ಗೊಲೆಸ್ತಾನ್ ಅರಮನೆ | ‘ಎಲ್-ನಿನೊ’ (El Niño) | ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಸಮುದ್ರ ಕಾನೂನು ಒಪ್ಪಂದ (UNCLOS) | ಭಾರತ-ಜಪಾನ್ : ಹಣಕಾಸು ವಿನಿಮಯ ಒಪ್ಪಂದ ನವೀಕರಣ

ಗೊಲೆಸ್ತಾನ್ ಅರಮನೆ

ಕಲೆ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿ

ಇದೀಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿದೆ:

• ಅಮೆರಿಕ ಮತ್ತು ಇಸ್ರೇಲ್ ಪಡೆಗಳು ನಡೆಸಿದ ವೈಮಾನಿಕ ದಾಳಿಯಿಂದ ಉಂಟಾದ ಪ್ರಬಲ ಆಘಾತ ತರಂಗಗಳು ಮತ್ತು ಸಿಡಿದುಬಿದ್ದ ಅವಶೇಷಗಳಿಂದಾಗಿ, ‘ಯುನೆಸ್ಕೋದ ವಿಶ್ವ ಪಾರಂಪರಿಕ ತಾಣ’ವಾಗಿರುವ ತೆಹ್ರಾನ್‌ನ ಐತಿಹಾಸಿಕ ‘ಗೊಲೆಸ್ತಾನ್ ಅರಮನೆ’ಗೆ ಹಾನಿಯಾಗಿದೆ.

ಗೊಲೆಸ್ತಾನ್ ಅರಮನೆಯ ಬಗ್ಗೆ:

• ಇದು ಐತಿಹಾಸಿಕ ರಾಜಮನೆತನದ ಸಂಕೀರ್ಣವಾಗಿದ್ದು, ಖಜಾರ್ ರಾಜವಂಶದ ಅಧಿಕೃತ ನಿವಾಸವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿತ್ತು. 
• ಇದು ಇರಾನ್ ರಾಜಧಾನಿ ತೆಹ್ರಾನ್‌ನ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸ್ಮಾರಕಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ.
• ತೆಹ್ರಾನ್ ನಗರವು ಪ್ರಮುಖ ರಾಜಕೀಯ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ ಪಡೆದುಕೊಂಡ ಸಫಾವಿಡ್ ರಾಜವಂಶದ ಕಾಲದಲ್ಲಿಯೇ ಈ ಸಂಕೀರ್ಣದ ಮೂಲವನ್ನು ಗುರುತಿಸಬಹುದು. ತದನಂತರ ಬಂದ ಆಡಳಿತಗಾರರು ಈ ಅರಮನೆ ಸಂಕೀರ್ಣವನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ವಿಸ್ತರಿಸಿ, ಜೀರ್ಣೋದ್ಧಾರಗೊಳಿಸಿದರು.
• ಗೊಲೆಸ್ತಾನ್ ಅರಮನೆಯು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಪರ್ಷಿಯನ್ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ ಮತ್ತು 19ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾದ ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ಪ್ರಭಾವಗಳ ಅನನ್ಯ ಸಮ್ಮಿಲನವನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತದೆ.
• 2013ರಲ್ಲಿ ‘ಯುನೆಸ್ಕೋ’ ಪಟ್ಟಿಗೆ ಸೇರ್ಪಡೆಗೊಂಡ ಈ ಐತಿಹಾಸಿಕ ತಾಣವು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ದಾಖಲೆಗಳು, ಆರಂಭಿಕ ಇರಾನಿಯ ಛಾಯಾಗ್ರಹಣ ಮತ್ತು ಐತಿಹಾಸಿಕ ಪಟ್ಟಾಭಿಷೇಕಗಳು ನಡೆದ ಸ್ಥಳಗಳನ್ನು ಇಂದಿಗೂ ಸಂರಕ್ಷಿಸಿಕೊಂಡು ಬಂದಿದೆ.

ಅರಮನೆ ಸಂಕೀರ್ಣದೊಳಗಿರುವ ಪ್ರಮುಖ ರಚನೆಗಳು:

• ಶಮ್ಸ್-ಒಲ್-ಎಮಾರೆಹ್ (‘ಸೂರ್ಯನ ಕಟ್ಟಡ’):- ಇದು ಅರಮನೆ ಸಂಕೀರ್ಣದ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಹಾಗೂ ಭವ್ಯ ಕಟ್ಟಡಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಇದನ್ನು 1860ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ನಾಸರ್ ಅಲ್-ದಿನ್ ಶಾ ಖಜಾರ್ ನಿರ್ಮಿಸಿದನು.
• ಅಮೃತಶಿಲೆಯ ಸಿಂಹಾಸನ ಭವನ (Takht-e-Marmar):- ಈ ಭವನವನ್ನು ರಾಜಮನೆತನದ ಪಟ್ಟಾಭಿಷೇಕಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಮುಖ ಅಧಿಕೃತ ಸಮಾರಂಭಗಳಿಗಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು.
• ದರ್ಪಣ ಸಭಾಂಗಣ:- ಇದು ಅತ್ಯಂತ ನೈಪುಣ್ಯತೆಯಿಂದ ಕೂಡಿದ ವಿಸ್ತಾರವಾದ ದರ್ಪಣ ಚಿತ್ತಾರ ಮತ್ತು ವೈಭವೋಪೇತ ಅಲಂಕಾರಗಳಿಗೆ ವಿಶ್ವವಿಖ್ಯಾತವಾಗಿದೆ.
• ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯ ಕಟ್ಟಡಗಳು:- ಖಜಾರ್-ಕಾಲದ ವರ್ಣಚಿತ್ರಗಳು, ರಾಜಮನೆತನಕ್ಕೆ ನೀಡಲಾದ ಉಡುಗೊರೆಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಾಚೀನ ಕಲಾಕೃತಿಗಳನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುವ ಹಲವಾರು ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯಗಳನ್ನು ಈ ಸಂಕೀರ್ಣವು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.

‘ಎಲ್-ನಿನೊ’ (El Niño)

ಭೂಗೋಳ

ಇದೀಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿದೆ:

• ಪ್ರಸ್ತುತ ಚಾಲ್ತಿಯಲ್ಲಿರುವ ‘ಲಾ-ನಿನಾ’ (La Niña) ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯು ಕ್ಷೀಣಿಸಿ ‘“ಎಲ್ ನಿನೊ ದಕ್ಷಿಣ ಅಲೋಲನೆ-ತಟಸ್ಥ’ (ENSO-neutral) ಸ್ಥಿತಿಗೆ ಮರಳಿದ ಬಳಿಕ, 2026ರ ದ್ವಿತೀಯಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ‘ಎಲ್-ನಿನೊ’ ಉದ್ಭವಿಸುವ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಾಧ್ಯತೆಗಳಿವೆ ಎಂದು ‘ವಿಶ್ವ ಹವಾಮಾನ ಸಂಸ್ಥೆ’ (WMO) ಮುನ್ಸೂಚನೆ ನೀಡಿದೆ.
• ಎಲ್-ನಿನೊ ಮತ್ತು ಲಾ-ನಿನಾ ಎಂಬ ಸಮಭಾಜಕ ವೃತ್ತದ ಪೆಸಿಫಿಕ್ ಸಾಗರ ವಲಯದಲ್ಲಿನ ತಾಪಮಾನದ ವೈಪರೀತ್ಯಗಳಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಸಂಕೀರ್ಣ ಹವಾಮಾನ ವಿದ್ಯಮಾನಗಳಾಗಿವೆ.

ಎಲ್-ನಿನೊ ಮತ್ತು ಲಾ-ನಿನಾ ನಡುವಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳು:

ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಸಮುದ್ರ ಕಾನೂನು ಒಪ್ಪಂದ (UNCLOS)

ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಬಂಧಗಳು

ಇದೀಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿದೆ: 

• ಶ್ರೀಲಂಕಾದ ನೈಋತ್ಯ ಕರಾವಳಿಯ ಬಳಿ ಅಮೆರಿಕ ನೌಕಾಪಡೆಯ ಜಲಾಂತರ್ಗಾಮಿಯು ನಡೆಸಿದ ಟಾರ್ಪಿಡೊ ದಾಳಿಗೆ ಸಿಲುಕಿ, ಇರಾನ್‌ನ ಯುದ್ಧನೌಕೆಯಾದ ‘IRIS ಡೆನಾ’ ಮುಳುಗಡೆಯಾಗಿದೆ ಎಂದು ವರದಿಯಾಗಿದೆ.

ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಸಮುದ್ರ ಕಾನೂನು ಒಪ್ಪಂದ (UNCLOS)ದ ಬಗ್ಗೆ:

• ಇದು ಸಾಗರಗಳು ಮತ್ತು ಸಮುದ್ರಗಳ ನಿರ್ವಹಣೆಗಾಗಿ ಅಧಿಕೃತ ಕಾನೂನು ಚೌಕಟ್ಟನ್ನು ರೂಪಿಸುವ ಸಮಗ್ರ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಒಪ್ಪಂದವಾಗಿದೆ.
• 1982ರಲ್ಲಿ ಜಮೈಕಾದ ‘ಮಾಂಟೆಗೊ ಬೇ’ಯಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಅಂಗೀಕರಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು 1994ರಲ್ಲಿ ಇದು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಜಾರಿಗೆ ಬಂದಿತು.

UNCLOS ಈ ಕೆಳಗಿನವುಗಳನ್ನು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸುತ್ತದೆ:

• • ತನ್ನ ವ್ಯಾಪಕವಾದ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ, ಈ ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ “ಸಾಗರಗಳ ಸಂವಿಧಾನ” ಎಂದೇ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.

• ಕರಾವಳಿ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಕಡಲ ಗಡಿ ರೇಖೆಗಳು.

• ವಿವಿಧ ಕಡಲ ವಲಯಗಳಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಹಕ್ಕುಗಳು ಮತ್ತು ಕರ್ತವ್ಯಗಳು.

• ನೌಕಾಯಾನ, ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳ ಪರಿಶೋಧನೆ ಮತ್ತು ಸಮುದ್ರ ಪರಿಸರ ಸಂರಕ್ಷಣೆಯ ನಿಯಮಗಳು.

UNCLOS ನ ಸದಸ್ಯತ್ವ:- 

• ಐರೋಪ್ಯ ಒಕ್ಕೂಟ (EU), ಭಾರತ, ಜಪಾನ್ ಮತ್ತು ಚೀನಾದಂತಹ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ 168 ಸದಸ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳನ್ನು ಇದು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.
• ಅಮೆರಿಕ (USA) ರಾಷ್ಟ್ರವು ಈ ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಸಹಿ ಹಾಕಿದೆಯಾದರೂ, ಅದನ್ನು ತನ್ನ ದೇಶದ ಶಾಸನಬದ್ಧ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ಮೂಲಕ ಇನ್ನೂ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಅನುಮೋದಿಸಿಲ್ಲ.

UNCLOS ಅಡಿಯಲ್ಲಿನ ಕಡಲ ವಲಯಗಳು:

• • ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಸಮುದ್ರ:- ಇದು ಕರಾವಳಿ ರಾಷ್ಟ್ರದ ಆಧಾರ ರೇಖೆಯಿಂದ 12 ನಾಟಿಕಲ್ ಮೈಲುಗಳವರೆಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಜಲಪ್ರದೇಶದ ಮೇಲೆ ಕರಾವಳಿ ರಾಷ್ಟ್ರವು ಸಂಪೂರ್ಣ ಸಾರ್ವಭೌಮತ್ವ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ವಿದೇಶಿ ಹಡಗುಗಳು ಕೇವಲ ‘ಅಪಾಯರಹಿತ ಸಂಚಾರದ ಹಕ್ಕನ್ನು’ ಮಾತ್ರ ಇಲ್ಲಿ ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ.
  • ಸಂಲಗ್ನ (ಸಮೀಪವರ್ತಿ) ಸಮುದ್ರ ವಲಯ:- ಇದು ಆಧಾರ ರೇಖೆಯಿಂದ 12–24 ನಾಟಿಕಲ್ ಮೈಲುಗಳವರೆಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸುತ್ತದೆ. ಕರಾವಳಿ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಈ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಸೀಮಾಸುಂಕ (ಕಸ್ಟಮ್ಸ್), ವಲಸೆ, ನೈರ್ಮಲ್ಯ ಮತ್ತು ಭದ್ರತೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಕಾನೂನುಗಳನ್ನು ಜಾರಿಗೊಳಿಸುವ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ.
  • ವಿಶೇಷ ಆರ್ಥಿಕ ವಲಯ (EEZ):- ಇದು 200 ನಾಟಿಕಲ್ ಮೈಲುಗಳವರೆಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿನ ಮೀನುಗಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ನೈಸರ್ಗಿಕ ಖನಿಜ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳ ಮೇಲೆ ಕರಾವಳಿ ರಾಷ್ಟ್ರವು ವಿಶೇಷ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಇತರ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಇಲ್ಲಿ ನೌಕಾಯಾನ ಮತ್ತು ವಿಮಾನಯಾನದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡಿರುತ್ತವೆ.

    UNCLOS ಒಪ್ಪಂದವು ಸಾಗರಗಳನ್ನು ವಿಭಿನ್ನ ಹಕ್ಕುಗಳು ಮತ್ತು ಜವಾಬ್ದಾರಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಹಲವಾರು ಶಾಸನಬದ್ಧ ವಲಯಗಳಾಗಿ ವಿಭಜಿಸುತ್ತದೆ:

  • ಮುಕ್ತ ಸಾಗರಗಳು (ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಜಲಪ್ರದೇಶ):- ಇದು ಯಾವುದೇ ರಾಷ್ಟ್ರದ EEZ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯ ಆಚೆಗಿನ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಜಲಪ್ರದೇಶವಾಗಿದೆ. ಇವುಗಳ ಮೇಲೆ ಯಾವುದೇ ದೇಶಕ್ಕೆ ಸಾರ್ವಭೌಮತ್ವ ಇರುವುದಿಲ್ಲ. ಇವು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾನೂನು ಮತ್ತು UNCLOS ತತ್ವಗಳಿಂದ ನಿಯಂತ್ರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ.

ಭಾರತ-ಜಪಾನ್ : ಹಣಕಾಸು ವಿನಿಮಯ ಒಪ್ಪಂದ ನವೀಕರಣ

ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಬಂಧಗಳು

ಇದೀಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿದೆ: 

• ಫೆಬ್ರವರಿ 28, 2026ರ ರಿಂದ ಅನ್ವಯವಾಗುವಂತೆ, ಜಪಾನ್‌ನೊಂದಿಗಿನ ತನ್ನ ‘ದ್ವಿಪಕ್ಷೀಯ ಹಣಕಾಸು (ಕರೆನ್ಸಿ) ವಿನಿಮಯ ಒಪ್ಪಂದ’ವನ್ನು (BSA) ಭಾರತವು ನವೀಕರಿಸಿದೆ.

ಹಣಕಾಸು (ಕರೆನ್ಸಿ) ವಿನಿಮಯ (Currency Swap) ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯ ಬಗ್ಗೆ:

• ಇದು ಒಂದು ಆರ್ಥಿಕ ಒಪ್ಪಂದವಾಗಿದ್ದು, ಇದರಲ್ಲಿ ಎರಡು ಪಕ್ಷಗಳು ಒಂದು ಕರೆನ್ಸಿಯಲ್ಲಿನ ಸಾಲದ ಅಸಲು ಮತ್ತು ಬಡ್ಡಿ ದರವನ್ನು ಮತ್ತೊಂದು ಕರೆನ್ಸಿಯ ಸಮಾನ ಮೌಲ್ಯದೊಂದಿಗೆ ವಿನಿಮಯ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ.
• ಇವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಮಧ್ಯಮದಿಂದ- ದೀರ್ಘಾವಧಿಯ ಒಪ್ಪಂದಗಳಾಗಿದ್ದು, ಬಹುರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಂಪನಿಗಳು ಹಾಗೂ ಕೇಂದ್ರ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ಗಳು ಆರ್ಥಿಕ ಅಪಾಯಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಲು ಅಥವಾ ಸಾಲದ ವೆಚ್ಚವನ್ನು ತಗ್ಗಿಸಲು ಇವುಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತವೆ.

ಭಾರತ ಮತ್ತು ಜಪಾನ್ ದ್ವಿಪಕ್ಷೀಯ ಸಂಬಂಧಗಳು:

• ರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ಭದ್ರತೆ:- ‘ಮಲಬಾರ್’, ‘ಧರ್ಮ ಗಾರ್ಡಿಯನ್’, ಮತ್ತು ‘ಜಿಮೆಕ್ಸ್’ ಸೇನಾಭ್ಯಾಸಗಳು ಎರಡೂ ದೇಶಗಳ ಸಶಸ್ತ್ರ ಪಡೆಗಳ ನಡುವಿನ ಪರಸ್ಪರ ಕಾರ್ಯಾಚರಣಾ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಮತ್ತು ಇಂಡೋ-ಪೆಸಿಫಿಕ್ ವಲಯದ ಭದ್ರತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತವೆ.
• ವ್ಯಾಪಾರ:- 2023-24ನೇ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಎರಡೂ ದೇಶಗಳ ನಡುವಿನ ದ್ವಿಪಕ್ಷೀಯ ವ್ಯಾಪಾರವು ಸರಿಸುಮಾರು $23 ಶತಕೋಟಿ (ಬಿಲಿಯನ್) ತಲುಪಿದೆ.
• ವಿದೇಶಿ ನೇರ ಹೂಡಿಕೆ (FDI):- ಭಾರತಕ್ಕೆ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ವಿದೇಶಿ ನೇರ ಹೂಡಿಕೆ ಒಳಹರಿವಿನ 5ನೇ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಮೂಲವಾಗಿ ಜಪಾನ್ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿದೆ.
• ಬುಲೆಟ್ ರೈಲು:- ಮುಂಬೈ-ಅಹಮದಾಬಾದ್ ಅತಿ ವೇಗದ ರೈಲು ಯೋಜನೆಯು ಭಾರತ-ಜಪಾನ್ ಸಾರಿಗೆ ಸಹಕಾರದ ಪ್ರಮುಖ ನಿದರ್ಶನವಾಗಿದೆ.
• ‘ಶುದ್ಧ ಇಂಧನ ಪಾಲುದಾರಿಕೆ’ (2022):- ಹಸಿರು ಜಲಜನಕ, ನವೀಕರಿಸಬಹುದಾದ ಇಂಧನ ಮತ್ತು ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆ ತಡೆಗಟ್ಟುವಿಕೆ ಸಹಕಾರವನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸುತ್ತದೆ.
• ಕ್ವಾಡ್ (Quad):- ಕ್ವಾಡ್ ಒಕ್ಕೂಟದ ಸಮನ್ವಯತೆಯು ಸಾಮೂಹಿಕ ಕಡಲ ಭದ್ರತೆಯ ಬದ್ಧತೆಗಳ ಮೂಲಕ ಇಂಡೋ-ಪೆಸಿಫಿಕ್ ವಲಯದ ಸ್ಥಿರತೆಯನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸುತ್ತದೆ.
• ಪೂರೈಕೆ ಸರಪಳಿ ಸ್ಥಿತಿಸ್ಥಾಪಕತ್ವ ಉಪಕ್ರಮ (SCRI):- ನಿರ್ಣಾಯಕ ಸರಕುಗಳ ಪೂರೈಕೆಗಾಗಿ ಚೀನಾದ ಮೇಲಿನ ಅವಲಂಬನೆಯನ್ನು ತಗ್ಗಿಸಲು ಈ ಉಪಕ್ರಮವು ಸಹಕಾರಿಯಾಗಿದೆ.
• ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವೇದಿಕೆಗಳು:- ಭಾರತ ಮತ್ತು ಜಪಾನ್ ದೇಶಗಳು ಜಿ-20, ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸೌರ ಒಕ್ಕೂಟ (ISA), ವಿಪತ್ತು-ನಿರೋಧಕ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯಗಳ ಒಕ್ಕೂಟ (CDRI), ಮತ್ತು ಇಂಡೋ-ಪೆಸಿಫಿಕ್ ಆರ್ಥಿಕ ಚೌಕಟ್ಟು (IPEF) ವೇದಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಹಕರಿಸುತ್ತಿದ್ದು, ಬಹುಪಕ್ಷೀಯ ಆಡಳಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುತ್ತಿವೆ.
• ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ:- ಭಾರತದ ಇಸ್ರೋ (ISRO) ಮತ್ತು ಜಪಾನ್‌ನ ಜಾಕ್ಸಾ (JAXA) ಜಂಟಿಯಾಗಿ ಕೈಗೊಂಡಿರುವ ‘ಲುಪೆಕ್ಸ್’ (LUPEX – ಚಂದ್ರಯಾನ ಪರಿಶೋಧನೆ) ಮಿಷನ್, ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಪರಿಶೋಧನಾ ವಲಯದ ಮುಂಚೂಣಿ ಸಹಭಾಗಿತ್ವಕ್ಕೆ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಿದರ್ಶನವಾಗಿದೆ.