ಯ ಬಳಕೆಯನ್ನು ನಿರ್ಬಂಧಿಸಿತು ಮತ್ತು ಅಪ್ರಾಪ್ತ ವಯಸ್ಕರ ಮೇಲೆ ಅದರ ಬಳಕೆಯನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸಿತು, ಭಾರತೀಯ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿನ ಕಳಂಕವನ್ನು ನಿಭಾಯಿಸಲು ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿತು.
• ಅಂಗವಿಕಲ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಹಕ್ಕುಗಳ ಕಾಯ್ದೆ, 2017:– ಈ ಕಾಯ್ದೆಯು ಮಾನಸಿಕ ಅಸ್ವಸ್ಥತೆಯನ್ನು ಅಂಗವೈಕಲ್ಯವೆಂದು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅಂಗವಿಕಲರ ಹಕ್ಕುಗಳು ಮತ್ತು ಅರ್ಹತೆಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತದೆ.
• ಸುಖದೇವ್ ಸಹಾ vs ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ ರಾಜ್ಯ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ , ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಮಾನಸಿಕ ಆರೋಗ್ಯವನ್ನು ವಿಧಿ 21 ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಮೂಲಭೂತ ಹಕ್ಕಾಗಿ ಬಲಪಡಿಸಿತು.
• ಜಿಲ್ಲಾ ಮಾನಸಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ (DMHP):- 767 ಜಿಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಆತ್ಮಹತ್ಯೆ ತಡೆಗಟ್ಟುವಿಕೆ, ಒತ್ತಡ ನಿರ್ವಹಣೆ ಮತ್ತು ಸಮಾಲೋಚನೆಯಂತಹ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ನೀಡಲಾಗುತ್ತಿದೆ .
• ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಟೆಲಿ ಮಾನಸಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ (NTMHP): 36 ರಾಜ್ಯಗಳು/ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ 53 ಟೆಲಿ ಮಾನಸ್ ಕೋಶಗಳ ಮೂಲಕ ಮಾನಸಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸಲು 2022 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಯಿತು .

ಅಟಕಾಮಾ ಮರುಭೂಮಿ

ಸಾಮಾನ್ಯ ಅಧ್ಯಾಯನ 1/ ಭೂಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರ

ಇದೀಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿದೆ:

• ಚಿಲಿಯ ಅಟಕಾಮಾ ಮರುಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಅಪರೂಪದ ಚಳಿಗಾಲದ ಮಳೆಯಾಗಿದೆ.

ಅಟಕಾಮಾ ಮರುಭೂಮಿಯ ಬಗ್ಗೆ:

• ಸ್ಥಳ: ಇದು ಉತ್ತರ ಚಿಲಿಯಲ್ಲಿರುವ ವಿಶ್ವದ ಅತ್ಯಂತ ಒಣ ಮರುಭೂಮಿಯಾಗಿದೆ.
• ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ಆಂಡಿಸ್ ಪರ್ವತಗಳು ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮದಲ್ಲಿ ಪೆಸಿಫಿಕ್ ಮಹಾಸಾಗರದ ನಡುವೆ ನೆಲೆಗೊಂಡಿದೆ .
• ಇದು ಚಿಲಿಯ ಉತ್ತರದ ಮೂರನೇ ಭಾಗದ ಕಿರಿದಾದ ಕರಾವಳಿಯಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 1,000 ಕಿ.ಮೀ.ಗಳವರೆಗೆ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತದೆ.
• ಗಡಿರೇಖೆ: ಇದು ಅರ್ಜೆಂಟೀನಾ, ಪೆರು ಮತ್ತು ಬೊಲಿವಿಯಾಗಳಿಂದ ಸುತ್ತುವರೆದಿದೆ.
• ಇದು 12 ಜ್ವಾಲಾಮುಖಿಗಳನ್ನು ಸಹ ಹೊಂದಿದೆ, ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಆಂಡಿಸ್‌ನ ಪಶ್ಚಿಮ ಹೊರವಲಯದಲ್ಲಿದೆ.
• ಮಳೆ: ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಸರಾಸರಿ ಮಳೆ ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಸುಮಾರು 1 ಮಿ.ಮೀ.. ಮರುಭೂಮಿಯೊಳಗಿನ ಕೆಲವು ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಇದುವರೆಗೆ ಮಳೆಯಾಗಿಲ್ಲ.
• ತಾಪಮಾನ: ವರ್ಷವಿಡೀ ತಾಪಮಾನವು ತುಲನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಸೌಮ್ಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಮರುಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಸರಾಸರಿ ತಾಪಮಾನವು ಸುಮಾರು 63 ಡಿಗ್ರಿ ಫ್ಯಾರನ್‌ಹೀಟ್ (18 ಡಿಗ್ರಿ ಸೆಲ್ಸಿಯಸ್).
• ನೈಸರ್ಗಿಕ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳು: ಈ ಪ್ರದೇಶವು ಸೋಡಿಯಂ ನೈಟ್ರೇಟ್‌ನ ಅತಿದೊಡ್ಡ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಪೂರೈಕೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ , ಇದನ್ನು ರಸಗೊಬ್ಬರಗಳು ಮತ್ತು ಸ್ಫೋಟಕಗಳನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸಲು ಬಳಸಬಹುದು.
• ಚಿಂಚೊರೊ ಮಮ್ಮಿಗಳು:- ಅಟಕಾಮಾ ಮರುಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ಕೃತಕ ಮಮ್ಮಿ ಮಾಡಲಾದ ಮಾನವ ಅವಶೇಷಗಳು ಕಂಡುಬಂದಿವೆ.

ಆಫ್ರಿಕಾದ ದೊಡ್ಡದಾದ ಹಸಿರು ಗೋಡೆ (ಗ್ರೇಟ್ ಗ್ರೀನ್ ವಾಲ್) ಯೋಜನೆ

ಸಾಮಾನ್ಯ ಅಧ್ಯಾಯನ 2/ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಬಂಧಗಳು

ಇದೀಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿದೆ:

• ಆಫ್ರಿಕಾದಾದ್ಯಂತ ಹತ್ತು ಕೋಟಿ ಹೆಕ್ಟೇರ್ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಪುನಃಸ್ಥಾಪಿಸುವ ಮಹತ್ವಾಕಾಂಕ್ಷೆಯ ಗುರಿಗಳ ಹೊರತಾಗಿಯೂ, ದೊಡ್ಡದಾದ ಹಸಿರು ಗೋಡೆ ಯೋಜನೆಯು ಸೆನೆಗಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಗಮನಾರ್ಹ ಸವಾಲುಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸುತ್ತಿದೆ.

ಆಫ್ರಿಕಾದ ದೊಡ್ಡದಾದ ಹಸಿರು ಗೋಡೆ (ಗ್ರೇಟ್ ಗ್ರೀನ್ ವಾಲ್) ಯೋಜನೆಯ ಬಗ್ಗೆ:

• 2007 ರಲ್ಲಿ ಆಫ್ರಿಕಾದ  ಒಕ್ಕೂಟದಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಯಿತು.
• ಉದ್ದೇಶ:- ಹಸಿರು ಮತ್ತು ಉತ್ಪಾದಕ ಭೂದೃಶ್ಯಗಳ ಮೊಸಾಯಿಕ್ ಅನ್ನು ರಚಿಸುವ ಮೂಲಕ ಸಹೇಲ್ ಪ್ರದೇಶದಾದ್ಯಂತ ಮರುಭೂಮೀಕರಣ ಮತ್ತು ಭೂ ಅವನತಿಯನ್ನು ಎದುರಿಸುವ ಗುರಿಯನ್ನು ಇದು ಹೊಂದಿದೆ .

ದೊಡ್ಡದಾದ ಹಸಿರು ಗೋಡೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳು:

• ಸ್ಥಳ : ಈ ಯೋಜನೆಯು ಆಫ್ರಿಕಾದಾದ್ಯಂತ ವ್ಯಾಪಿಸಿರುವ ಅರೆ-ಶುಷ್ಕ ವಲಯವಾದ ಸಹೇಲ್ ಪ್ರದೇಶದ ಮೇಲೆ ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸುತ್ತದೆ, ಇದು ಉತ್ತರಕ್ಕೆ ಸಹಾರಾ ಮರುಭೂಮಿ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ ಸವನ್ನಾಗಳ ನಡುವೆ ಪರಿವರ್ತನೆಯನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತದೆ .
• ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ದೇಶಗಳು:- ಮೂಲತಃ 11 ದೇಶಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದ ಈ ಉಪಕ್ರಮವು ಈಗ ಆಫ್ರಿಕಾದಾದ್ಯಂತ 20 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ರಾಷ್ಟ್ರಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ, ಪಶ್ಚಿಮದಲ್ಲಿ ಸೆನೆಗಲ್‌ನಿಂದ ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ಜಿಬೌಟಿವರೆಗೆ. ಭಾಗವಹಿಸುವ ಪ್ರಮುಖ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಬುರ್ಕಿನಾ ಫಾಸೊ, ಚಾಡ್, ಜಿಬೌಟಿ, ಎರಿಟ್ರಿಯಾ, ಇಥಿಯೋಪಿಯಾ, ಮಾಲಿ, ಮೌರಿಟಾನಿಯಾ, ನೈಜರ್, ನೈಜೀರಿಯಾ ಮತ್ತು ಸುಡಾನ್ ಸೇರಿವೆ.

ಉದ್ದೇಶಗಳು:

• ಭೂ ಪುನಃಸ್ಥಾಪನೆ:- 2030 ರ ವೇಳೆಗೆ ಹತ್ತು ಕೋಟಿ (100 ಮಿಲಿಯನ್) ಹೆಕ್ಟೇರ್ ಕ್ಷೀಣಿಸಿದ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಪುನಃಸ್ಥಾಪಿಸುವುದು.
• ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆ ತಗ್ಗಿಸುವಿಕೆ: ವಾತಾವರಣದಿಂದ 250 ಮಿಲಿಯನ್ ಟನ್ ಇಂಗಾಲವನ್ನು ಬೇರ್ಪಡಿಸುವುದು.
• ಜೀವನೋಪಾಯ ಸುಧಾರಣೆ: ಸ್ಥಳೀಯ ಸಮುದಾಯಗಳಿಗೆ 1 ಕೋಟಿ (10 ಮಿಲಿಯನ್) ಹಸಿರು ಉದ್ಯೋಗಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುವುದು, ಆಹಾರ ಭದ್ರತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಬಡತನವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವುದು.

ಆಫ್ರಿಕಾದ  ಒಕ್ಕೂಟದ ಬಗ್ಗೆ:

• ಇದು ಆಫ್ರಿಕಾ ಖಂಡದ ದೇಶಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸುವ 55 ಸದಸ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಒಂದು ಭೂಖಂಡದ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ .
• ಇದನ್ನು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ 2002 ರಲ್ಲಿ ಆಫ್ರಿಕಾದ ಅಖಂಡತೆ ಸಂಘಟನೆಯ (OAU, 1963-1999) ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿಯಾಗಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಯಿತು.
• ಗುರಿ: ಆಫ್ರಿಕಾದ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ಆಫ್ರಿಕಾ ದೇಶಗಳ ಏಕೀಕರಣ.

ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯು ತನ್ನ ಜಾಗತಿಕ ಶಾಂತಿಪಾಲನಾ ಪಡೆಯ 25% ರಷ್ಟು ಸಿಬ್ಬಂದಿಯನ್ನು ಕಡಿತಗೊಳಿಸಲಿದೆ

ಸಾಮಾನ್ಯ ಅಧ್ಯಾಯನ 2/ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಬಂಧಗಳು

ಇದೀಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿದೆ:

• ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯು ತನ್ನ ಜಾಗತಿಕ ಶಾಂತಿಪಾಲನಾ ಪಡೆಯನ್ನು ಶೇ.25 ರಷ್ಟು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲಿದೆ, ಅಮೆರಿಕದ ನಿಧಿ ಕಡಿತದಿಂದಾಗಿ ಒಂಬತ್ತು ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳಿಂದ 13,000–14,000 ಸಿಬ್ಬಂದಿ ಹಿಂದೆ ಸರಿಯುವ ನಿರೀಕ್ಷೆಯಿದೆ.

ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಶಾಂತಿಪಾಲಕರ ಬಗ್ಗೆ:

• “ನೀಲಿ ಶಿರಸ್ತರ (ಬ್ಲೂ ಹೆಲ್ಮೆಟ್‌ಗಳು)” ಎಂದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಾರೆ.
• ಅವರು ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯಿಂದ ನಿಯೋಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಸೇನೆ, ಆರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ನಾಗರಿಕ ಸಿಬ್ಬಂದಿ.
• ಉದ್ದೇಶ:- ದೇಶಗಳು ಸಂಘರ್ಷದಿಂದ ಶಾಂತಿಯತ್ತ ಪರಿವರ್ತನೆಗೊಳ್ಳಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುವುದು.
• ಕರ್ತವ್ಯಗಳು:- ಇದು ನಾಗರಿಕರನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವುದು, ಸಂಘರ್ಷವನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟುವುದು, ಭದ್ರತೆಯನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಶಾಂತಿ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುವುದನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.
• ಶಾಂತಿಪಾಲನಾ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳನ್ನು ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಭದ್ರತಾ ಮಂಡಳಿಯು ಅಧಿಕೃತಗೊಳಿಸಿದೆ ಮತ್ತು ಸದಸ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಿಂದ ಬೆಂಬಲಿತವಾಗಿದೆ, ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತದ ಅನೇಕ ದೇಶಗಳಿಂದ ಸಿಬ್ಬಂದಿಯನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ.

ಸಕ್ಷಮ್

ಸಾಮಾನ್ಯ ಅಧ್ಯಾಯನ 3/ರಕ್ಷಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆ

ಇದೀಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿದೆ:

• ಭಾರತೀಯ ಸೇನೆಯು ಸಕ್ಷಮ್ (ಚಲನಶೀಲ ಮೃದು ಮತ್ತು ಕಠಿಣವಾಗಿ ಕೊಲ್ಲುವ ಸ್ವತ್ತುಗಳ ನಿರ್ವಹಣೆಗಾಗಿ ಸಾಂದರ್ಭಿಕ ಅರಿವು) ಖರೀದಿಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದೆ.

ಸಕ್ಷಾಮ್ (Saksham) ನ ಬಗ್ಗೆ:

• ಇದು ಉದಯೋನ್ಮುಖ ಡ್ರೋನ್ ಬೆದರಿಕೆಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ಸನ್ನದ್ಧತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲಾದ ಪ್ರತಿ -ಮಾನವರಹಿತ ವೈಮಾನಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆ (CUAS) ಜಾಲದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ.
• ಇದು ಮಾದರಿ ಆಜ್ಞೆ ಮತ್ತು ನಿಯಂತ್ರಣ (C2) ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾಗಿದ್ದು, ಇದು ಯುದ್ಧತಂತ್ರದ ಯುದ್ಧಭೂಮಿ ಸ್ಥಳ (TBS) ಅನ್ನು ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿರಿಸಲು ನೈಜ-ಸಮಯದ ಸಂವೇದಕ ದತ್ತಾoಶ, AI-ಚಾಲಿತ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ ಮತ್ತು ಕೌಂಟರ್-ಡ್ರೋನ್ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಗಳನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸುತ್ತದೆ .
• ಭಾರತ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ಸ್ ನಿಯಮಿತ (BEL) ಸಹಯೋಗದೊಂದಿಗೆ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಕರಡು ಶ್ರಮ ಶಕ್ತಿ ನೀತಿ, 2025

ಸಾಮಾನ್ಯ ಅಧ್ಯಾಯನ 2/ ಆಡಳಿತ

ಇದೀಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿದೆ:

• ಇತ್ತೀಚೆಗೆ, ಕೇಂದ್ರ ಕಾರ್ಮಿಕ ಮತ್ತು ಉದ್ಯೋಗ ಸಚಿವಾಲಯವು ಭಾರತದ ಕಾರ್ಮಿಕ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಮರುರೂಪಿಸುವ ಗುರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಶ್ರಮ ಶಕ್ತಿ ನೀತಿ 2025 ಎಂಬ ಕರಡು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾರ್ಮಿಕ ಮತ್ತು ಉದ್ಯೋಗ ನೀತಿಯನ್ನು ಅನಾವರಣಗೊಳಿಸಿದೆ.

ಶ್ರಮ ಶಕ್ತಿ ನೀತಿ 2025 ಅಥವಾ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾರ್ಮಿಕ ಮತ್ತು ಉದ್ಯೋಗ ನೀತಿಯ ಬಗ್ಗೆ:

• ಉದ್ದೇಶ: – ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಕೆಲಸಗಾರನಿಗೂ ಘನತೆ, ರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ಅವಕಾಶವನ್ನು ಖಾತ್ರಿಪಡಿಸುವ, ಎಲ್ಲರನ್ನೂ ಒಳಗೊಳ್ಳುವ, ಸಮಾನ ಮತ್ತು ಸ್ಥಿತಿಸ್ಥಾಪಕತ್ವದ ಕಾರ್ಮಿಕ ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವ ಗುರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.

ಈ ನೀತಿಯ ಪ್ರಮುಖ ಲಕ್ಷಣಗಳು:

• ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಮತ್ತು ಸುಲಭವಾಗಿ ಸಾಗಿಸಬಹುದಾದ ಸಾಮಾಜಿಕ ಭದ್ರತೆ: ನೀತಿಯು ಎಲ್ಲಾ ಕಾರ್ಮಿಕರಿಗೆ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಮತ್ತು ಸುಲಭವಾಗಿ ಸಾಗಿಸಬಹುದಾದ ಸಾಮಾಜಿಕ ಭದ್ರತೆಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವ ಗುರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.
• ಇದು ಪ್ರಮುಖ ಕಲ್ಯಾಣ ಮತ್ತು ವಿಮಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸುವ ಮೂಲಕ “ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಸಾಮಾಜಿಕ ಭದ್ರತಾ ಖಾತೆ” (USSA) ರಚನೆಯನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿದೆ ಅವು ಯಾವವೆಂದರೆ:

1. ನೌಕರರ ಭವಿಷ್ಯ ನಿಧಿ ಸಂಸ್ಥೆ (EPFO)
2. ನೌಕರರ ರಾಜ್ಯ ವಿಮಾ ನಿಗಮ (ESIC)
3. ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ ಜನ ಆರೋಗ್ಯ ಯೋಜನೆ (PM-JAY)
4. ಇ-ಶ್ರಮ್ ಪೋರ್ಟಲ್
5. ರಾಜ್ಯ ಕಲ್ಯಾಣ ಮಂಡಳಿಗಳು.

• ಕೌಶಲ್ಯ ಮತ್ತು ಉದ್ಯೋಗ: – ಈ ನೀತಿಯು ಕೌಶಲ್ಯ ಭಾರತ, ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಶಿಷ್ಯವೃತ್ತಿ ಉತ್ತೇಜನ ಯೋಜನೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ ಕೌಶಲ ವಿಕಾಸ ಯೋಜನೆಯಂತಹ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳ ಸಹಾಯದಿಂದ ಕೌಶಲ್ಯ-ಉದ್ಯೋಗ ಸೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ಕಲ್ಪಿಸುತ್ತದೆ.
• ಭಾರತದ ಪಟ್ಟಣಗಳು, ನಗರಗಳು ಮತ್ತು ಎಂ ಎಸ್ ಎಂ ಈ ಸಮೂಹಗಳಾದ್ಯಂತ ಪ್ರತಿಭೆಗಳನ್ನು ಅವಕಾಶದೊಂದಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕಿಸಲು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾದ ಡಿಜಿಟಲ್ ಆಗಿ ವರ್ಧಿತ “ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವೃತ್ತಿ ಸೇವೆ-ಡಿಜಿಟಲ್ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ” (NCS-DPI) ಇವುಗಳನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತದೆ.
• ಸಚಿವಾಲಯ: – ಕಾರ್ಮಿಕ ಮತ್ತು ಉದ್ಯೋಗ ಸಚಿವಾಲಯವು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯೋಗ ಸುಗಮಕಾರ ಮತ್ತು ನಿಯಂತ್ರಕನಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವ ಗುರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಕಾರ್ಮಿಕರು, ಉದ್ಯೋಗದಾತರು ಮತ್ತು ತರಬೇತಿ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಗ್ಗೂಡಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ಸಕ್ರಿಯಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ.

ಆಕ್ರಮಣಕಾರಿ ವಿದೇಶಿ  ಪ್ರಭೇದಗಳು (IAS)

ಸಾಮಾನ್ಯ ಅಧ್ಯಾಯನ 3/ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆ

ಇದೀಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿದೆ:

• ಆಕ್ರಮಣಕಾರಿ ವಿದೇಶಿ ಪ್ರಭೇದಗಳು ಭಾರತದಲ್ಲಿನ ಸ್ಥಳೀಯ ಜೀವವೈವಿಧ್ಯ ಮತ್ತು ಆವಾಸಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ನಾಶಪಡಿಸುತ್ತಿವೆ ಎಂದು ಸಂರಕ್ಷಣಾ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಎಚ್ಚರಿಸಿದ್ದಾರೆ.

ಆಕ್ರಮಣಕಾರಿ ವಿದೇಶಿ ಪ್ರಭೇದಗಳ ಬಗ್ಗೆ:

• ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ: ಅವು ಆಕಸ್ಮಿಕವಾಗಿ ಅಥವಾ ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಪರಿಚಯಿಸಲಾದ ಸ್ಥಳೀಯವಲ್ಲದ ಜೀವಿಗಳಾಗಿವೆ (ಉದಾ. ಅಲಂಕಾರಿಕ ಮೀನುಗಳು, ಅಲಂಕಾರಿಕ ಸಸ್ಯಗಳು, ಅಥವಾ ಭೂ ಪುನಃಸ್ಥಾಪನೆಗಾಗಿ).
• ಅವು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ವೇಗವಾಗಿ ಹರಡುತ್ತವೆ, ಸ್ಥಳೀಯ ಪ್ರಭೇದಗಳನ್ನು ಹಿಂದಿಕ್ಕುತ್ತವೆ, ಜೀವವೈವಿಧ್ಯತೆಗೆ ಹಾನಿ ಮಾಡುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಆವಾಸಸ್ಥಾನಗಳಿಗೆ ಹಾನಿ ಮಾಡುತ್ತವೆ.
• ಅವು ಅತಿ ವೇಗವಾಗಿ ಹರಡುತ್ತವೆ, ಸ್ಥಳೀಯ ಪ್ರಭೇದಗಳನ್ನು ಹಿಂದಿಕ್ಕುತ್ತವೆ, ಜೀವವೈವಿಧ್ಯತೆಗೆ ಮತ್ತು ಆವಾಸಸ್ಥಾನಗಳಿಗೆ ಹಾನಿ ಮಾಡುತ್ತವೆ.

ಭಾರತದಲ್ಲಿರುವ ಉದಾಹರಣೆಗಳು:

• ಲಂಟಾನ ಕ್ಯಾಮರಾ: -ಕಾಡುಗಳನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸುತ್ತದೆ, ಸ್ಥಳೀಯ ಸಸ್ಯಗಳನ್ನು ಮೀರಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಪುನರುತ್ಪಾದನೆಯನ್ನು ತಡೆಯುತ್ತದೆ.
• ಪಾರ್ಥೇನಿಯಮ್ ಹಿಸ್ಟರೊಫೋರಸ್ (ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಹುಲ್ಲು): – ಕೃಷಿಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಹರಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅಲರ್ಜಿಯ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ.
• ನೀರಹುಲ್ಲು (ಜಲ ಹಯಸಿಂತ್ /ಐಚೋರ್ನಿಯಾ ಕ್ರಾಸಿಪ್ಸ್): – ಸರೋವರಗಳು ಮತ್ತು ನದಿಗಳನ್ನು ಉಸಿರುಗಟ್ಟಿಸುತ್ತದೆ, ಆಮ್ಲಜನಕವನ್ನು ನಾಶ ಮಾಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಮೀನುಗಾರಿಕೆಯ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುತ್ತದೆ.
• ಆಫ್ರಿಕಾದ  ಕ್ಯಾಟ್‌ಫಿಶ್ (ಕ್ಲಾರಿಯಸ್ ಗ್ಯಾರೀಪಿನಸ್): ಸ್ಥಳೀಯ ಮೀನು ಪ್ರಭೇದಗಳನ್ನು ಹಿಂದಿಕ್ಕಿ, ಜಲಚರ ಜೀವವೈವಿಧ್ಯತೆಗೆ ಅಪಾಯವನ್ನುಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ.

ನಿಯಂತ್ರಣ ಮತ್ತು ನಿರ್ವಹಣಾ ಕ್ರಮಗಳು:

• ಆಮದು, ವ್ಯಾಪಾರ ಮತ್ತು ಸಾಗಣೆಯ ಮೇಲೆ ಕಠಿಣ ದಿಗ್ಬಂಧನ ತಪಾಸಣೆಗಳು.
• ಸಮುದ್ರ ಆಕ್ರಮಣಗಳನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟಲು ಹಡಗುಗಳಲ್ಲಿ ನಿಲುಭಾರದ ನೀರಿನ ನಿರ್ವಹಣೆ.
• ಯಾಂತ್ರಿಕ ನಿಯಂತ್ರಣ: ಕೈಯಿಂದ ತೆಗೆಯುವುದು, ಕತ್ತರಿಸುವುದು, ಹೂಳೆತ್ತುವುದು ಅಥವಾ ಬೇರುಸಹಿತ ಕಿತ್ತುಹಾಕುವುದು.
• ರಾಸಾಯನಿಕ ನಿಯಂತ್ರಣ: ಕಳೆನಾಶಕಗಳು ಅಥವಾ ಕೀಟನಾಶಕಗಳ ಬಳಕೆ – ಪರಿಸರ ಹಾನಿಯನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಲು ಎಚ್ಚರಿಕೆಯಿಂದ ಅನ್ವಯಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಏಕೀಕೃತ ಪಾವತಿ ಅಂತರಮುಖ (UPI) ಪಾವತಿಗಳಿಗಾಗಿ ಬಯೋಮೆಟ್ರಿಕ್, ಧರಿಸಬಹುದಾದ ಕಣ್ಣನಡಕದ ದೃಢೀಕರಣ

ಸಾಮಾನ್ಯ ಅಧ್ಯಾಯನ 3/ಆರ್ಥಿಕತೆ

ಸಂದರ್ಭ:

• ಜಾಗತಿಕ ಫಿನ್‌ಟೆಕ್ ಫೆಸ್ಟ್ 2025 ರಲ್ಲಿ ಯುಪಿಐ ವಹಿವಾಟುಗಳಿಗೆ ಬಯೋಮೆಟ್ರಿಕ್ ಮತ್ತು ಧರಿಸಬಹುದಾದ ಕನ್ನಡಕದ ಗುರುತಿಸುವಿಕೆ ಆಧಾರಿತ ದೃಢೀಕರಣವನ್ನು ಭಾರತದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪಾವತಿ ನಿಗಮ (NPCI) ಮತ್ತು ಭಾರತೀಯ ರಿಸರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದವು.

ಇದರ ಬಗ್ಗೆ:

• ಮುಖ ಮತ್ತು ಜೈವಮಾಪನ (ಬಯೋಮೆಟ್ರಿಕ್) ಗಳ ದೃಢೀಕರಣ: – ಬಳಕೆದಾರರು ಮುಖ ಗುರುತಿಸುವಿಕೆ ಅಥವಾ ಆಧಾರ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಂಗ್ರಹವಾಗಿರುವ ಬಯೋಮೆಟ್ರಿಕ್‌ಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು UPI ಪಾವತಿಗಳನ್ನು ದೃಢೀಕರಿಸಬಹುದು.
• ದೃಢೀಕರಣವು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಬಳಕೆದಾರರ ಸಾಧನದಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ, ಇದು ದತ್ತಾoಶ ಗೌಪ್ಯತೆ ಮತ್ತು ಸುರಕ್ಷತೆಯನ್ನು ಖಾತ್ರಿಪಡಿಸುತ್ತದೆ.

ಕೈಗಳ ಸಹಾಯವಿಲ್ಲದೆ, ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಹೊಂದಿದ ಕಣ್ಣಡಕಗಳ ಮೂಲಕ ಪಾವತಿಗಳು:

• ಧರಿಸಬಹುದಾದ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಹೊಂದಿದ ಕಣ್ಣಡಕಗಳ ಧ್ವನಿ ಆಜ್ಞೆಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಸಣ್ಣ-ಮೌಲ್ಯದ ವಹಿವಾಟುಗಳನ್ನು ಸಕ್ರಿಯಗೊಳಿಸುತ್ತವೆ.
• ಫೋನ್, ಪಿನ್ ಅಥವಾ ಸ್ಪರ್ಶವನ್ನು ಬಳಸದೆಯೇ ಬಳಕೆದಾರರು ಕ್ಯೂರ್ ಸಂಕೇತವನ್ನು ಕ್ಷಿಪ್ರವಾಗಿ ವೀಕ್ಷಿಸಿ ಪಾವತಿಗಳನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಬಹುದು.
• ಬಹು-ಸಹಿ UPI ಖಾತೆಗಳು: ಜಂಟಿ ಖಾತೆದಾರರು ಸಾಮೂಹಿಕವಾಗಿ ಪಾವತಿಗಳನ್ನು ಅಧಿಕೃತಗೊಳಿಸಲು ಅನುಮತಿಸುತ್ತದೆ.
• ಕುಟುಂಬ ಅಥವಾ ವ್ಯವಹಾರ ಖಾತೆಗಳಿಗೆ ಅನುಕೂಲತೆ, ಪಾರದರ್ಶಕತೆ ಮತ್ತು ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ.

ಭಾರತದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪಾವತಿ ನಿಗಮ (NPCI) ದ ಬಗ್ಗೆ:

• ಇದು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಚಿಲ್ಲರೆ ಪಾವತಿಗಳ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗೆ ಒಂದು ಛತ್ರಿ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ.
• ಭಾರತೀಯ ರಿಸರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಮತ್ತು ಭಾರತೀಯ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳ ಸಂಘವು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ಸಂಸ್ಥೆ.
• ಇದನ್ನು ಪಾವತಿ ಮತ್ತು ನಿವಾರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ಕಾಯ್ದೆ, 2007 ರ ನಿಬಂಧನೆಗಳ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗಿದೆ .

ಭಾರತದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪಾವತಿ ನಿಗಮ (NPCI) ದ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು:

1. ರುಪೇ
2. ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಾಮಾನ್ಯ ಚಲನಶೀಲತೆ ಪಟ್ಟೆ (NCMC)
3. ಹಣಕ್ಕಾಗಿ ಭಾರತ ಸಂವಾದ ಅಂತರಮುಖ (BHIM)
4. ಏಕೀಕೃತ ಪಾವತಿ ಅಂತರಮುಖ (UPI) 
5. ಭಾರತ ಬಿಲ್ ಪಾವತಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆ (BBPS)

ಕೇಂದ್ರ, ರಾಜ್ಯ ಸಹಕಾರಿ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳನ್ನು ಭಾರತೀಯ ರಿಸರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕಿನ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ತನಿಖಾಧಿಕಾರಿ (ಓಂಬುಡ್ಸ್‌ಮನ್) ಯೋಜನೆಯ ವ್ಯಾಪ್ತಿಗೆ ತರಲಾಗಿದೆ

ಸಾಮಾನ್ಯ ಅಧ್ಯಾಯನ 3/ಆರ್ಥಿಕತೆ

ಇದೀಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿದೆ:

ರಾಜ್ಯ ಸಹಕಾರಿ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳು ಮತ್ತು ಕೇಂದ್ರ ಸಹಕಾರಿ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳು ಭಾರತೀಯ “ರಿಸರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕಿನ ಸಂಯೋಜಿತ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ತನಿಖಾಧಿಕಾರಿ (ಓಂಬುಡ್ಸ್‌ಮನ್) ಯೋಜನೆ, 2021” ರ ವ್ಯಾಪ್ತಿಗೆ ತರಲಾಗಿದೆ.

ರಿಸರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕಿನ ಸಂಯೋಜಿತ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ತನಿಖಾಧಿಕಾರಿ (ಓಂಬುಡ್ಸ್‌ಮನ್) ಯೋಜನೆ, 2021 ರ (RB-IOS) ಬಗ್ಗೆ:

• ಇದನ್ನು 2021 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಯಿತು.
• ಉದ್ದೇಶ: – ಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ ತ್ವರಿತ, ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ವೆಚ್ಚದ ಮತ್ತು ತ್ವರಿತವಾಗಿ ಕುಂದುಕೊರತೆ ಪರಿಹಾರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುವುದು.
• RB-IOS ನ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಬರುವ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳು:
• ಎಲ್ಲಾ ವಾಣಿಜ್ಯ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳು, 

• ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಗ್ರಾಮೀಣ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳು (RRB),

• ರಾಜ್ಯ ಸಹಕಾರಿ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳು, 

• ಕೇಂದ್ರ ಸಹಕಾರಿ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳು,  

1. ₹50 ಕೋಟಿ ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಗಾತ್ರ ಠೇವಣಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಅನುಸೂಚಿತ/ ನಿಗದಿಪಡಿಸದ  ಪ್ರಾಥಮಿಕ (ನಗರ) ಸಹಕಾರಿ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳು,
2. ₹100 ಕೋಟಿ ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಚಿರಾಸ್ತಿ ಗಾತ್ರ ಹೊಂದಿರುವ ಠೇವಣಿಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುವ ಅಥವಾ ಗ್ರಾಹಕ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಎಲ್ಲಾ ಬ್ಯಾಂಕೇತರ ಹಣಕಾಸು ಕಂಪನಿಗಳು (ವಸತಿ ಹಣಕಾಸು ಕಂಪನಿಗಳನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ).

• ಮಹತ್ವ:

1. ಹಣಕಾಸು ವಲಯದಲ್ಲಿ ಗ್ರಾಹಕ ರಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುತ್ತದೆ.
2. ಬ್ಯಾಂಕುಗಳು ಮತ್ತು ಬ್ಯಾಂಕೇತರ ಹಣಕಾಸು ಕಂಪನಿಗಳಲ್ಲಿ (NBFC) ನಂಬಿಕೆ ಮತ್ತು ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ.

ಪಿಎಂ-ಕುಸುಮ್ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ

ಸಾಮಾನ್ಯ ಅಧ್ಯಾಯನ 3/ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆ

ಇದೀಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿದೆ:

ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರವು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸೌರ ಒಕ್ಕೂಟದ ಮೂಲಕ ಆಫ್ರಿಕಾ  ಮತ್ತು ದ್ವೀಪ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಪಿಎಂ-ಕುಸುಮ್ (PM-KUSUM) ಅನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸಲು ಯೋಜಿಸುತ್ತಿದೆ.

ಪಿಎಂ-ಕುಸುಮ್ ಯೋಜನೆಯ ಬಗ್ಗೆ: 

• ಇದನ್ನು 2019 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಯಿತು.
• ಹೊಸ ಮತ್ತು ನವೀಕರಿಸಬಹುದಾದ ಇಂಧನ ಸಚಿವಾಲಯ ಅನುಷ್ಠಾನಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ.
• ಗುರಿ: –ಸೌರ ಪಂಪುಗಳು ಮತ್ತು ಜಾಲರಿ-ಸಂಪರ್ಕಿತ ಸೌರ ಸ್ಥಾವರಗಳಂತಹ ಸೌರಶಕ್ತಿ ಚಾಲಿತ ನೀರಾವರಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ರೈತರಿಗೆ ಆರ್ಥಿಕ ನೆರವು ನೀಡುವುದು.
• ಮಹತ್ವ: -ಕೃಷಿ ವಲಯಕ್ಕೆ ಕೈಗೆಟುಕುವ ಮತ್ತು ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹ ಸೌರಶಕ್ತಿಯನ್ನು ತಲುಪಿಸುವುದು , ನೀರಾವರಿ ವೆಚ್ಚವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವುದು ಮತ್ತು ಡೀಸೆಲ್ ಬಳಕೆಯಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಮಾಲಿನ್ಯವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವುದು.
• ಗುರಿ: ಈ ಯೋಜನೆಯು ಮಾರ್ಚ್ 2026 ರ ವೇಳೆಗೆ ಸುಮಾರು 34,800 ಮೆಗಾವ್ಯಾಟ್ ಸೌರಶಕ್ತಿ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ಗುರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ .

93ನೇ ವಾಯುಪಡೆ ದಿನ

ಸಾಮಾನ್ಯ ಅಧ್ಯಾಯನ 3/ರಕ್ಷಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆ

ಸಂದರ್ಭ:

• ಭಾರತೀಯ ವಾಯುಪಡೆ (ಐಎಎಫ್) ಯು ತನ್ನ 93 ನೇ ವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸವವನ್ನು ಹಿಂಡನ್ ವಾಯುಪಡೆ ನಿಲ್ದಾಣದಲ್ಲಿ ಸ೦ಪ್ರದಾಯ ಮೆರವಣಿಗೆಯೊಂದಿಗೆ ಆಚರಿಸಿತು .

ಭಾರತೀಯ ವಾಯುಪಡೆ (IAF) ಯ ಬಗ್ಗೆ:

• ಇದು ಭಾರತೀಯ ಸಶಸ್ತ್ರ ಪಡೆಗಳ ಒಂದು ಭಾಗವಾಗಿದ್ದು, ಅಕ್ಟೋಬರ್ 8, 1932 ರಂದು ಸ್ಥಾಪನೆಯಾಯಿತು.
• ಧ್ಯೇಯ – ಭಾರತದ ವಾಯುಪ್ರದೇಶವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವುದು ಮತ್ತು ವೈಮಾನಿಕ ಯುದ್ಧವನ್ನು ನಡೆಸುವುದು.
• • ವಿಶಿಷ್ಟತೆ – ಇದು ವಿಶ್ವದ ನಾಲ್ಕನೇ ಅತಿದೊಡ್ಡ ವಾಯುಪಡೆಯಾಗಿದೆ.

• ಧ್ಯೇಯವಾಕ್ಯ: –  “ಆಕಾಶವನ್ನು ವೈಭವದಿಂದ ಸ್ಪರ್ಶಿಸಿ” ಎಂಬುದು ಭಗವದ್ಗೀತೆಯಿಂದ ಪ್ರೇರಿತವಾಗಿದೆ.
• 2025 ರ ವಿಷಯ: – ಆಪರೇಷನ್ ಸಿಂಧೂರ್‌ಗೆ ಭಾರತೀಯ ವಾಯುಪಡೆ ಕೊಡುಗೆಯ ಮೇಲೆ ಕೇಂದ್ರೀಕೃತವಾಗಿದೆ.