ವಿಶೇಷಚೇತನರ ಹಕ್ಕುಗಳಿಗೆ ಭಾರತದ ಬದ್ಧತೆ | ಜಿಯೋ ಪಾರ್ಸಿ ಯೋಜನೆ | ಜಲ್ ಜೀವನ್ ಮಿಷನ್ (JJM) | ದೇಶೀಯ ವ್ಯವಸ್ಥಿತ ಮಹತ್ವದ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳು (D-SIBs) | ಭಾರತೀಯ ಕಡಲ ಸಿದ್ಧಾಂತ, 2025 ರಲ್ಲಿ ನೌಕಾಪಡೆಯ ನೂತನ ವರ್ಗೀಕರಣ

ವಿಶೇಷಚೇತನರ ಹಕ್ಕುಗಳಿಗೆ ಭಾರತದ ಬದ್ಧತೆ

ಸಾಮಾನ್ಯ ಅಧ್ಯಯನ–1/ ಸಮಾಜ

ಇದೀಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿದೆ:

• ವಿಶೇಷಚೇತನರ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ದಿನವನ್ನು ಪ್ರತಿವರ್ಷ ಡಿಸೆಂಬರ್ 3 ರಂದು ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ವಿಶೇಷಚೇತನರ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ದಿನದ  ಗುರಿ ಮತ್ತು ಧ್ಯೇಯವಾಕ್ಯ:

• ಗುರಿ : ವಿಶೇಷಚೇತನರ ಹಕ್ಕುಗಳು ಮತ್ತು ಯೋಗಕ್ಷೇಮವನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುವುದು.
• ಧ್ಯೇಯವಾಕ್ಯ 2025: “ಸಾಮಾಜಿಕ ಪ್ರಗತಿಯನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಲು ವಿಶೇಷಚೇತನರನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಸಮಾಜಗಳನ್ನು ಪೋಷಿಸುವುದು”

ವಿಶೇಷಚೇತನರ ಹಕ್ಕುಗಳಿಗೆ ಭಾರತದ ಬದ್ಧತೆ:

• ವಿಶೇಷಚೇತನರಿಗೆ ಸಮಾನ ಅವಕಾಶವನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ‘ವಿಶೇಷಚೇತನರ  ಹಕ್ಕುಗಳ ಸಮಾವೇಶ (2006)’ ವನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು.
• 2011 ರ ಜನಗಣತಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ಭಾರತದಲ್ಲಿ 2.68 ಕೋಟಿ ವಿಶೇಷಚೇತನರಿದ್ದಾರೆ, ಇದು ಭಾರತದ  ಒಟ್ಟು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ 2.21% ಆಗಿದೆ.

ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಉಪಬಂಧಗಳು:

• ವಿಧಿ 21: ಇದು ಜೀವಿಸುವ ಹಕ್ಕು ಮತ್ತು ವೈಯಕ್ತಿಕ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ಖಾತರಿಪಡಿಸುತ್ತದೆ, ಇದು ಘನತೆಯಿಂದ ಬದುಕುವ ಹಕ್ಕನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.
• ವಿಧಿ 41: ನಿರುದ್ಯೋಗ, ವೃದ್ಧಾಪ್ಯ, ಅನಾರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಅಂಗವೈಕಲ್ಯದ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ, ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ನೆರವಿನ ಹಕ್ಕನ್ನು ಇದು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. 
• 7ನೇ ಅನುಸೂಚಿ: ಸಂವಿಧಾನದ ರಾಜ್ಯ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ‘ವಿಶೇಷಚೇತನರು ಮತ್ತು ಅಶಕ್ತರ (ಉದ್ಯೋಗಕ್ಕೆ ಅಸಮರ್ಥರಾದವರ) ಪರಿಹಾರ’ ಎಂಬ ವಿಷಯವನ್ನು ಸೇರಿಸಲಾಗಿದ್ದು, ಇದು ಈ ವಿಷಯಗಳ ಕುರಿತು ಶಾಸನ ರೂಪಿಸಲು ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರಗಳಿಗೆ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ.

ಭಾರತದಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷಚೇತನರ ಹಕ್ಕುಗಳಿಗಾಗಿ ಕಾನೂನಾತ್ಮಕ ಮತ್ತು ನೀತಿಯ ಚೌಕಟ್ಟು: 

• ‘ವಿಶೇಷಚೇತನರ ಕಾಯ್ದೆ, 1995ರ ಬದಲಾಗಿ, ಹೆಚ್ಚು ಸಮಗ್ರವಾದ ‘ವಿಶೇಷಚೇತನ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಹಕ್ಕುಗಳ ಕಾಯ್ದೆ, 2016’ ಅನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತರಲಾಗಿದೆ.
• ಭಾರತವು ‘ವಿಶೇಷಚೇತನ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಹಕ್ಕುಗಳ ಕುರಿತಾದ ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಸಮಾವೇಶ’ಕ್ಕೆ (UNCRPD) ಸಹಿದಾರ ರಾಷ್ಟ್ರವಾಗಿದೆ. ಈ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ, ಸುಗಮ್ಯ ಮತ್ತು ಎಲ್ಲರನ್ನೂ ಒಳಗೊಳ್ಳುವಂತಹ ಸಮಾಜವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲು ಭಾರತ ಬದ್ಧವಾಗಿದೆ.

ಸರ್ಕಾರದ ಉಪಕ್ರಮಗಳು ಮತ್ತು ಯೋಜನೆಗಳು: 

• ಸುಗಮ್ಯ ಭಾರತ ಅಭಿಯಾನ (ಪ್ರವೇಶಿಸಬಹುದಾದ ಭಾರತ ಅಭಿಯಾನ): 2015 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾದ ಈ ಅಭಿಯಾನವು ವಿಶೇಷಚೇತನರು ಎದುರಿಸುತ್ತಿರುವ ದೀರ್ಘಕಾಲದ ಅಡೆತಡೆಗಳನ್ನು ಪರಿಹರಿಸುತ್ತದೆ.
• ದಿವ್ಯಾಂಗನ್ ಕಾರ್ಡ್: ಇದನ್ನು ಇ-ಟಿಕೆಟಿಂಗ್ ಫೋಟೋ ಗುರುತಿನ ಚೀಟಿ (EPICS) ಎಂದೂ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ವಿಶೇಷಚೇತನರಿಗಾಗಿ ಇರುವ ರೈಲ್ವೆ ಗುರುತಿನ ಚೀಟಿಯಾಗಿದ್ದು, ರೈಲು ಪ್ರಯಾಣದಲ್ಲಿ ರಿಯಾಯಿತಿಗಳನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ.
• ವಿಶೇಷಚೇತನರಿಗಾಗಿ ವಿಶಿಷ್ಟ ಗುರುತಿನ ಚೀಟಿ: ವಿಶೇಷಚೇತನರ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ದತ್ತಾಂಶವನ್ನು ರಚಿಸಲು ಈ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಅನುಷ್ಠಾನಗೊಳಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ.
• ಪಿಎಂ-ದಕ್ಷ್ : ಇದು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕೌಶಲ್ಯ ಮತ್ತು ಉದ್ಯೋಗ ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ವಿಕಲಚೇತನರು, ತರಬೇತಿ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು, ಉದ್ಯೋಗದಾತರು ಮತ್ತು ಉದ್ಯೋಗ ಒಗ್ಗೂಡಿಸುವವರನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸುವ ಒಂದು ವೇದಿಕೆಯಾಗಿದೆ.
• ಭಾರತೀಯ ಸನ್ನೆ ಭಾಷೆಯ (ISL) ಉತ್ತೇಜನ: ವಿಶೇಷಚೇತನರ ಸಬಲೀಕರಣ ಇಲಾಖೆಯ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ 2015 ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾದ ‘ಭಾರತೀಯ ಸನ್ನೆ ಭಾಷಾ ಸಂಶೋಧನೆ ಮತ್ತು ತರಬೇತಿ ಕೇಂದ್ರ’, ಭಾರತದಾದ್ಯಂತ ಸನ್ನೆ ಭಾಷೆಯನ್ನು ಮುನ್ನಡೆಸಲು ನೋಡಲ್ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ.
• ‘ಪಿಎಂ ಇ-ವಿದ್ಯಾ ಚಾನೆಲ್ 31’: 2024ರಲ್ಲಿ, ಸರ್ಕಾರವು ಶ್ರವಣದೋಷವುಳ್ಳ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು, ವಿಶೇಷ ಶಿಕ್ಷಕರು ಮತ್ತು ಅನುವಾದಕರಿಗಾಗಿ ಭಾರತೀಯ ಸನ್ನೆ ಭಾಷೆಯ ತರಬೇತಿಗಾಗಿಯೇ ಮೀಸಲಾದ ಡಿಟಿಎಚ್ ವಾಹಿನಿ ‘ಪಿಎಂ ಇ-ವಿದ್ಯಾ ಚಾನೆಲ್ 31’ ಅನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು.

ಜಿಯೋ ಪಾರ್ಸಿ ಯೋಜನೆ

ಸಾಮಾನ್ಯ ಅಧ್ಯಯನ–1/ ಸಮಾಜ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಅಧ್ಯಯನ-2/ ಸಾಮಾಜಿಕ ನ್ಯಾಯ

ಇದೀಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿದೆ: 

• ‘ಜಿಯೋ ಪಾರ್ಸಿ ಯೋಜನೆ’ಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುವ ಮತ್ತು ಜಾಗೃತಿ ಮೂಡಿಸುವ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ, ಕೇಂದ್ರದ ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತ ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಸಚಿವಾಲಯವು ಮುಂಬೈನಲ್ಲಿ ಸಮಗ್ರವಾದ ‘ವಕಾಲತ್ತು ಮತ್ತು ಸಂಪರ್ಕ ಕಾರ್ಯಾಗಾರ’ವನ್ನು ಆಯೋಜಿಸಿತ್ತು.

ಜಿಯೋ ಪಾರ್ಸಿ ಯೋಜನೆಯ  ಬಗ್ಗೆ:

• ಪ್ರಾರಂಭ: 2013-14 ರಲ್ಲಿ ಈ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಜಾರಿಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು.
• ಉದ್ದೇಶ: ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ನಡಾವಳಿ ಮತ್ತು ರಚನಾತ್ಮಕ ಮಧ್ಯಸ್ಥಿಕೆಗಳನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಮೂಲಕ, ಪಾರ್ಸಿ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು ಕ್ಷೀಣಿಸುತ್ತಿರುವ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟುವುದು ಅಥವಾ ಹಿಮ್ಮೆಟ್ಟಿಸುವುದು ಇದರ ಪ್ರಮುಖ ಗುರಿಯಾಗಿದೆ.

ಯೋಜನೆಯ ಮೂರು ಪ್ರಮುಖ ಘಟಕಗಳು:

1. ವೈದ್ಯಕೀಯ ನೆರವು: ಇದು ಬಂಜೆತನ ನಿವಾರಣಾ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗಳಾದ ಐವಿಎಫ್ , ಐಸಿಎಸ್‌ಐ, ಬಾಡಿಗೆ ತಾಯ್ತನ ಮತ್ತು ಗರ್ಭಧಾರಣೆಯ ನಂತರದ ಆರೈಕೆಗಾಗಿ ಆರ್ಥಿಕ ನೆರವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ.
2. ವಕಾಲತ್ತು : ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ ಅಥವಾ ಫಲವತ್ತತೆಯ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸುತ್ತಿರುವ ದಂಪತಿಗಳಿಗೆ ಆಪ್ತಸಮಾಲೋಚನೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ.
3. ಸಮುದಾಯದ ಆರೋಗ್ಯ: ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಪಾರ್ಸಿ ದಂಪತಿಗಳಿಗೆ ಹಾಗೂ ಅವರ ಅವಲಂಬಿತ ಹಿರಿಯ ಸದಸ್ಯರ ಪೋಷಣೆಗಾಗಿ ಮಾಸಿಕ ಆರ್ಥಿಕ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ.

ಜಲ್ ಜೀವನ್ ಮಿಷನ್ (JJM)

ಸಾಮಾನ್ಯ ಅಧ್ಯಯನ: 2/ಆಡಳಿತ

ಇದೀಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿದೆ:

• ಜಲ್ ಜೀವನ್ ಮಿಷನ್ ಅಡಿಯಲ್ಲಿನ ಆರ್ಥಿಕ ಅವ್ಯವಹಾರಗಳು ಮತ್ತು ಕಳಪೆ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಕಾಮಗಾರಿಗಳ ಕುರಿತು ಸ್ವೀಕರಿಸಲಾದ ಒಟ್ಟು ದೂರುಗಳಲ್ಲಿ, ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶವು ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು (ಸುಮಾರು 84% ರಷ್ಟು) ದೂರುಗಳನ್ನು ವರದಿ ಮಾಡಿದೆ.

ಜಲ್ ಜೀವನ್ ಮಿಷನ್ ನ ಬಗ್ಗೆ:

• ಪ್ರಾರಂಭ: ಈ ಯೋಜನೆಯನ್ನು 2019 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಯಿತು.
• ಉದ್ದೇಶ: ಪ್ರತಿ ಗ್ರಾಮೀಣ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ‘ಕಾರ್ಯಾತ್ಮಕ ನಲ್ಲಿ ನೀರು ಸಂಪರ್ಕ‘ (FHTC) ಒದಗಿಸುವುದು.
• ಮಹತ್ವ : 2024 ರ ವೇಳೆಗೆ ಎಲ್ಲಾ ಗ್ರಾಮೀಣ ಕುಟುಂಬಗಳಿಗೆ, ತಲಾವಾರು ದಿನಕ್ಕೆ 55 ಲೀಟರ್ ಸುರಕ್ಷಿತ ಕುಡಿಯುವ ನೀರನ್ನು ಪೂರೈಸುವುದನ್ನು ಖಾತ್ರಿಪಡಿಸುವುದು.
• ಅನುಷ್ಠಾನದಲ್ಲಿನ ಸವಾಲುಗಳಿಂದಾಗಿ, ಈ ಯೋಜನೆಯ ಗಡುವನ್ನು ಈಗ 2028 ರವರೆಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸಲಾಗಿದೆ.
• ನೋಡಲ್ ಸಚಿವಾಲಯ : ಜಲ ಶಕ್ತಿ ಸಚಿವಾಲಯ
• ಹಣಕಾಸು ಮಾದರಿ: ಇದೊಂದು ‘ಕೇಂದ್ರ ಪ್ರಾಯೋಜಿತ ಯೋಜನೆ’ ಆಗಿದ್ದು, ಕೇಂದ್ರ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರಗಳ ಪಾಲುದಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತದೆ.

ದೇಶೀಯ ವ್ಯವಸ್ಥಿತ ಮಹತ್ವದ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳು (D-SIBs)

ಸಾಮಾನ್ಯ ಅಧ್ಯಯನ-3/ ಆರ್ಥಿಕತೆ

ಇದೀಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿದೆ:

• ಭಾರತೀಯ ರಿಸರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ (RBI) ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿರುವ 2025ರ ಪಟ್ಟಿಯನ್ವಯ, ಭಾರತೀಯ ಸ್ಟೇಟ್ ಬ್ಯಾಂಕ್, ಎಚ್‌ಡಿಎಫ್‌ಸಿ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಮತ್ತು ಐಸಿಐಸಿಐ  ಬ್ಯಾಂಕ್‌ಗಳು ‘ದೇಶೀಯ ವ್ಯವಸ್ಥಿತ ಮಹತ್ವದ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳಾಗಿ’ (D-SIBs) ಮುಂದುವರಿಯಲಿವೆ ಎಂದು ದೃಢಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ.

‘ದೇಶೀಯ ವ್ಯವಸ್ಥಿತ ಮಹತ್ವದ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳ’ ಬಗ್ಗೆ:

• • D-SIB ಗಳನ್ನು “ವಿಫಲವಾಗದಷ್ಟು ಬೃಹತ್” ಬ್ಯಾಂಕುಗಳು ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
  • ಈ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳ ಪತನವು ಸಮಗ್ರ ಹಣಕಾಸು ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಅಸ್ಥಿರತೆಯನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಬಲ್ಲ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಈ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ, ಇವುಗಳನ್ನು ವಿಶೇಷ ನಿಯಂತ್ರಣ ಹಾಗೂ ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟದ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆಗೆ ಒಳಪಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
  • 2008ರ ಜಾಗತಿಕ ಆರ್ಥಿಕ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟಿನ ನಂತರ ಈ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ಜಾಗತಿಕವಾಗಿ ಪರಿಚಯಿಸಲಾಯಿತು.
  • ಬೆಸೆಲ್-III  ಮಾರ್ಗಸೂಚಿಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿ, ಭಾರತೀಯ ರಿಸರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ 2014ರಲ್ಲಿ D-SIB ಚೌಕಟ್ಟನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತಂದಿತು. ಈ ಚೌಕಟ್ಟು ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಈ ಕೆಳಗಿನ ಮಾನದಂಡಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸುತ್ತದೆ:

• ಗಾತ್ರ (ಒಟ್ಟು ಆಸ್ತಿ ಅಥವಾ ವಹಿವಾಟಿನ ವ್ಯಾಪ್ತಿ).

• ಪರಸ್ಪರ ಸಂಪರ್ಕ.

• ಪರ್ಯಾಯ ಲಭ್ಯತೆ (ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಬದಲಿಸುವುದು ಕಷ್ಟಕರವಾಗಿರುವುದು).
• ಸಂಕೀರ್ಣತೆ.

ಭಾರತೀಯ ಕಡಲ ಸಿದ್ಧಾಂತ, 2025 ರಲ್ಲಿ ನೌಕಾಪಡೆಯ ನೂತನ ವರ್ಗೀಕರಣ

ಸಾಮಾನ್ಯ ಅಧ್ಯಯನ– 3 / ರಕ್ಷಣೆ

ಇದೀಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿದೆ:

• ಭಾರತೀಯ ನೌಕಾಪಡೆಯ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರಾದ ಅಡ್ಮಿರಲ್ ದಿನೇಶ್ ತ್ರಿಪಾಠಿ ಅವರು, ನೌಕಾಪಡೆಯ ಪರಿಷ್ಕೃತ ಕಾರ್ಯತಂತ್ರದ ದಾಖಲೆಯಾದ ‘ಭಾರತೀಯ ನೌಕಾಪಡೆಯ ಕಡಲ ಸಿದ್ಧಾಂತ 2025’ ಅನ್ನು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಬಿಡುಗಡೆಗೊಳಿಸಿದ್ದಾರೆ.

ಭಾರತೀಯ ನೌಕಾಪಡೆಯ ಕಡಲ ಸಿದ್ಧಾಂತದ ಬಗ್ಗೆ:

• ಇದೊಂದು ಮೂಲಭೂತ ದಾಖಲೆಯಾಗಿದ್ದು, ಭಾರತದ ಸಾರ್ವಭೌಮತ್ವದ ರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ಕಡಲ ವಾಣಿಜ್ಯ ಮಾರ್ಗಗಳ ಸುರಕ್ಷತೆಯನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸುವಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ನೌಕಾಪಡೆಗೆ ದಿಕ್ಸೂಚಿಯಂತೆ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ನೀಡುತ್ತದೆ.
• ಹಿಂದೂ ಮಹಾಸಾಗರ ಪ್ರದೇಶ ಹಾಗೂ ಅದರ ಆಚೆಗಿನ ಕಡಲ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಉದ್ಭವಿಸುವ ಸವಾಲುಗಳಿಗೆ “ಪ್ರಥಮ ಸ್ಪಂದಕ“ನಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಲು ಇದು ನೌಕಾಪಡೆಯನ್ನು ಸಜ್ಜುಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ.
• ಈ ಸಿದ್ಧಾಂತವನ್ನು ಪ್ರಪ್ರಥಮವಾಗಿ 2004ರಲ್ಲಿ ಹೊರತರಲಾಯಿತು. ತದನಂತರ 2009ರಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಪರಿಷ್ಕರಿಸಿ, 2015ರಲ್ಲಿ ಕಾಲಕಾಲಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ತಿದ್ದುಪಡಿ ಮಾಡಲಾಗಿತ್ತು.

ಭಾರತೀಯ ನೌಕಾಪಡೆಯ ಕಡಲ ಸಿದ್ಧಾಂತ, 2025ರ ಪ್ರಮುಖಾಂಶಗಳು:

• 2025ರ ಈ ನೂತನ ಆವೃತ್ತಿಯು ಬದಲಾಗುತ್ತಿರುವ ಜಾಗತಿಕ ರಾಜಕೀಯ ಸನ್ನಿವೇಶ ಮತ್ತು ಭಾರತದ ವ್ಯೂಹಾತ್ಮಕ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದಲ್ಲಿನ ಪ್ರಮುಖ ಪಲ್ಲಟಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಆಧುನಿಕ ಭದ್ರತಾ ಸವಾಲುಗಳು ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಗುರಿಗಳ ಮೇಲೆ ಹೆಚ್ಚು ಒತ್ತು ನೀಡಿದೆ.
• “ಯುದ್ಧವೂ ಅಲ್ಲದ, ಶಾಂತಿಯೂ ಅಲ್ಲದ” ಸ್ಥಿತಿಗೆ ಅಧಿಕೃತ ಮನ್ನಣೆ: ಇದೇ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ, ಶಾಂತಿ ಮತ್ತು ಪೂರ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದ ಯುದ್ಧದ ನಡುವಿನ ಒಂದು ವಿಶಿಷ್ಟ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ಹಂತವಾಗಿ “ಯುದ್ಧವೂ ಅಲ್ಲದ, ಶಾಂತಿಯೂ ಅಲ್ಲದ” ವರ್ಗವನ್ನು ಈ ಸಿದ್ಧಾಂತವು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಿದೆ.
• ಜಂಟಿ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ಮತ್ತು ಏಕೀಕರಣಕ್ಕೆ ಆದ್ಯತೆ: ಭೂಸೇನೆ, ನೌಕಾಪಡೆ ಮತ್ತು ವಾಯುಪಡೆಗಳ ನಡುವೆ ಪರಸ್ಪರ ಕಾರ್ಯಾಚರಣಾ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ  ಮತ್ತು ಸಂಯೋಜನೆಯನ್ನು ಈ ಸಿದ್ಧಾಂತವು ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುತ್ತದೆ.
• ಈ ಸಿದ್ಧಾಂತವು ‘ವಿಕಸಿತ ಭಾರತ 2047’, ಸಾಗರಮಾಲಾ, ಪಿಎಂ ಗತಿ ಶಕ್ತಿ, ಮ್ಯಾರಿಟೈಮ್ ಇಂಡಿಯಾ ವಿಷನ್ 2030, ಮ್ಯಾರಿಟೈಮ್ ಅಮೃತ ಕಾಲ ವಿಷನ್ 2047 ಮತ್ತು ‘ಮಹಾಸಾಗರ್ (MAHASAGAR)’ ನಂತಹ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ದೃಷ್ಟಿಕೋನಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಹೊಂದಾಣಿಕೆ ಹೊಂದಿದೆ.