ಕರ್ನಾಟಕ ಸಾಮಾಜಿಕ ಬಹಿಷ್ಕಾರ (ತಡೆಗಟ್ಟುವಿಕೆ, ನಿಷೇಧ ಮತ್ತು ಪರಿಹಾರ) ಮಸೂದೆ, 2025

ಕರ್ನಾಟಕ ಸಾಮಾಜಿಕ ಬಹಿಷ್ಕಾರ (ತಡೆಗಟ್ಟುವಿಕೆ, ನಿಷೇಧ ಮತ್ತು ಪರಿಹಾರ) ಮಸೂದೆ, 2025

ಇದೀಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿದೆ: 

• ಇತ್ತೀಚೆಗೆ, ಕರ್ನಾಟಕ ವಿಧಾನಸಭೆಯು ‘ಕರ್ನಾಟಕ ಸಾಮಾಜಿಕ ಬಹಿಷ್ಕಾರ (ತಡೆಗಟ್ಟುವಿಕೆ, ನಿಷೇಧ ಮತ್ತು ಪರಿಹಾರ) ಮಸೂದೆ, 2025’ ಅನ್ನು ಅಂಗೀಕರಿಸಿದೆ.

ಕರ್ನಾಟಕ ಸಾಮಾಜಿಕ ಬಹಿಷ್ಕಾರ (ತಡೆಗಟ್ಟುವಿಕೆ, ನಿಷೇಧ ಮತ್ತು ಪರಿಹಾರ) ಮಸೂದೆ, 2025:

• ಉದ್ದೇಶ:- ಜಾತಿ ಅಥವಾ ಸಮುದಾಯ ಪಂಚಾಯಿತಿಗಳಂತಹ ಅನೌಪಚಾರಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ವಿಧಿಸುವ ಸಾಮಾಜಿಕ ಬಹಿಷ್ಕಾರ ಮತ್ತು “ಅಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಪದ್ಧತಿಗಳನ್ನು” ಅಪರಾಧೀಕರಿಸುವುದು ಈ ಶಾಸನದ ಪ್ರಮುಖ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿದೆ.
• ವಿಶಿಷ್ಟತೆ:- 2016 ರಲ್ಲಿ ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ ರಾಜ್ಯವು ಜಾರಿಗೆ ತಂದ ಕಾಯ್ದೆಯ ನಂತರ, ಇಂತಹ ಕಾನೂನನ್ನು ರೂಪಿಸಿದ ಭಾರತದ ಎರಡನೇ ರಾಜ್ಯ ಎಂಬ ಹೆಗ್ಗಳಿಕೆಗೆ ಕರ್ನಾಟಕ ಪಾತ್ರವಾಗಿದೆ.

ಪ್ರಮುಖ ನಿಬಂಧನೆಗಳು ಮತ್ತು ಲಕ್ಷಣಗಳು:

• ಸಾಮಾಜಿಕ ಬಹಿಷ್ಕಾರದ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ:- ಸಾಮಾಜಿಕ ತಾರತಮ್ಯಕ್ಕೆ ಎಡೆಮಾಡಿಕೊಡುವ ಯಾವುದೇ ಮೌಖಿಕ ಅಥವಾ ಲಿಖಿತ ಕೃತ್ಯ ಅಥವಾ ನಟನೆ/ಸನ್ನೆಗಳನ್ನು ಬಹಿಷ್ಕಾರ ಎಂದು ಇದು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸುತ್ತದೆ. 
• ಬಹಿಷ್ಕಾರ ಗುರುತಿಸುವಿಕೆ:- ಈ ಮಸೂದೆಯು 20 ವಿಧದ ಬಹಿಷ್ಕಾರಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಿದೆ, ಅವುಗಳೆಂದರೆ:
  • ವೃತ್ತಿಪರ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಅಥವಾ ಆರ್ಥಿಕ ಒಡನಾಟಗಳನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸುವುದು.
  • ಧಾರ್ಮಿಕ ಅಥವಾ ಸಮುದಾಯದ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ, ವಿವಾಹ ಮತ್ತು ಅಂತ್ಯಕ್ರಿಯೆಯ ವಿಧಿವಿಧಾನಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸದಂತೆ ತಡೆಯುವುದು.
  • ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸ್ಥಳ, ಸೇವೆಗಳು, ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಅಥವಾ ನೀರಿನ ಮೂಲಗಳ ಬಳಕೆಯನ್ನು ನಿರ್ಬಂಧಿಸುವುದು.
  • ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪದ್ಧತಿಗಳನ್ನು (ಉದಾಹರಣೆಗೆ: ಉಡುಗೆ ಅಥವಾ ಭಾಷೆ) ಅನುಸರಿಸುವಂತೆ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಮೇಲೆ ಒತ್ತಡ ಹೇರುವುದು.

• ಗುರಿಪಡಿಸಲಾದ ಘಟಕಗಳು:- ಸಾಮಾಜಿಕ ಬಹಿಷ್ಕಾರವನ್ನು ಹೇರುವ ಜಾತಿ ಪಂಚಾಯಿತಿಗಳು, ಸಮುದಾಯದ ಗುಂಪುಗಳು ಅಥವಾ ಪ್ರಭಾವಿ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಈ ಕಾನೂನು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಗುರಿಪಡಿಸುತ್ತದೆ.

• ಅಪರಾಧದ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆ:- ನೇರವಾಗಿ ಬಹಿಷ್ಕಾರ ಹೇರುವವರು ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ, ಅಂತಹ ಕೃತ್ಯಕ್ಕೆ ಪ್ರೇರಣೆ ನೀಡುವವರು ಮತ್ತು ಬಹಿಷ್ಕಾರದ ನಿರ್ಧಾರದ ಪರವಾಗಿ ಮತ ಚಲಾಯಿಸುವ ಯಾವುದೇ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಸದಸ್ಯರಿಗೂ ಈ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆ ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತದೆ.
• ದಂಡನೆಗಳು:- ಅಪರಾಧಿಗಳಿಗೆ 3 ವರ್ಷಗಳವರೆಗೆ ಜೈಲು ಶಿಕ್ಷೆ, ಅಥವಾ ₹1 ಲಕ್ಷದವರೆಗೆ ದಂಡ ಅಥವಾ ಈ ಎರಡನ್ನೂ ವಿಧಿಸಲು ಅವಕಾಶವಿದೆ.

ಅನುಷ್ಠಾನ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನ:

• ಸಾಮಾಜಿಕ ಬಹಿಷ್ಕಾರ ನಿಷೇಧ ಅಧಿಕಾರಿ: ಅಪರಾಧಗಳನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಲು ಮತ್ತು ಕಾನೂನು ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸಂತ್ರಸ್ತರಿಗೆ ನೆರವಾಗಲು ಗ್ರೂಪ್ ‘ಎ’ ಶ್ರೇಣಿಯ ಅಧಿಕಾರಿಯನ್ನು ನೇಮಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
• ಪೊಲೀಸರ ಅಧಿಕಾರಗಳು: ಈ ಪ್ರಕರಣಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ವಯಂಪ್ರೇರಿತವಾಗಿ ದೂರುಗಳನ್ನು ದಾಖಲಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಪೊಲೀಸರಿಗೆ ಅಧಿಕಾರ ನೀಡಲಾಗಿದೆ.
• ಸಂತ್ರಸ್ತರಿಗೆ ನೆರವು: ಅಪರಾಧಿಗಳಿಂದ ವಸೂಲಿ ಮಾಡಿದ ದಂಡದ ಮೊತ್ತವನ್ನು ಸಂತ್ರಸ್ತರಿಗೆ ಪರಿಹಾರವಾಗಿ ನೀಡಬಹುದಾಗಿದೆ.