ಭಾರತೀಯ ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು ನಿಗಮ ನಿಯಮಿತ (CIL) | ಈಶಾನ್ಯ ಭಾರತದ ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ (NEST) ಸಮೂಹ | ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಜೀವಗೋಳ ಮೀಸಲು ದಿನ | ತೋರ್ಖಾಮ್ ಗಡಿ

Posted on

by

instakas

ಭಾರತೀಯ ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು ನಿಗಮ ನಿಯಮಿತ (CIL)

ಸಾಮಾನ್ಯ ಅಧ್ಯಾಯನ – 3/ ಇಂಧನ ಮತ್ತು ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ

ಸಂದರ್ಭ:

  • ಭಾರತೀಯ ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು ನಿಗಮ ನಿಯಮಿತ ತನ್ನ ಸoಸ್ಥಾಪನೆಯ 50 ವರ್ಷಗಳನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸುತ್ತಿದೆ.

ಭಾರತೀಯ ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು ನಿಗಮ ನಿಯಮಿತ (CIL) ದ ಬಗ್ಗೆ:

    • ಇದು ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು ಸಚಿವಾಲಯದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಬರುವ ಮಹಾರತ್ನ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವಲಯದ ಉದ್ಯಮವಾಗಿದೆ.
    • ಇದನ್ನು ನವೆಂಬರ್ 1975 ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು.
    • ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿ: ಕೋಲ್ಕತ್ತಾ.
  • ಉತ್ಪನ್ನಗಳು: ಕೋಕಿಂಗ್ ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು, ಅರೆ ಕೋಕಿಂಗ್ ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು, ಕೋಕಿಂಗ್ ಅಲ್ಲದ  ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು, ತೊಳೆಯಲಾದ ಮತ್ತು ಶುದ್ಧಗೊಳಿಸಲಾದ ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು, ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು ಪುಡಿ, ಮತ್ತು ಕೋಕ್ ಉತ್ಪಾದಿಸುತ್ತದೆ.
  • ಕಾರ್ಯತಂತ್ರದ ಪ್ರಸ್ತುತತೆ: ಇದು ಒಟ್ಟು ದೇಶೀಯ ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು ಉತ್ಪಾದನೆಯ 80% ಮತ್ತು ಒಟ್ಟು ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು ಆಧಾರಿತ ಉತ್ಪಾದನೆಯ 75% ಗೆ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡುತ್ತದೆ.

ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವಲಯದ ಉದ್ಯಮಗಳ (PSU’s) ಬಗ್ಗೆ:

    • ಇವು ಸರ್ಕಾರಿ ಸ್ವಾಮ್ಯದ ಕಂಪನಿಗಳು ಅಥವಾ ನಿಗಮಗಳಾಗಿದ್ದು, ಇದರಲ್ಲಿ ಕೇಂದ್ರ ಅಥವಾ ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರವು ಬಹುಪಾಲನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ (51% ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು).
    • ಭಾರತದ ಜಿಡಿಪಿಗೆ ಕೊಡುಗೆ: ಹಣಕಾಸು ಸಚಿವಾಲಯದ ವರದಿಯ ಪ್ರಕಾರ ಸುಮಾರು 13–14% ಕೊಡುಗೆ ನೀಡುತ್ತದೆ.
  • ಉದ್ಯೋಗ ಸೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಪಾತ್ರ : ಸುಮಾರು 9–10 ಲಕ್ಷ ಜನರಿಗೆ ನೇರ ಉದ್ಯೋಗ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ, ಕೇಂದ್ರ ಮತ್ತು ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ ವಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಪರೋಕ್ಷ ಉದ್ಯೋಗದ ಮೇಲೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುತ್ತದೆ.
  • ಒಟ್ಟು CPSUಗಳು: ಭಾರತವು 250 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಕೇಂದ್ರ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವಲಯದ ಉದ್ಯಮಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಅವುಗಳನ್ನು ಮಹಾರತ್ನ, ನವರತ್ನ ಮತ್ತು ಮಿನಿರತ್ನ ಎಂದು ವರ್ಗೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆ.
  • ಪ್ರಮುಖ ವಲಯದ ಪ್ರಾಬಲ್ಯ: ಪಿಎಸ್‌ಯುಗಳು ಇಂಧನ, ಗಣಿಗಾರಿಕೆ, ರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ಸಾರಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡಿವೆ , ಆದರೆ ಖಾಸಗಿ ವಲಯದ ಉಪಸ್ಥಿತಿಯು ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿದೆ.

ಈಶಾನ್ಯ ಭಾರತದ ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ (NEST) ಸಮೂಹ

ಸಾಮಾನ್ಯ ಅಧ್ಯಾಯನ – 3/ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ

ಸಂದರ್ಭ:

  • ಭಾರತೀಯ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಸಂಸ್ಥೆ (IIT) ಗುವಾಹಟಿಯಲ್ಲಿ ಈಶಾನ್ಯ ಭಾರತದ ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ (NEST) ದ ಸಮೂಹವನ್ನು, ಕೇಂದ್ರ ಈಶಾನ್ಯ ಪ್ರದೇಶದ ಸಂವಹನ ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಸಚಿವರು ಉದ್ಘಾಟಿಸಿದರು.

ಈಶಾನ್ಯ ಭಾರತದ ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ (NEST) ಸಮೂಹದ ಬಗ್ಗೆ:

    • ಕಾರ್ಯಾದೇಶ:- ಇದು ಈಶಾನ್ಯ ಭಾರತದ ನಾವೀನ್ಯತೆ ಪರಿಸರದ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ, ಸ್ಥಳೀಯ ಬುದ್ಧಿವಂತಿಕೆಯನ್ನು ಜಾಗತಿಕ ಪರಿಹಾರಗಳಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸುತ್ತದೆ.
  • ಇದು ನಾಲ್ಕು ಪ್ರಮುಖ ವಿಭಾಗಗಳ ಮೇಲೆ ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸುತ್ತದೆ: 
  1. ಮೂಲಸ್ತರದ ಹೊಸ ನಾವೀನ್ಯತೆ.
  2. ಅರೆವಾಹಕಗಳು ಮತ್ತು ಕೃತಕ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆ.
  3. ಬಿದಿರು ಆಧಾರಿತ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳು.
  4. ಜೈವಿಕ ವಿಘಟನೀಯ ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್‌ಗಳು.

ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಜೀವಗೋಳ ಮೀಸಲು ದಿನ

ಸಾಮಾನ್ಯ ಅಧ್ಯಾಯನ – 3/ಪರಿಸರ ಸಂರಕ್ಷಣೆ

ಸಂದರ್ಭ:

  • ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಜೀವಗೋಳ ಮೀಸಲು ದಿನವನ್ನು ನವೆಂಬರ್ 3 ರಂದು ಆಚರಿಸಲಾಯಿತು.

ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಜೀವಗೋಳ ಮೀಸಲು ದಿನದ ಬಗ್ಗೆ:

ಜೀವಗೋಳ ಮೀಸಲುಗಳು

    • ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ:- ಅವು ಜೀವವೈವಿಧ್ಯತೆಯನ್ನು ಸಂರಕ್ಷಿಸಲು ಮತ್ತು ಸುಸ್ಥಿರ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸಲು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸರ್ಕಾರಗಳು ಗುರುತಿಸಿದ ಸಂರಕ್ಷಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳಾಗಿವೆ.
  • ಇವು ಭೂಮಂಡಲ, ಸಮುದ್ರ ಮತ್ತು ಕರಾವಳಿ ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.
  • ಇವು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸರ್ಕಾರಗಳಿಂದ ನಾಮನಿರ್ದೇಶನಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಸಂಭಂದಿಸಿದ ರಾಜ್ಯಗಳ ಸಾರ್ವಭೌಮ ನ್ಯಾಯವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಉಳಿಯುತ್ತವೆ.
  • ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಜೀವಗೋಳ ಮೀಸಲುಗಳು – ಭಾರತವು 91,425 ಚದರ ಕಿ.ಮೀ ವಿಸ್ತೀರ್ಣವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ 18 ಜೀವಗೋಳ ಮೀಸಲುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, 13 ಯುನೆಸ್ಕೋದಿಂದ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ.
  • ಗಮನಿಸಿ- 2025 ರಲ್ಲಿ, ಹಿಮಾಚಲ ಪ್ರದೇಶದ ಶೀತ ಮರುಭೂಮಿ ಜೀವಗೋಳ ಮೀಸಲು ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಯುನೆಸ್ಕೋದ ವಿಶ್ವ ಜೀವಗೋಳ ಮೀಸಲು ಜಾಲದಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು.

ವಿಶ್ವ ಜೀವಗೋಳ ಮೀಸಲು ಜಾಲ (WNBR) ದ ಬಗ್ಗೆ:

    • ಇದನ್ನು ಯುನೆಸ್ಕೋ 1971 ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿತು.
  • ಇದು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯವಾಗಿ ಗೊತ್ತುಪಡಿಸಿದ ಸಂರಕ್ಷಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ, ಇದನ್ನು ಜೀವಗೋಳ ಮೀಸಲು ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.
  • ಅವುಗಳನ್ನು ಮನುಷ್ಯ ಮತ್ತು ಜೀವಗೋಳ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ (MAB) ದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ರಚಿಸಲಾಗಿದೆ.
  • ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ:- ಇವುಗಳನ್ನು ಯುನೆಸ್ಕೋದ ಮನುಷ್ಯ ಮತ್ತು ಜೀವಗೋಳ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ (MAB program) ದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. 

 

ಮನುಷ್ಯ ಮತ್ತು ಜೀವಗೋಳ (MAB) ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ:

  • ಪ್ರಾರಂಭ – ಇದು ಜನರು ಮತ್ತು ಅವರ ಪರಿಸರದ ನಡುವಿನ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿ, ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಆಧಾರವನ್ನು ಹೊಂದಲು  1971 ರಲ್ಲಿ ಯುನೆಸ್ಕೋ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದ ಅಂತರ ಸರ್ಕಾರಿ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವಾಗಿದೆ.
  • ವಿಶ್ವ ಜೀವಗೋಳ ಮೀಸಲು ಜಾಲ (WNBR) – ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಡಿಯಲ್ಲಿ, ಯುನೆಸ್ಕೋ ವಿಶ್ವ ಜೀವಗೋಳ ಮೀಸಲು ಜಾಲವನ್ನು (WNBR) ಸ್ಥಾಪಿಸಿದೆ.
  • ಭಾರತದ 13 ಜೀವಗೋಳ ಮೀಸಲು ಪ್ರದೇಶಗಳು – ಮಾನವ ಮತ್ತು ಜೀವಗೋಳ (MAB) ಮೀಸಲು ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಡಿಯಲ್ಲಿ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಭಾರತದ 13 ಜೀವಗೋಳ ಮೀಸಲು ಪ್ರದೇಶಗಳು.

1) ನೀಲಗಿರಿ

2) ಮನ್ನಾರ್ ಕೊಲ್ಲಿ

3) ಸುಂದರಬನ

4) ನಂದಾ ದೇವಿ

5) ನೋಕ್ರೇಕ್

6) ಪಚಮರಿ 

7) ಸಿಮಿಲಿಪಾಲ್

8) ಅಚಾನಕ್ಮಾರ್ – ಅಮರಕಂಟಕ್

9) ಗ್ರೇಟ್ ನಿಕೋಬಾರ್

10) ಅಗಸ್ತ್ಯಮಾಲೈ 

11) ಕಾಂಚನಜುಂಗ  (2018)

12) ಪನ್ನಾ (2020)

13) ಶೀತ ಮರುಭೂಮಿ, ಹಿಮಾಚಲ ಪ್ರದೇಶ (2025) – ಹೊಸದಾಗಿ ಸೇರಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಜೀವಗೋಳ ಸಂರಕ್ಷಣೆ

  • ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರವು 1986 ರಿಂದ ಜೀವಗೋಳ ಮೀಸಲು ಎಂಬ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತಂದಿದೆ.
  • ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರವು ನಿರ್ವಹಣಾ ಕ್ರಿಯಾ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸುತ್ತದೆ, ಇದನ್ನು ಕೇಂದ್ರ ಮನುಷ್ಯ ಮತ್ತು ಜೀವಗೋಳ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ (MAB) ಸಮಿತಿಯು ಅನುಮೋದಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ.

ಭಾರತದಲ್ಲಿನ ಜೀವಗೋಳ ಮೀಸಲುಗಳು

  • ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸ್ತುತ 18 ಜೀವಗೋಳ ಮೀಸಲುಗಳಿವೆ
  1. ಶೀತ ಮರುಭೂಮಿ, ಹಿಮಾಚಲ ಪ್ರದೇಶ
  2. ನಂದಾ ದೇವಿ, ಉತ್ತರಾಖಂಡ
  3. ಕಾಂಚನಜುಂಗ, ಸಿಕ್ಕಿಂ 
  4. ದಿಹಾಂಗ್- ದಿಬಾoಗ, ಅರುಣಾಚಲ ಪ್ರದೇಶ
  5. ಮಾನಸ್, ಅಸ್ಸಾಂ
  6. ದಿಬ್ರು-ಸೈಖೋವಾ, ಅಸ್ಸಾಂ
  7. ನೋಕ್ರೇಕ್, ಮೇಘಾಲಯ
  8. ಪನ್ನಾ, ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶ
  9. ಪಚಮಾರಿ , ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶ
  10. ಅಚಾನಕ್ಮಾರ್-ಅಮರ್ಕಂಟಕ್, ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶ-ಛತ್ತೀಸ್ಗಢ
  11. ಕಚ್ಛ್, ಗುಜರಾತ್ (ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡದಾದ ಪ್ರದೇಶ)
  12. ಸಿಮಿಲಿಪಾಲ್, ಒಡಿಶಾ
  13. ಸುಂದರಬನ, ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ
  14. ಶೇಷಾಚಲಂ, ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ
  15. ಅಗಸ್ತ್ಯಮಾಲೈ , ಕರ್ನಾಟಕ-ತಮಿಳುನಾಡು-ಕೇರಳ
  16. ನೀಲಗಿರಿ, ತಮಿಳುನಾಡು-ಕೇರಳ
  17. ಮನ್ನಾರ್ ಕೊಲ್ಲಿ, ತಮಿಳುನಾಡು
  18. ಗ್ರೇಟ್ ನಿಕೋಬಾರ್, ಅಂಡಮಾನ್ ಮತ್ತು ನಿಕೋಬಾರ್ ದ್ವೀಪಗಳು

ತೋರ್ಖಾಮ್ ಗಡಿ

ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಬಂಧಗಳು

ಸಂದರ್ಭ:

  • ಅಫ್ಘಾನಿಸ್ತಾನ ಮತ್ತು ಪಾಕಿಸ್ತಾನಗಳ ನಡುವಿನ ತೋರ್ಖಾಮ್ ಗಡಿ ದಾಟುವ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಮಾರಕ ಗಡಿ ಘರ್ಷಣೆಗಳ ನಂತರ ವಾರಗಳ ಕಾಲ ಮುಚ್ಚಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದ ಗಡಿಯು ಇದೀಗ ಪುನಃ ತೆರೆಯಲಾಗಿದೆ.

ತೋರ್ಖಾಮ್ ಗಡಿಯ ಬಗ್ಗೆ:

  • ಸ್ಥಳ:- ತೋರ್ಖಾಮ್ ಗಡಿಯು ಅಫ್ಘಾನಿಸ್ತಾನ ಮತ್ತು ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ನಡುವಿನ ಪ್ರಮುಖ ಗಡಿ ದಾಟುವ ಸ್ಥಳವಾಗಿದ್ದು, ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗಡಿಯಲ್ಲಿ ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಟ್ರಂಕ್ ರಸ್ತೆಯೂದ್ದಕ್ಕೂ ಇದೆ.
  • ಸಂಪರ್ಕ – ಇದು ಅಫ್ಘಾನಿಸ್ತಾನದ ನಂಗರ್‌ಹಾರ್ ಪ್ರಾಂತ್ಯವನ್ನು ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಖೈಬರ್ ಪಖ್ತುಂಖ್ವಾ ಪ್ರಾಂತ್ಯದೊಂದಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕಿಸುತ್ತದೆ.
  • ಇದು ಎರಡೂ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ನಡುವಿನ ಅತ್ಯಂತ ಜನನಿಬಿಡ ಗಡಿ ದಾಟುವ ಸ್ಥಳವಾಗಿದ್ದು, ಸಾರಿಗೆ, ವ್ಯಾಪಾರ ಮತ್ತು ಲಾಜಿಸ್ಟಿಕ್ಸ್‌ಗೆ ಪ್ರಮುಖ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದೆ.

Related Articles

Comments

ನಿಮ್ಮದೊಂದು ಉತ್ತರ

ನಿಮ್ಮ ಮಿಂಚೆ ವಿಳಾಸ ಎಲ್ಲೂ ಪ್ರಕಟವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಅತ್ಯಗತ್ಯ ವಿವರಗಳನ್ನು * ಎಂದು ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ

More posts