ವೈಬ್ರೆಂಟ್ ವಿಲೇಜಸ್ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ–II | ಗಾಜಾ ಶಾಂತಿ ಮಂಡಳಿ | ಭಾರತ್ ಜಿಐ (Bharat GI) | ಭಾರತ-ಯುಕೆ ಕಡಲಾಚೆಯ ಪವನ ಶಕ್ತಿ ಕಾರ್ಯಪಡೆ

ವೈಬ್ರೆಂಟ್ ವಿಲೇಜಸ್ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ–II

ಆಡಳಿತ

ಇದೀಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿದೆ: 

  • ಅಸ್ಸಾಂನ ಕಚಾರ್ ಜಿಲ್ಲೆಯ ನಾಥನ್‌ಪುರ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಕೇಂದ್ರ ಗೃಹ ಸಚಿವರು ‘ವೈಬ್ರೆಂಟ್ ವಿಲೇಜಸ್ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ–II’ ಗೆ ಚಾಲನೆ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ. 

ವೈಬ್ರೆಂಟ್ ವಿಲೇಜ್ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ (VVP)ದ ಬಗ್ಗೆ:

  • ಇದು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ‘ಕೇಂದ್ರ ವಲಯದ ಯೋಜನೆ’ಯಾಗಿದೆ.
  • ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದವರು:- ಕೇಂದ್ರ ಗೃಹ ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಸಚಿವಾಲಯ (MHA).
  • ಉದ್ದೇಶ:- ಹಿಮಾಚಲ ಪ್ರದೇಶ, ಉತ್ತರಾಖಂಡ ಮತ್ತು ಅರುಣಾಚಲ ಪ್ರದೇಶದಂತಹ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಚೀನಾ ಗಡಿಯುದ್ದಕ್ಕೂ ಇರುವ ಹಳ್ಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯಗಳನ್ನು ಉನ್ನತೀಕರಿಸುವುದು ಇದರ ಪ್ರಮುಖ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿದೆ.
  • ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿನ ಪ್ರಮುಖ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು:-
  • ವಸತಿ, ಪ್ರವಾಸಿ ಕೇಂದ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ರಸ್ತೆ ಸಂಪರ್ಕದಂತಹ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವುದು.
  • ಗಡಿ ಗ್ರಾಮಗಳಿಗೆ ವಿಕೇಂದ್ರೀಕೃತ ನವೀಕರಿಸಬಹುದಾದ ಇಂಧನವನ್ನು ಒದಗಿಸುವುದು.
  • ದೂರದರ್ಶನ ಮತ್ತು ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ವಾಹಿನಿಗಳಿಗೆ ‘ಡಿಟಿಎಚ್’ ಸೌಲಭ್ಯ ಕಲ್ಪಿಸುವುದು.
  • ಸ್ಥಳೀಯ ನಿವಾಸಿಗಳಿಗೆ ಉದ್ಯೋಗ ಮತ್ತು ಜೀವನೋಪಾಯ ಸೃಷ್ಟಿಗೆ ಬೆಂಬಲ ನೀಡುವುದು.

ಗಾಜಾ ಶಾಂತಿ ಮಂಡಳಿ

ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಬಂಧಗಳು (IR)

ಇದೀಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿದೆ:

  • ಇತ್ತೀಚಿಗೆ, ‘ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್ ಡಿಸಿ’ಯ ‘ಡೊನಾಲ್ಡ್ ಜೆ. ಟ್ರಂಪ್ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಪೀಸ್’ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಅಮೆರಿಕ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಡೊನಾಲ್ಡ್ ಟ್ರಂಪ್ ಅವರ ‘ಗಾಜಾ ಮೇಲಿನ ಶಾಂತಿ ಮಂಡಳಿ’ಯ ಉದ್ಘಾಟನಾ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಭಾರತವು ‘ವೀಕ್ಷಕ’ ರಾಷ್ಟ್ರವಾಗಿ ಭಾಗವಹಿಸಿತ್ತು.

‘ಗಾಜಾ ಶಾಂತಿ ಮಂಡಳಿ’ಯ ಬಗ್ಗೆ:

  • ಇದು ಅಮೆರಿಕ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಡೊನಾಲ್ಡ್ ಟ್ರಂಪ್ ಅವರ ಅಧ್ಯಕ್ಷತೆಯಲ್ಲಿ ರಚನೆಯಾಗಿರುವ ಒಂದು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ. 
  • ಉದ್ದೇಶ:- ಇಸ್ರೇಲ್-ಹಮಾಸ್ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2025 ರ ಕದನ ವಿರಾಮದ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ ಮಾಡುವುದು ಮತ್ತು ಗಾಜಾದ ಯುದ್ಧಾನಂತರದ ಸ್ಥಿತ್ಯಂತರವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುವುದು ಇದರ ಪ್ರಮುಖ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿದೆ.
  • ಈ ಉಪಕ್ರಮವನ್ನು ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2025 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ನಂತರದ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ‘ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಭದ್ರತಾ ಮಂಡಳಿ’ಯು (UNSC) ಇದಕ್ಕೆ ಅಧಿಕೃತ ಅನುಮೋದನೆ ನೀಡಿತು.

ಈ ಮಂಡಳಿಯ ಸದಸ್ಯರು:

  • ಆಹ್ವಾನಿತ ಸುಮಾರು 50 ಜಾಗತಿಕ ನಾಯಕರ ಪೈಕಿ 35 ನಾಯಕರು ಈ ಉದ್ದೇಶಿತ ಶಾಂತಿ ಮಂಡಳಿಯನ್ನು ಸೇರಲು ಒಪ್ಪಿಗೆ ಸೂಚಿಸಿದ್ದಾರೆ.
  • ಇದರಲ್ಲಿ ಇಸ್ರೇಲ್, ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾ, ಯುಎಇ (UAE), ಬಹ್ರೇನ್, ಜೋರ್ಡಾನ್, ಕತಾರ್ ಮತ್ತು ಈಜಿಪ್ಟ್‌ನಂತಹ ಪ್ರಮುಖ ಮಧ್ಯಪ್ರಾಚ್ಯ ಮಿತ್ರರಾಷ್ಟ್ರಗಳು, ಹಾಗೂ ನ್ಯಾಟೋ (NATO) ಸದಸ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಾದ ಟರ್ಕಿ ಮತ್ತು ಹಂಗೇರಿ ಪಾಲ್ಗೊಂಡಿವೆ. 
  • ಇದರ ಜೊತೆಗೆ ಏಷ್ಯಾ, ಆಫ್ರಿಕಾ, ಯುರೋಪ್ ಮತ್ತು ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಅಮೆರಿಕದ ಹಲವಾರು ದೇಶಗಳು, ಪಾಕಿಸ್ತಾನ, ಇಂಡೋನೇಷ್ಯಾ, ವಿಯೆಟ್ನಾಂ, ಮೊರಾಕ್ಕೊ, ಅರ್ಮೇನಿಯಾ ಮತ್ತು ಅಜೆರ್ಬೈಜಾನ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ದೇಶಗಳು ಈ ಮಂಡಳಿಗೆ ಸೇರ್ಪಡೆಗೊಂಡಿವೆ.
  • ಈ ಮಂಡಳಿಯ ಸದಸ್ಯತ್ವದ ಅವಧಿಯು 3 ವರ್ಷಗಳಾಗಿದ್ದು, ಅವಧಿಯನ್ನು ನವೀಕರಿಸುವ ಆಯ್ಕೆಯನ್ನು ಇದು ಹೊಂದಿದೆ.
  • ಆರಂಭಿಕ ಅವಧಿಯನ್ನು ಮೀರಿ ತಮ್ಮ ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಲು ಬಯಸುವ ದೇಶಗಳು 1 ಬಿಲಿಯನ್ ಡಾಲರ್ ಆರ್ಥಿಕ ನೆರವು ನೀಡಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ, ಅಲ್ಪಾವಧಿಯ ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆಯು ಯಾವುದೇ ರೀತಿಯ ಆರ್ಥಿಕ ಬದ್ಧತೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವುದಿಲ್ಲ.

ಈ ಮಂಡಳಿಯ ಅಧಿಕಾರ ವ್ಯಾಪ್ತಿ:

  • ಈ ಮಂಡಳಿಯು ಗಾಜಾ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿರುವ ‘ಗಾಜಾ ಆಡಳಿತದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಮಿತಿ’ (NCAG) ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ‘ಮಧ್ಯಂತರ ಪ್ಯಾಲೆಸ್ಟೀನಿಯ ತಂತ್ರಜ್ಞ-ಆಧಾರಿತ ಆಡಳಿತ’ವನ್ನು ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ.
  • ಹಮಾಸ್ ಸಂಘಟನೆಯನ್ನು ನಿಶಸ್ತ್ರೀಕರಣಗೊಳಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಭದ್ರತೆಯನ್ನು ಕಾಯ್ದುಕೊಳ್ಳುವ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ‘ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸ್ಥಿರೀಕರಣ ಪಡೆಯ’ (ISF) ನಿಯೋಜನೆಯನ್ನು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಕೂಡ ಈ ಮಂಡಳಿಯ ಅಧಿಕಾರ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಸೇರಿದೆ.
  • ಇದಲ್ಲದೆ, ಈ ಬಹುರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಶಾಂತಿಪಾಲನಾ ಪಡೆಯು ಹೊಸ ಪ್ಯಾಲೆಸ್ಟೀನಿಯ ಪೊಲೀಸ್ ಪಡೆಗೆ ಅಗತ್ಯ ತರಬೇತಿಯನ್ನೂ ನೀಡಲಿದೆ.

ಭಾರತ್ ಜಿಐ (Bharat GI)

ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ

ಇದೀಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿದೆ:

  • ಜಾಗತಿಕ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ‘ಭೌಗೋಳಿಕ ಸೂಚ್ಯಂಕ’ (GI) ಮಾನ್ಯತೆ ಪಡೆದ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುವ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉಪಕ್ರಮವಾದ ‘ಭಾರತ್ ಜಿಐ’ ಅನ್ನು ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ನಡೆದ ‘ಇಂಡಿಯಾ ಎಐ ಇಂಪ್ಯಾಕ್ಟ್ ಶೃಂಗಸಭೆ, 2026’ ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸಲಾಯಿತು.

ಭಾರತ್ ಜಿಐ ಉಪಕ್ರಮದ ಬಗ್ಗೆ:

    • ಇದು ಕೊಡಗು ಕಾಫಿ ಮತ್ತು ಡಾರ್ಜಿಲಿಂಗ್ ಚಹಾದಂತಹ ವಿಶಿಷ್ಟ ಭಾರತೀಯ ಜಿಐ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವೇದಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸುವ ಒಂದು ‘ಏಕೀಕೃತ ಬ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಆಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ.
    • ಈ ಉಪಕ್ರಮವನ್ನು ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದ ವಾಣಿಜ್ಯ ಸಚಿವಾಲಯದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಬರುವ ‘ಕೈಗಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ಆಂತರಿಕ ವ್ಯಾಪಾರ ಉತ್ತೇಜನ ಇಲಾಖೆ’ (DPIIT) ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದೆ.
  • ಕರಕುಶಲಕರ್ಮಿಗಳನ್ನು ಜಾಗತಿಕ ಖರೀದಿದಾರರೊಂದಿಗೆ ನೇರವಾಗಿ ಸಂಪರ್ಕಿಸಲು, ಈ ಯೋಜನೆಯು ಕೃತಕ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆ ಆಧಾರಿತ ಮೂಲ ಪತ್ತೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮತ್ತು ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯಂತಹ ಅತ್ಯಾಧುನಿಕ ಡಿಜಿಟಲ್ ಸಾಧನಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.

ಭೌಗೋಳಿಕ ಸೂಚ್ಯಂಕ (GI Tag)ದ ಬಗ್ಗೆ:

  • ಭೌಗೋಳಿಕ ಸೂಚ್ಯಂಕವು (GI) ಒಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಭೌಗೋಳಿಕ ಸ್ಥಳ, ಪ್ರದೇಶ, ಪಟ್ಟಣ ಅಥವಾ ದೇಶಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವಿಶಿಷ್ಟ ಉತ್ಪನ್ನಗಳಿಗೆ ನೀಡಲಾಗುವ ಒಂದು ಅಧಿಕೃತ ಹೆಸರು ಅಥವಾ ಚಿಹ್ನೆಯಾಗಿದೆ.
  • ವಿಶಿಷ್ಟ ಉತ್ಪನ್ನಗಳಿಗೆ ಪ್ರಮಾಣೀಕರಣ:- ಜಿಐ ಟ್ಯಾಗ್ ಅನ್ನು ಒಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಉತ್ಪನ್ನದ ಭೌಗೋಳಿಕ ಮೂಲದ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಆ ಉತ್ಪನ್ನವು ಹೊಂದಿರುವ ವಿಶಿಷ್ಟ ಗುಣಮಟ್ಟ ಅಥವಾ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಖ್ಯಾತಿಯ ಪ್ರಮಾಣೀಕರಣ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
  • ಮದ್ಯ ಮತ್ತು ಪಾನೀಯಗಳು, ಆಹಾರ ಪದಾರ್ಥಗಳು, ಕೃಷಿ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು, ಕರಕುಶಲ ವಸ್ತುಗಳು ಮತ್ತು ಕೈಗಾರಿಕಾ ಉತ್ಪನ್ನಗಳಿಗೆ ಜಿಐ ಟ್ಯಾಗ್‌ಗಳನ್ನು ನೀಡಬಹುದಾಗಿದೆ.
  • ಬೌದ್ಧಿಕ ಆಸ್ತಿ ಹಕ್ಕುಗಳ ವ್ಯಾಪಾರ-ಸಂಬಂಧಿತ ಅಂಶಗಳು (TRIPS):- ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ, ಜಿಐ ಅನ್ನು ವಿಶ್ವ ವ್ಯಾಪಾರ ಸಂಘಟನೆಯ (WTO) ‘ಬೌದ್ಧಿಕ ಆಸ್ತಿ ಹಕ್ಕುಗಳ ವ್ಯಾಪಾರ-ಸಂಬಂಧಿತ ಅಂಶಗಳ’ (TRIPS) ಒಪ್ಪಂದವು ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತದೆ.
  • ಸರಕುಗಳ ಭೌಗೋಳಿಕ ಸೂಚ್ಯಂಕಗಳ (ನೋಂದಣಿ ಮತ್ತು ರಕ್ಷಣೆ) ಕಾಯ್ದೆ:- ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಜಿಐ ನೋಂದಣಿಯನ್ನು ‘ಸರಕುಗಳ ಭೌಗೋಳಿಕ ಸೂಚ್ಯಂಕಗಳ (ನೋಂದಣಿ ಮತ್ತು ರಕ್ಷಣೆ) ಕಾಯ್ದೆ, 1999’ ರ ಮೂಲಕ ನಿರ್ವಹಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಕಾಯ್ದೆಯು ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2003 ರಲ್ಲಿ ಜಾರಿಗೆ ಬಂದಿತು.
  • ಡಾರ್ಜಿಲಿಂಗ್ ಚಹಾ:- ಇದು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಜಿಐ ಟ್ಯಾಗ್ ಪಡೆದ ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ ಉತ್ಪನ್ನವಾಗಿದೆ. ಈ ಉತ್ಪನ್ನಕ್ಕೆ 2004-05 ರಲ್ಲಿ ಈ ಮಾನ್ಯತೆಯನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು.

ಭಾರತ-ಯುಕೆ ಕಡಲಾಚೆಯ ಪವನ ಶಕ್ತಿ ಕಾರ್ಯಪಡೆ

ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಬಂಧಗಳು (IR)

ಇದೀಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿದೆ:

  • ಭಾರತ ಮತ್ತು ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಮ್ (UK) ದೇಶಗಳು ಜಂಟಿಯಾಗಿ ‘ಭಾರತ-ಯುಕೆ ಕಡಲಾಚೆಯ ಪವನ ಶಕ್ತಿ ಕಾರ್ಯಪಡೆ’ಗೆ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಚಾಲನೆ ನೀಡಿವೆ.

‘ಭಾರತ-ಯುಕೆ ಕಡಲಾಚೆಯ ಪವನ ಶಕ್ತಿ ಕಾರ್ಯಪಡೆ’ಯ ಬಗ್ಗೆ:

  • ಉದ್ದೇಶ:- ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಕಡಲಾಚೆಯ ಪವನ ಶಕ್ತಿಯ ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಸುಭದ್ರವಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸಲು ಅಗತ್ಯವಾದ ಕಾರ್ಯತಂತ್ರದ ನಾಯಕತ್ವ ಮತ್ತು ಸಮನ್ವಯತೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುವುದು ಈ ಕಾರ್ಯಪಡೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿದೆ.
  • ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ:- ‘ವಿಷನ್ 2035’ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಉಭಯ ದೇಶಗಳ ಸಮಗ್ರ ‘ಶುದ್ಧ ಇಂಧನ ಪಾಲುದಾರಿಕೆ’ಯ ಭಾಗವಾಗಿ, ಕಡಲಾಚೆಯ ಪವನ ಶಕ್ತಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಸಹಕಾರವನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಚುರುಕುಗೊಳಿಸುವ ಗುರಿಯನ್ನು ಇದು ಹೊಂದಿದೆ.

ನಿಮಗಿದು ಗೊತ್ತೇ?

  • ಜಾಗತಿಕ ಶ್ರೇಯಾಂಕ:- ಒಟ್ಟು ಸ್ಥಾಪಿತ ಪವನ ವಿದ್ಯುತ್ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದಲ್ಲಿ ಚೀನಾ, ಅಮೆರಿಕ ಮತ್ತು ಜರ್ಮನಿಯ ನಂತರ ಭಾರತವು ವಿಶ್ವದಲ್ಲೇ 4ನೇ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದೆ.
  • ಸ್ಥಾಪಿತ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ:- 2025ರ ಅಂತ್ಯದ ವೇಳೆಗೆ, ಭಾರತದ ಒಟ್ಟು ಪವನ ವಿದ್ಯುತ್ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವು ಸರಿಸುಮಾರು 54 ಗಿಗಾವ್ಯಾಟ್ (GW) ತಲುಪಿದೆ.
  • ಪ್ರಮುಖ ರಾಜ್ಯಗಳು:- ಪ್ರಸ್ತುತ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಪವನ ವಿದ್ಯುತ್ ಸ್ಥಾಪಿತ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಗುಜರಾತ್ ಮುಂಚೂಣಿಯಲ್ಲಿದ್ದು, ತಮಿಳುನಾಡು, ಕರ್ನಾಟಕ, ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ ಮತ್ತು ರಾಜಸ್ಥಾನಗಳು ನಂತರದ ಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿವೆ.

Comments

ನಿಮ್ಮದೊಂದು ಉತ್ತರ

ನಿಮ್ಮ ಮಿಂಚೆ ವಿಳಾಸ ಎಲ್ಲೂ ಪ್ರಕಟವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಅತ್ಯಗತ್ಯ ವಿವರಗಳನ್ನು * ಎಂದು ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ

More posts